550px|mini|Die Provinzen Moesia Inferior und Superior

Die Römischen Streitkräfte in Moesia (lateinisch exercitus Moesiacus) bestanden ab Anfang des ersten Jahrhunderts n. Chr. aus den in der römischen Provinz Moesia stationierten Legionen und Auxiliartruppen sowie der Classis Moesica.

Im Jahre 29 v. Chr. wurde Mösien von Marcus Licinius Crassus erobert und später in eine römische Provinz umgewandelt. Im ersten Jahrhundert n. Chr. teilten die Römer das Gebiet in die Provinzen Moesia Superior (Obermösien) und Moesia Inferior (Niedermösien). Unter Diokletian (284–305) wurden die beiden Provinzen dann in kleinere Provinzen aufgeteilt.

Legionen Die folgenden Legionen (oder Teile von ihnen) waren zu verschiedenen Zeiten in der Provinz Moesia an den folgenden Standorten stationiert:

Novae (Swischtow): die Legion I Italica Oescus: die Legion V Macedonica Singidunum (Belgrad): die Legionen IIII Flavia Felix und VII Claudia Troesmis: die Legion V Macedonica Viminacium: die Legionen IIII Scythica und VII Claudia

Auxiliartruppen

Moesia 75 bis 78 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 75 bis 78 werden 2 Alae und 21 Kohorten für die Provinz Moesia aufgeführt:

Ala I Gallorum Ala I Vespasiana Dardanorum

Cohors I Antiochensium Cohors I Cantabrorum Cohors II Chalcidenorum Cohors I Cilicum Cohors I Cisipadensium Cohors I Cretum Cohors III Gallorum Cohors IV Gallorum Cohors V Gallorum Cohors VII Gallorum Cohors VIII Gallorum Cohors III Hispanorum Cohors II Lucensium Cohors I Lusitanorum Cohors II Mattiacorum Cohors I Raetorum Cohors I Sugambrorum tironum Cohors I Sugambrorum veterana Cohors I Thracum Syriaca Cohors I Tyriorum Cohors I Ubiorum

Moesia inferior 92 bis 97 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 92 bis 97 werden 9 Alae und 18 Kohorten für die Provinz Moesia Inferior aufgeführt:

Ala I Claudia Gallorum Ala II Claudia Gallorum Ala I Flavia Gaetulorum Ala Gallorum Atectorigiana Ala Gallorum Flaviana Ala Hispanorum Ala II Hispanorum et Arvacorum Ala I Pannoniorum Ala I Vespasiana Dardanorum Cohors II Flavia Bessorum Cohors I Bracaraugustanorum Cohors II Bracaraugustanorum Cohors II Chalcidenorum Cohors I Flavia Commagenorum Cohors II Gallorum Cohors III Gallorum Cohors IV Gallorum Cohors VII Gallorum Cohors I Hispanorum veterana Cohors I Lepidiana Cohors II Lucensium Cohors I Lusitanorum Cyrenaica Cohors I Raetorum Cohors I Sugambrorum tironum Cohors I Sugambrorum veterana Cohors I Tyriorum Cohors I Ubiorum

99 bis 105 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 99 bis 105 werden 9 Alae und 21 Kohorten für die Provinz aufgeführt:

Ala I Asturum Ala I Claudia Gallorum Ala I Flavia Gaetulorum Ala Gallorum Atectorigiana Ala Gallorum Flaviana Ala Hispanorum Ala II Hispanorum et Arvacorum Ala I Pannoniorum Ala I Vespasiana Dardanorum

Cohors I Augusta Nerviana Pacensis Brittonum Cohors II Augusta Nerviana Pacensis Brittonum Cohors I Bracaraugustanorum Cohors II Chalcidenorum Cohors II Flavia Bessorum Cohors II Flavia Brittonum Cohors I Flavia Commagenorum Cohors I Flavia Numidarum Cohors II Gallorum Cohors III Gallorum Cohors IV Gallorum Cohors VII Gallorum Cohors I Hispanorum veterana Cohors I Lepidiana Cohors II Lucensium Cohors I Lusitanorum Cyrenaica Cohors II Mattiacorum Cohors I Sugambrorum tironum Cohors I Sugambrorum veterana Cohors I Tyriorum Cohors I Ubiorum

109 bis 120 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 109 bis 120 werden 5 Alae und 13 Kohorten für die Provinz aufgeführt:

Ala I Claudia Gallorum Ala I Flavia Gaetulorum Ala II Hispanorum et Arvacorum Ala I Pannoniorum Ala I Vespasiana Dardanorum Cohors I Augusta Nerviana Pacensis Brittonum Cohors I Bracaraugustanorum Cohors II Flavia Brittonum Cohors I Flavia Commagenorum Cohors I Flavia Numidarum Cohors II Gallorum Cohors III Gallorum Cohors VII Gallorum Cohors I Lepidiana Cohors II Lucensium Cohors II Mattiacorum Cohors I Sugambrorum tironum Cohors I Sugambrorum veterana

125 bis 157 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 125 bis 157 werden 5 Alae und 16 Kohorten für die Provinz aufgeführt:

Ala I Flavia Gaetulorum Ala Gallorum Atectorigiana Ala I Gallorum et Pannoniorum Ala II Hispanorum et Arvacorum Ala I Vespasiana Dardanorum Cohors I Bracaraugustanorum Cohors II Bracaraugustanorum Cohors II Chalcidenorum Cohors I Cilicum Cohors I Cisipadensium Cohors II Flavia Brittonum Cohors I Flavia Numidarum Cohors I Germanorum Cohors I Gallorum Cohors I Lepidiana Cohors II Lucensium Cohors I Lusitanorum Cyrenaica Cohors II Mattiacorum Cohors I Sugambrorum tironum Cohors I Sugambrorum veterana Cohors I Thracum Syriaca

Moesia Superior 93 bis 94 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 93 bis 94 werden 3 Alae und 9 Kohorten für die Provinz Moesia Superior aufgeführt:

Ala I Claudia Nova Miscellanea Ala II Pannoniorum Ala Praetoria Cohors I Antiochensium Cohors I Cilicum Cohors I Cisipadensium Cohors I Cretum Cohors I Flavia Hispanorum Cohors II Gallorum Macedonica Cohors V Gallorum Cohors V Hispanorum Cohors IV Raetorum

96 bis 101 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 96 bis 101 werden 3 Alae und 21 Kohorten für die Provinz aufgeführt:

Ala I Claudia Nova Miscellanea Ala II Pannoniorum Ala Praetoria

Cohors I Antiochensium Cohors VII Breucorum Cohors II Brittonum Cohors III Brittonum Cohors I Cilicum Cohors I Cisipadensium Cohors I Cretum Cohors I Flavia Bessorum Cohors II Flavia Commagenorum Cohors I Flavia Hispanorum Cohors II Gallorum Macedonica Cohors V Gallorum Cohors II Hispanorum Cohors V Hispanorum Cohors I Lusitanorum Cohors I Montanorum Cohors IV Raetorum Cohors I Thracum Cohors I Thracum Syriaca Cohors VI Thracum Cohors I Vindelicorum

103/106 bis 103/107 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 103/106 bis 103/107 werden 2 Alae, 11 Kohorten und eine weitere Einheit für die Provinz aufgeführt:

Ala II Pannoniorum Ala Praetoria

Cohors I Alpinorum Cohors I Britannica Cohors I Brittonum Cohors III Campestris Cohors IV Cypria Cohors II Flavia Commagenorum Cohors I Hispanorum Cohors I Montanorum Cohors I Pannoniorum Cohors II Pannoniorum Cohors VIII Raetorum Cohors VI Thracum

Singulares Britannicianis

125/126 bis 161 n. Chr. Auf Militärdiplomen aus den Jahren 125/126 bis 161 werden 2 Alae und 11 Kohorten für die Provinz aufgeführt:

Ala I Claudia Nova Miscellanea Ala Gallorum Flaviana

Cohors I Antiochensium Cohors III Brittonum Cohors III Campestris Cohors I Cretum Cohors II Dacorum Cohors II Gallorum Macedonica Cohors II Gallorum Pannonica Cohors V Gallorum Cohors V Hispanorum Cohors I Lusitanorum Cohors I Montanorum Cohors I Pannoniorum

Siehe auch Liste der römischen Legionen Liste der römischen Auxiliareinheiten

Einzelnachweise Florian Matei-Popescu: The Auxiliary Units from Moesia Superior in Domitian's Time and the Problem of CIL XVI 41. In: Ephemeris Napocensis XVI-XVII, 2006–2007, S. 31–48, hier S. 34 (online).

Jörg Scheuerbrandt: Exercitus. Aufgaben, Organisation und Befehlsstruktur römischer Armeen während der Kaiserzeit. Dissertation, Albert-Ludwigs-Universität Freiburg im Breisgau 2003/2004, S. 89–90, 164, 166 Tabellen 8, 9 (PDF S. 91–92, 166, 168).

Moesia: Militärdiplome der Jahre 75 (, ), 75/78 () und 78 (, , )

Moesia Inferior: Militärdiplome der Jahre 92 () und 97 (, ) Moesia Inferior: Militärdiplome der Jahre 99 (, , ) und 105 (, , ) Moesia Inferior: Militärdiplome der Jahre 109 (), 111 (), 114 () und 120 () Moesia Inferior: Militärdiplome der Jahre 125 (), 127 (), 134 (), 138 (, ), 145 (), 148/153 () und 157 ()

Moesia Superior: Militärdiplome der Jahre 93 () und 94 () Moesia Superior: Militärdiplome der Jahre 96 (), 99 (), 100 () und 101 () Moesia Superior: Militärdiplome der Jahre 103/106 (), 103/107 () und 105 () Moesia Superior: Militärdiplome der Jahre 132 (), 151 (), 157 (, ), 158/159 (), 159 () und 161 ()

Kategorie:Militärischer Verband (Rom) Kategorie:Moesia