Botourmiaviridae (früher provisorisch „“ genannt) ist eine Familie von Einzelstrang-RNA-Viren positiver Polarität, die Pflanzen und Pilze infizieren.
Die Familie umfasst derzeit (Stand Juni 2024) zwölf vom bestätigte Gattungen, u. a. Ourmiavirus, Botoulivirus, Magoulivirus, Scleroulivirus, Penoulivirus und Rhizoulivirus.ICTV: Taxonomy Browser.ICTV: Virus Metadata Resource (VMR).
Die Mitglieder der Gattung Ourmiavirus (Ourmiaviren) infizieren als Phytoviren Pflanzen, aber die anderen Gattungen infizieren als Mykoviren Pilze. Offenbar infizieren etliche Vertreter der Familie anstelle echter Pilze sog. Eipilze, wie z. B. den Falschen Mehltau der Weinrebe (Plasmopara viticola).
Aufbau
Die Vertreter der Gattungen bis auf Ourmiavirus sind „nackt“, d. h. sie haben weder eine Virushülle noch überhaupt ein Kapsid, bilden also keine echten Virionen aus.
Die Mitglieder der Gattung Ourmiavirus haben im Gegensatz zu den anderen Gattungen der Familie eine virale Struktur mit einem (unbehüllten) Kapsid. Ourmiaviren sind Pflanzenviren, die ein Kapsid mit ikosaedrischer Symmetrie (Triangulationszahl T=1) besitzen, das von mehr oder weniger gestreckter (bazillenförmiger) Form ist mit Halb-Ikosaedern an den beiden Enden. Die Virionen (Viruspartikel) haben dabei bei einem Durchmesser von 18 nm eine Reihe von diskreten Längen von 30 bis 62 nm.Zu den beiden Endbausteinen (Halb-Ikosaeder, je 7 nm) kommen n=2, 3, 4 oder 6 Zwischenbausteine ( , je 8 nm); das sind für n=2: 2×7 + 2×8 = 30 nm, für n=3: 2×7 + 3×8 = 38 (tatsächlich 37) nm, für n=4: 2×7 + 4×8 = 46 (tatsächlich 45,5) nm, für n=6: 2×7 + 6×8 = 62 nm. Das Kapsid ist aus (einer unterschiedlichen Zahl von) dreieckigen Monomeren eines einzigen Kapsidproteins (auch , CP) zusammengesetzt.
Genom mini|hochkant=1.75|Genomkarten der Botourmiaviridae-Gattungen (unsegmentiert, eine ist jedoch tripartit) Die Mitglieder der Familie haben ein Genom aus Einzelstrang-RNA positiver Polarität. Es ist außer bei der Gattung Ourmiavirus unsegmentiert (monopartit) mit einer Länge von 2000 bis 5000 nt (Nukleotiden). Das Genom der Gattung Ourmiavirus hat drei Segmente (tripartit). Diese kodieren jeweils für das Kapsidprotein (CP; Segment RNA3: ca. 970 nt), das Movementprotein (MP; Segment RNA2: ca. 1100 nt) und die RNA-abhängige RNA-Polymerase (RdRp; Segment RNA1: ca. 2800 nt). Die Länge des Genoms beträgt also insgesamt etwa 4800 nt. Das unegmentierte genom der andere Gattungen kodiert nur für die RNA-abhängige RNA-Polymerase (RdRp), Strukturproteine sind nicht vorhanden. Es entspricht daher (nicht nur hinsichtlich seiner Länge) dem Segment RNA1 der Ourmiaviren.
Systematik Die Familie hat derzeit (Mai/Juni 2024) zwölf offiziell bestätigte Gattungen:
Familie Botourmiaviridae (informell ) – infizieren Pilze (Mykoviren) oder Eipilze, teilweise auch Pflanzen (Phytoviren), insbesondere in der Gattung Ourmiavirus Gattung Betabotoulivirus (abgetrennt von Botoulivirus) – infizieren Pilze (wie Entoleuca und Phaeoacremonium) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Betabotoulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 1 (PvaOLV1) Spezies Betabotoulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 2 (PvaOLV2) Spezies Betabotoulivirus deltaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 52 (PvaOLV52) Spezies Betabotoulivirus entoleucae (früher Entoleuca botoulivirus) mit Entoleuca ourmia-like virus 1 (EnOLV1)NCBI: Entoleuca ourmia-like virus 1 Spezies Betabotoulivirus epsilonplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 53 (PvaOLV53) Spezies Betabotoulivirus etaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 55 (PvaOLV55) Spezies Betabotoulivirus gammaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 4 (PvaOLV4) Spezies Betabotoulivirus phaeoacremonium (früher Phaeoacremonium botoulivirus) mit Phaeoacremonium minimum ourmia-like virus 3 (PmOLV3) Spezies Betabotoulivirus thetaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 60 (PvaOLV60) Spezies Betabotoulivirus zetaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 54 (PvaOLV54)
Gattung Betarhizoulivirus (abgetrennt von Rhizoulivirus) Spezies Betarhizoulivirus solani mit Rhizoctonia solani ourmia-like virus 5 (RsOLV5)
Gattung Betascleroulivirus (abgetrennt von Scleroulivirus) – infizieren Pilze (wie Botrytis und Pyricularia) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Betascleroulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 34 (PavOLV34) Spezies Betascleroulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 35 (PavOLV35) Spezies Betascleroulivirus botrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 10 (BcOLV10) Spezies Betascleroulivirus deltaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 38 (PavOLV38) Spezies Betascleroulivirus epsilonplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 39 (PavOLV39) Spezies Betascleroulivirus etaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 41 (PavOLV41) Spezies Betascleroulivirus gammaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 37 (PavOLV37) Spezies Betascleroulivirus iotaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 43 (PavOLV43) Spezies Betascleroulivirus kappaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 48 (PavOLV48) Spezies Betascleroulivirus lambdaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 51 (PavOLV51) Spezies Betascleroulivirus miplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 67 (PavOLV67v) Spezies Betascleroulivirus pyriculariae (früher Pyricularia scleroulivirus 2) mit Pyricularia oryzae ourmia-like virus 2 (PoOLV2) Spezies Betascleroulivirus thetaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 42 (PavOLV42) Spezies Betascleroulivirus zetaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 40 (PavOLV40)
Gattung Botoulivirus – infizieren Pilze (wie Botrytis, Epicoccum und Sclerotinia) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Botoulivirus alphabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 4 (BcOLV4) Spezies Botoulivirus alphapestalotiopsis mit Pestalotiopsis botourmiavirus 3 (PBV3) Spezies Botoulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 3 (PvaOLV3) Spezies Botoulivirus betabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 11 (BcOLV11) Spezies Botoulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 56 (PvaOLV56) Spezies Botoulivirus deltabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 13 (BcOLV13) Spezies Botoulivirus deltaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 58 (PvaOLV58) Spezies Botoulivirus epsilonbotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 14 (BcOLV14) Spezies Botoulivirus epsilonplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 59 (PvaOLV59) Spezies Botoulivirus etabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 16 (BcOLV16) Spezies Botoulivirus etaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 81 (PvaOLV81) Spezies Botoulivirus gammabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 12 (BcOLV12) und Sclerotinia minor botoulivirus 1 (SmBV1) Spezies Botoulivirus gammaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 57 (PvaOLV57) Spezies Botoulivirus iotabotrytidis mit Botrytis cinerea botoulivirus 18 (BcBoV18) Spezies Botoulivirus kappabotrytidis mit Botrytis cinerea botoulivirus 19 (BcBoV19) Spezies Botoulivirus thetabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 17 (BcOLV17) Spezies Botoulivirus zetabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 15 (BcOLV15) Spezies Botoulivirus zetaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 61 (PvaOLV61) Spezies Botrytis botoulivirus mit (BOLV) – Isolat HAZ2-3; Genomlänge 2.903 nt Spezies Epicoccum botoulivirus mit Epicoccum nigrum ourmia-like virus 1 (EnOLV1) Spezies Sclerotinia botoulivirus 2 mit Sclerotinia sclerotiorum ourmia-like virus 2 (SsOLV2) Spezies Sclerotinia botoulivirus 3 mit Sclerotinia sclerotiorum ourmia-like virus 3 (SsOLV3)
Gattung Deltascleroulivirus – infizieren Pilze (Botrytis) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Deltascleroulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 64 (PavOLV64) Spezies Deltascleroulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 80 (PavOLV80) Spezies Deltascleroulivirus botrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 5 (BcOLV5)
Gattung Epsilonscleroulivirus – infizieren Pilze (Magnaporthe) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Epsilonscleroulivirus alphaoryzae mit Magnaporthe oryzae botourmiavirus 7 (MBOV7) Spezies Epsilonscleroulivirus plasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 45 (PavOLV45)
Gattung Gammascleroulivirus – infizieren Pilze (Magnaporthe) und Eipilze (Plasmopara) Spezies Gammascleroulivirus alphaoryzae mit Magnaporthe oryzae botourmiavirus 6 (MBOV6) Spezies Gammascleroulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 49 (PavOLV49) Spezies Gammascleroulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 50 (PavOLV50)
Gattung Magoulivirus – infizieren Pilze (wie Botrytis und Magnaporthe), Eipilze (Plasmopara) und Pflanzen (Äpfel) Spezies Magoulivirus alphabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 6 (BcOLV6) und Botrytis cinerea ourmia-like virus 8 (BcOLV8) Spezies Magoulivirus alphaheterobasidion mit Heterobasidion ourmia-like virus 1 (HetOlV1) Spezies Magoulivirus alphamacrophominae mit Macrophomina phaseolina ourmia-like virus 2 (MpOLV2) Spezies Magoulivirus alphamellea mit Armillaria mellea ourmia-like virus 2 (AmOlV2) Spezies Magoulivirus alphaodothidea mit Botryosphaeria dothidea Ourmia-like virus 1 (BdOLV1) Spezies Magoulivirus alphaoryzae mit Magnaporthe oryzae botourmiavirus 2 (MoBV2) Spezies Magoulivirus alphaoxyspori mit Fusarium oxysporum ourmia-like virus 1 (FoOuLV1) Spezies Magoulivirus alphaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 5 (PavOLV5) Spezies Magoulivirus betabotrytidis mit Botrytis cinerea ourmia-like virus 7 (BcOLV7) Spezies Magoulivirus betamacrophominae mit Macrophomina phaseolina ourmia-like virus 2-A (MpOLV2-A) Spezies Magoulivirus betaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 6 (PavOLV6) Spezies Magoulivirus deltaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 8 (PavOLV8) Spezies Magoulivirus epsilonplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 9 (PavOLV9) Spezies Magoulivirus etaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 11 (PavOLV11) Spezies Magoulivirus fiplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 25 (PavOLV25) Spezies Magoulivirus gammaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 7 (6PavOLV7) Spezies Magoulivirus iotaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 13 (PavOLV13) Spezies Magoulivirus ipsilonplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 24 (PavOLV24) Spezies Magoulivirus jiplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 26 (PavOLV26) Spezies Magoulivirus kappaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 14 (PavOLV14) Spezies Magoulivirus lambdaplasmoparae mit Plasmopara viticola lesion associated ourmia-like virus 15 (PavOLV15) Spezies Magoulivirus malus mit Apple ourmia-like virus 3 (AOLV3)