Das rumänisch-kyrillische Alphabet ist eine Variante des kyrillischen Alphabets, die bis zu den 1860er Jahren zum Schreiben der rumänischen Sprache verwendet wurde. Im Rahmen der Reformen der Siebenbürgischen Schule wurde dieses Alphabet offiziell durch ein Alphabet mit lateinischen Buchstaben ersetzt. Die kyrillische Schrift blieb bis in die 1920er Jahre gelegentlich in Gebrauch, hauptsächlich im russisch regierten Bessarabien.
Von den 1830er Jahren bis zur vollständigen Übernahme des lateinischen Alphabets gab es das sogenannte rumänische Übergangsalphabet, das kyrillische und lateinische Buchstaben kombinierte und einige der lateinischen Buchstaben mit diakritischen Zeichen umfasste. Die Rumänisch-Orthodoxe Kirche verwendete in ihren Veröffentlichungen bis 1881 weiterhin das Alphabet.
Das rumänisch-kyrillische Alphabet ist nicht dasselbe wie das moldawisch-kyrillische Alphabet, welches auf dem russischen Alphabet basiert und in der Moldauischen SSR sowie immer noch in Transnistrien verwendet wird.
Alphabet Das rumänisch-kyrillische Alphabet stand der zeitgenössischen Version des altkyrillischen Alphabets der altkirchenslawischen Sprache nahe. BuchstabeNummerLateinisches ÄquivalentÜbergangsalphabetMoldawisch-kyrillisches ÄquivalentPhonemRumänischer NameCostache Negruzzi: "Cum am învățat românește", in: Curier de Ambe Sexe, I, Nr. 22, S. 337–343.Slawisches WortА а1aA aа ()Б бbБ бб ()В в2vВ вв ()Г г3g, ghG gг ()Д д4dD dд ()Є є, Е e5eE eе ()Ж жjЖ жж ()Ѕ ѕ6dzḐ ḑдз ()З з7zZ zз ()И и8iI iи ()Й йiĬ ĭйІ і10iI iи ()К к20c, chК кк ()Л л30lЛ лл ()М м40mM mм ()Н н50nN nн ()Ѻ ѻ, О o70oO oо ()П п80pП пп ()Р р100rР рр ()С с200sS sс ()Т т300tT tт ()ОУ оу400uꙊ ꙋ (Ȣ, ȣ, ɣ)у ()Оу Ȣ, У ȢФ ф500fF fф ()Х х600hХ хх ()Ѡ ѡ800oO oо ()Щ щștЩ щшт ()Ц ц900țЦ ццЧ ч90c (vor e, i)Ч чч ()Ш шșШ шш ()Ъ ъă, ŭЪ ъэ ()Ы ы, Ꙑ ꙑâ, îÎ îы ()Ь ьă, ŭ, ĭꙊ̆ ꙋ̆ь— ()Ѣ ѣeaEa eaя ()Ю юiuĬꙋ ĭꙋю / ()Ꙗ ꙗ, IAiaĬa ĭaиа ()Ѥ ѥ, IEieĬe ĭeие ()Ѧ ѧĭa, eaĬa ĭa, Ea eaя ()Ѫ ѫîÎ îы ()Ѯ ѯ60xKs ksкс ()Ѱ ѱ700psПs пsпс ()Ѳ ѳ9th, ftT t, Ft ftт, фт und approx. or ()Ѵ ѵ400i, uI i; Ꙋ ꙋи, у ()Ꙟ ꙟ, ↑ ↑în îmÎn în Îm îmын, ым, Џ џg (vor e, i)Џ џӂ
Irreguläre Variationen Beginnend mit den 1830er Jahren und endend mit der offiziellen Einführung des lateinischen Alphabets gab es keine Vorschriften für die Schreibweise des Rumänischen. Es wurden verschiedene Alphabete mit kyrillischen und lateinischen Buchstaben verwendet. Vor 1830183318381846 (1)1846 (2)184818581860А аА аА аА аА аА аA aA aБ бБ бБ бБ бБ бБ бB bБ бВ вВ вВ вВ вВ вВ вV vВ вГ гГ гГ гГ гГ гГ гG gГ гД дД дД дD dД дD dD dD dЄ є, Е eЄ єЄ єE eΕ εE eE eE eЖ жЖ жЖ жЖ жЖ жЖ жJ jЖ жЅ ѕЅ ѕДз дзḐ ḑДз дзDz dzDz dzDz dzЗ зЗ зЗ зZ zЗ зZ zZ zZ zИ иИ иI iI iІ іI iI iI iІ іЇ їI iI iІ іI iI iI iК кК кК кK kК кК кK kK kЛ лЛ лЛ лЛ лЛ лЛ лL lL lМ мМ мМ мM mМ мM mM mM mН нН нН нN nN ɴN nN nN nѺ ѻ, О oО оО оO oО оО оО оO оП пП пП пП пП пП пП пП пР рР рР рР рР рР рR rР рС сС сС сS sС сС сS sS sТ тТ тТ тT tТ тТ тT tT tОу оуУ у (Anfang) Ꙋ ꙋ (Mitte und Ende)Ꙋ ꙋꙊ ꙋꙊ ꙋꙊ ꙋꙊ ꙋꙊ ꙋꙊ, ȣФ фФ фФ фФ фФ фФ фF fФ фХ хХ хХ хХ хХ хХ хХ хХ хѠ ѡѠ ѡО оO oО оO oО оО оЩ щЩ щЩ щЩ щШт штЩ щШt шtШt шtЦ цЦ цЦ цЦ цЦ цЦ цЦ цЦ цЧ чЧ чЧ чЧ чЧ чЧ чЧ чЧ чШ шШ шШ шШ шШ шШ шШ шШ шЪ ъЪ ъЪ ъЪ ъЪ ъЪ ъЪ ъЪ ъЫ ыꙞ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Mitte und Ende)Ꙟ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Ende)Ꙟ ꙟꙞ ꙟ / Î î (Übergangsform)Ꙟ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Mitte und Ende)Î îÎ îѢ ѣѢ ѣѢ ѣEa eaΕа εа (Ligatur, nur kleiner Buchstabe)Ea eaEa eaEa eaЮ юЮ юIꙊ iꙋ (Ligatur)IꙊ Iꙋ iꙋ (Ligatur)IꙊ Iꙋ іꙋ (Ligatur, nur kleiner Buchstabe)Iꙋ iꙋIꙊ iꙋ (Ligatur)Ĭꙋ ĭꙋꙖ ꙗꙖ ꙗ (Anfang) Ѧ ѧ (Mitte und Ende)Ꙗ ꙗꙖ Iа (Ligatur) ꙗIА Iа ꙗIa iaĬa ĭaĬa ĭaѤ ѥЙє йєĬe ĭeĬe ĭeĬε ĭεIe ieĬe ĭeĬe ĭeѦ ѧꙖ ꙗ (Anfang) Ѧ ѧ (mid and final)Ꙗ ꙗꙖ Iа (Ligatur) ꙗIА Iа ꙗIa iaĬa ĭaĬa ĭaѪ ѫꙞ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Mitte und Ende)Ꙟ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Mitte und Ende)Ꙟ ꙟꙞ ꙟ / Î î (Übergangsform)Ꙟ ꙟ (Anfang) Ѫ ѫ (Mitte und Ende)Î îÎ îѮ ѯКс ксКс ксKs ksКс ксКс ксKs ksKs ksѰ ѱПс псПс псПs пsПс псПс псПs пsПs пsѲ ѳТ тТ тT tѲ ѳТ тT tT tѴ ѵИ, ꙊI, ꙊI, ꙊІ, ꙊІ, ꙊI, ꙊI, ꙊꙞ ꙟꙞн ꙟн Ꙟм ꙟмꙞн ꙟн Ꙟм ꙟмꙞн ꙟн Ꙟм ꙟмꙞⲛ ꙟⲛ Ꙟм ꙟмꙞn ꙟn Ꙟm ꙟmÎn în Îm îmÎn în Îm îmЏ џЏ џЏ џЏ џЏ џЏ џЏ џЏ џ
Beispiele Das rumänische Vaterunser auf Basis des Akathistos in kyrillischer Schrift von 1786: Тáтъʌь нѡ́стрꙋTatăl nostruТа́тъль но́стрꙋ ка́реле є҆́щй ꙟ҆ че́рюрй: сфн҃цѣ́скъсе нꙋ́меле тъ́ꙋ: Ві́е ꙟ҆пъръці́ѧ та̀: Фі́е во́ѧ та̀, пре кꙋ́мь ꙟ҆ че́рю, шѝ пре пъмѫ́нть.
Пѫ́йнѣ ноа́стръ, чѣ̀ де то́ате зи́леле, дъ́неѡ но́аѡ а҆́стъзй.
Шѝ не ꙗ҆́ртъ но́аѡ даторі́йле ноа́стре,
пре кꙋ́мь шѝ но́й є҆ртъ́мь дато́рничилѡрь но́щрй.
Шѝ нꙋ́ не дꙋ́че пе но́й ꙟ҆ и҆спи́тъ. Чѝ не и҆збъвѣще де че́ль ръ́ꙋ.
Къ а҆та̀ ꙗ҆́сте ꙟ҆пъръці́ѧ, шѝ Пꙋтѣ́рѣ, шѝ мъри́рѣ ꙟ҆ вѣ́чй, а҆ми́нь.Tatăl nostru, carele ești în ceriuri, sfințeascăse numele tău:
Vie împărăția ta: Fie voia ta, pre cumi în ceriu, și pre pământi.
Pâinea noastră, cea de toate zilele, dăneo noua astăzi.
Și ne iartă noua datoriile noastre,
pre cumi și noi iertămi datornicilori noștri.
Și nu ne duce pe noi în ispită. Ci ne izbăveaște de celi rău.
Că ata iaste împrăția, și Putearea, și mărirea în veaci, amini. Luceafărul (Der Abendstern) ist eines der berühmtesten Gedichte des rumänischen Dichters Mihai Eminescu aus dem Jahr 1883: ЛꙋчѣфьрꙋлLuceafărulПривѣ́ ꙟ̃ зáрє кꙋ́м пє мъ́рй Ръсáрє шѝ стръʌꙋ́чє,
Пє мишкътѡáрєʌє къръ́рй
Кѡръ́бïй нє́грє дꙋ́чє.
Ꙟʌ вє́дє áзй, ꙟʌ вє́дє мѫ́ни,
Áстфєʌ дори́нца-й гáта;
Єʌ ѩ́р, приви́нд дє съптъмѫ́нй,
Ꙟй кáдє дрáгъ фáта.
Кꙋ́м ѣ́ пє кѡáтє- шй ръзимà
Висѫ́нд áʌє єй тѫ́мпʌє,
Дє дѡ́рꙋʌ ʌꙋ́й шѝ и́нимa
Шѝ сꙋ́фʌєтꙋ-й сє ꙟ̃пʌє. Privea în zare cum pe mări Răsare și străluce,
Pe mișcătoarele cărări
Corăbii negre duce.
Îl vede azi, îl vede mâni,
Astfel dorința-i gata;
El iar, privind de săptămâni,
Îi cade dragă fata.
Cum ea pe coate-și răzima
Visând ale ei tâmple,
De dorul lui și inima
Și sufletu-i se împle.
Einzelnachweise
Kategorie:Alphabet
Kategorie:Romanische Sprachen Kategorie:Kultur (Rumänien)