Die Pentatominae sind eine Unterfamilie der Baumwanzen (Pentatomidae) aus der Teilordnung Pentatomomorpha.
Merkmale Das Schildchen (Scutellum) der Pentatominae reicht meist nur bis zur Hälfte des Hinterleibes oder überschreitet diese nur geringfügig. Das Schildchen reicht jedoch nie bis an das Ende des Hinterleibs. Deshalb ist die Membran immer sichtbar. Im Gegensatz zu den zoophagen Asopinae besitzen die überwiegend phytophagen Pentatominae einen weniger kräftigen Rüssel (Rostrum).
Lebensweise Die Vertreter der Pentatominae ernähren sich fast ausschließlich phytophag. Verschiedene Arten der Pentatominae verursachen Fraßschäden an Kulturpflanzen und gelten deshalb als Agrarschädlinge. Die Unterfamilie ist weltweit vertreten.
Taxonomie und Systematik Die Pentatominae bilden mit mehr als 3300 Arten, etwa 620 Gattungen und 42 Tribus die größte Unterfamilie der Pentatomidae. In Europa ist die Unterfamilie mit 132 Arten aus 37 Gattungen und 12 Tribus vertreten. In den Vereinigten Staaten kommen mehr als 160 Arten aus etwa 40 Gattungen und 14 Tribus vor. In Australien sind die Pentatominae mit 321 Arten in 113 Gattungen (davon 303 Arten und 83 Gattungen endemisch) vertreten.
Die Pentatominae umfassen folgende Tribus: Aeliini , 1865 Aeptini , 1871 Aeschrocorini , 1902 Agaeini , 1952 Agonoscelidini , 1888 Amyntorini , 1902 Antestiini , 1902 Aulacetrini , 1866 Axiagastini , 1888 Bathycoeliini , 1888 Cappaeini , 1888 Carpocorini , 1866 Catacanthini , 1888 Caystrini , 1979 Chlorocorini Coquereliini , 1952 Degonetini , 1984 Diemeniini , 1909 Diplostirini , 1902 Diploxyini , 1888 Eurysaspidini , 1888 Eysarcorini , 1866 Halyini , 1843 Hoplistoderini , 1888 Lestonocorini , 1980 Mecideini , 1902 Memmiini , 1952 Menidini , 1888 Myrocheini , 1871 Nealeriini , 1952 Nezarini , 1888 Opsitomini , 1952 Pentatomini , 1815 Phricodini , 1952 Piezodorini , 1888 Procleticini , 1920 Rhynchocorini , 1871 Rolstoniellini , 1997 Sciocorini , 1843 Sephelini , 1904 Strachiini , 1866 Triplatyxini , 1952
Gattungen ohne Tribuszuordnung sind: Amphidexius , 1918 Bachesua , 1975 Brizocoris , 1975 Buthumka , 1975 Cooperocoris , 1975 Dictyotus , 1851 Dysnoetus , 1918 Eremophilacoris , 1975 Gadarscama , 1887 Ippatha , 1910 Kitsonia , 1975 Kitsoniocoris , 1998 Kumbutha , 1910 Lakhonia , 1936 Macrocarenoides , 1975 Macrocarenus , 1873 Muscanda , 1868 Ochisme , 1904 Ooldeon , 1975 Patanius , 1987 Pentatomoides , 1967 † Pirricoris , 1975 Poecilotoma , 1851 Riaziana , 1989 Senectius , 1987 Tepa , 1984 Tepperocoris , 1975 Thryptomenecoris , 1975 Trachyops , 1851 Turrubulana , 1910 Xiengia , 1921 Zouicoris , 1986
Arten in Europa In Europa kommen folgende Arten vor: Acrosternum arabicum , 1959 Acrosternum heegeri , 1861 Acrosternum malickyi , 1989 Acrosternum millierei (, 1866) Acrosternum rubescens (, 1893) Aelia acuminata (, 1758) – Getreidewanze oder Spitzling Aelia albovittata , 1868 Aelia angusta , 1976 Aelia cognata , 1868 Aelia cribrosa , 1868 Aelia furcula , 1868 Aelia germari , 1852 Aelia klugii , 1833 – Gestreifter Spitzling Aelia notata , 1887 Aelia rostrata , 1852 Aelia sibirica , 1884 Aelia virgata (, 1841) Antheminia absinthii (, 1952) Antheminia aliena (, 1891) Antheminia lunulata (, 1778) Antheminia pusio (, 1846) Antheminia varicornis (, 1874) Apodiphus amygdali (, 1817) Bagrada abeillei , 1881 Bagrada confusa , 1936 Bagrada elegans , 1873 Bagrada funerea , 1901 Bagrada hilaris (, 1835) Bagrada stolida (, 1839) Bagrada turcica , 1936 Brachynema cinctum (, 1775) Brachynema germarii (, 1846) Brachynema purpureomarginatum (, 1839) Capnoda batesoni , 1889 Carpocoris coreanus , 1899 Carpocoris fuscispinus (, 1850) – Nördliche Fruchtwanze Carpocoris melanocerus (, 1852) Carpocoris pudicus (, 1761) Carpocoris purpureipennis (, 1773) – Purpur-Fruchtwanze Chlorochroa juniperina (, 1758) Chlorochroa pinicola (, 1852) – Föhrengast Chlorochroa reuteriana (, 1909) Chroantha ornatula (, 1842) Codophila varia (, 1787) Dolycoris baccarum (, 1758) – Beerenwanze Dolycoris numidicus , 1908 Dryadocoris apicalis (, 1842) Dyroderes umbraculatus (, 1775) Eurydema cyanea (, 1864) Eurydema dominulus (, 1763) – Zierliche Gemüsewanze Eurydema eckerleini , 1961 Eurydema fieberi , 1837 Eurydema gebleri , 1846 Eurydema herbacea (, 1833) Eurydema lundbaldi , 1960 Eurydema maracandica , 1871 Eurydema nana , 1971 Eurydema oleracea (, 1758) – Kohlwanze Eurydema ornata (, 1758) – Schwarzrückige Gemüsewanze oder Schmuckwanze Eurydema rotundicollis (, 1860) Eurydema rugulosa (, 1860) Eurydema sea , 2004 Eurydema spectabilis , 1882 Eurydema ventralis , 1846 Eysarcoris aeneus (, 1763) – Schwieliger Dickwanst Eysarcoris ventralis (, 1837) Eysarcoris venustissimus (, 1776) – Dunkler Dickwanst Halyomorpha halys (, 1855) – Marmorierte Baumwanze Holcogaster fibulata (, 1831) Holcostethus albipes (, 1781) Holcostethus evae , 1988 Holcostethus sphacelatus (, 1794) Mecidea lindbergi , 1954 Menaccarus arenicola (, 1847) Menaccarus deserticola , 1900 Menaccarus dohrnianus (, 1866) Menaccarus turolensis , 1971 Mustha spinosula (, 1831) Neostrachia bisignata (, 1867) Neottiglossa bifida (, 1847) Neottiglossa flavomarginata (, 1849) Neottiglossa leporina (, 1830) Neottiglossa lineolata (, 1852) Neottiglossa pusilla (, 1790) Nezara viridula (, 1758) Palomena formosa , 1940 Palomena prasina (, 1761) – Grüne Stinkwanze Palomena viridissima (, 1761) Pentatoma rufipes (, 1758) – Rotbeinige Baumwanze Peribalus congenitus , 1965 Peribalus inclusus (, 1860) Peribalus strictus (, 1803) Perillus bioculatus (, 1775) Piezodorus lituratus (, 1794) – Ginster-Baumwanze Piezodorus punctipes , 1889 Piezodorus teretipes (, 1865) Rhaphigaster nebulosa (, 1761) – Graue Gartenwanze Rubiconia intermedia (, 1811) Sciocoris angularis , 1889 Sciocoris angusticollis , 1895 Sciocoris canariensis , 1953 Sciocoris conspurcatus , 1845 Sciocoris convexiusculus , 1874 Sciocoris cursitans (, 1794) Sciocoris deltocephalus , 1861 Sciocoris distinctus , 1851 Sciocoris galiberti , 1926 Sciocoris helferi , 1851 Sciocoris hoberlandti , 1954 Sciocoris homalonotus , 1851 Sciocoris luteolus , 1861 Sciocoris macrocephalus , 1851 Sciocoris maculatus , 1851 Sciocoris microphthalmus , 1860 Sciocoris modestus , 1903 Sciocoris ochraceus , 1861 Sciocoris orientalis , 1960 Sciocoris pallens , 1845 Sciocoris pentheri , 1953 Sciocoris pictus , 1959 Sciocoris sideritidis , 1858 Sciocoris sulcatus , 1851 Sciocoris umbrinus (, 1804) Stagonomus amoenus (, 1832) Stagonomus bipunctatus (, 1758) Stagonomus devius , 1965 Stagonomus grenieri (, 1865) Staria lunata (, 1835) Stenozygum coloratum (, 1845) Trochiscocoris hemipterus (, 1879) Trochiscocoris rotundatus , 1895
Weitere Arten Eine Auswahl außereuropäischer Arten: Agonoscelis rutila (, 1776) Banasa dimiata (, 1832) Banasa euchlora , 1872 Biprorulus bibax , 1900 Brochymena quadripustulata (, 1775) Catacanthus incarnatus (, 1773) Chinavia hilaris (, 1831) Chlorochroa ligata (, 1832) Chlorochroa sayi , 1872 Cosmopepla lintneriana (, 1909) Cuspicona simplex , 1867 Dictyotus caenosus (, 1837) Eudolycoris alluaudi (, 1893) Euschistus quadrator , 1874 Euschistus servus (, 1832) Euschistus tristigmus (, 1832) Glaucias amyoti (, 1851) Hypsithocus hudsonae , 1927 Mecidea pallidissima , 1922 Menecles insertus (, 1832) Monteithiella humeralis (, 1868) Mormidea lugens (, 1775) Murgantia histrionica (, 1834) Oebalus pugnax (, 1775) Piezodorus guildinii (, 1837) Plautia affinis (, 1851) Proxys punctulatus (, 1818) Theseus modestus (, 1865) Thyanta custator (, 1803) Thyanta pallidovirens (, 1859)
Einzelnachweise
Weblinks