Haarwürmer (Capillaria) sind eine Gattung der Fadenwürmer, die in inneren Organen von Wirbeltieren parasitieren. Beim Menschen sind vor allem der Lungenhaarwurm, Leberhaarwurm und in Asien Capillaria philippinensis (Erreger der Capillariasis) von Bedeutung. Veterinärmedizinisch spielen Haarwurminfektionen insbesondere bei Hunden (→ Fadenwurminfektionen des Hundes) und beim Geflügel eine Rolle. Einige Capillaria-Arten wurden früher der Gattung Thominx zugeordnet.Johannes Eckert: Lehrbuch der Parasitologie für die Tiermedizin. Georg Thieme, 2008, ISBN 978-3-8304-1072-0, S. 354.
Merkmale Haarwürmer sind sehr dünne, 7 bis 80 mm lange Rundwürmer. Wie bei allen Trichocephalida gliedert sich der Ösophagus in einen vorderen, muskulären, und einen hinteren, drüsigen Teil. Im Gegensatz zu ihrer Schwestergattung, den Peitschenwürmern, ist ihr Hinterende nicht verdickt. Männchen besitzen nur ein Spiculum mit ausstülpbarer Scheide, das aber auch ganz fehlen kann.
Systematik Man unterscheidet etwa 300 Arten, weshalb von einigen Autoren auch eine Teilung in bis zu 22 Gattungen (Amphibiocapillaria, Aonchotheca, Baruscapillaria, Calodium, Capillaria, Capillostrongyloides, Crocodylocapillaria, Echinocoleus, Eucoleus, Freitascapillaria, Gessyella, Liniscus, Paracapillaria, Paracapillaroides, Pearsonema, Paratrichosoma, Pseudocapillaria, Piscicapillaria, Pseudocapillaroides, Pterothominx, Schulmanela und Tenoranema) vorgenommen wurde, die medizinisch-parasitologische Literatur verwendet aber größtenteils weiterhin die Gattungsbezeichnung Capillaria.
Das Interim Register of Nonmarine and Marine Genera listet folgende Arten:Capillaria Zeder, 1800. Abgerufen am 30. März 2025. Capillaria aerophila (Creplin, 1839) Capillaria africana (Khalil, 1977) Capillaria alaudae Rudolphi, 1819 Capillaria alphia Boch & Forstner, 1959 Capillaria anatis (Schrank, 1790) Capillaria angusta Dujardin, 1845 Capillaria annulata (Molin, 1858) Capillaria annulosa Dujardin, 1845 Capillaria ariusi (Parukhin, 1989) Capillaria armeniaca Kirschenblatt, 1939 Capillaria avellari Capillaria bombinatoris (Linstow, 1892) Capillaria bovis (Schnyder, 1906) Capillaria brasiliana Freitas, 1933 Capillaria bufonis Morishita, 1926 Capillaria caballeroi (Khalil, 1977) Capillaria cadovulvata Madsen, 1945 Capillaria calliopis Yamaguti, 1941 Capillaria catastomi Pearse, 1924 Capillaria caudinflata (Molin, 1858) Capillaria cecumitis (Ching, 1990) Capillaria chandigarhensis (Kalia & Gupta, 1985) Capillaria chauhani Gupta & Kumar, 1975 Capillaria cholidicola Soltys, 1952 Capillaria cincli Yamaguti, 1941 Capillaria coeca Matsaberidze, 1981 Capillaria columbae Rudolphi, 1819 Capillaria combesi Chabaud & Knoepffler, 1985 Capillaria combologiodes Ehrlich & Mikacic, 1940 Capillaria confusa Freitas & Almeida, 1935 Capillaria contorta (Creplin, 1839) Capillaria costacruzi Travassos, 1932 Capillaria crococilus Ashford & Muller, 1978 Capillaria crossostomae Wang, 1987 Capillaria cubana Freitas & Lent, 1937 Capillaria cyanopicae Lopez-Neyra, 1946 Capillaria decapteri Luo, 2001 Capillaria dicruri (Wang, 1987) Capillaria didelphis Butterworth & Beverley-Burton, 1977 Capillaria diesingi Kolenati, 1856 Capillaria eberthi Freitas & Lent, 1935 Capillaria emberizae Yamaguti, 1961 Capillaria erinacei Rudolphi, 1819 Capillaria eubursata (Skarbilovitsch, 1946) Capillaria euproctus Boulenger, 1917 Capillaria europaea Mas-Coma, 1985 Capillaria euryali Ricci, 1949 Capillaria exigua Dujardin, 1845 Capillaria falconis-nisi Diesing, 1851 Capillaria feliscati Diesing, 1851 Capillaria forresteri Kinsella & Pence, 1987 Capillaria freitaslenti Araujo & Gandra, 1941 Capillaria fritschi Travassos, 1914 Capillaria fudingensis Wang, 1982 Capillaria fujianensis Wang, 1982 Capillaria fulicae (Pavlov & Borgarenko, 1959) Capillaria fuzhouensis Wang, 1982 Capillaria gallinae (Cheng, 1982) Capillaria giganteus (Wang, 1984) Capillaria gracilis (Bellingham, 1840) Capillaria hakofugu Araki & Machida, 1991 Capillaria hepatica (Bancroft, 1893) Capillaria herodiae Boyd, 1966 Capillaria hokkaidensis (Asakawa, Kamiya & Ohbayashi, 1988) Capillaria honghuensis Sun & Wu, 1993 Capillaria hydrochoeri Travassos, 1916 Capillaria incrassata Diesing, 1851 Capillaria italica Ricci, 1949 Capillaria kashmirensis Raina & Kaul, 1982 Capillaria khalili Arya, 1993 Capillaria konstantini Romashov, 1999 Capillaria kutori Ruchljadeva, 1946 Capillaria legerae Justine, Ferte & Bain, 1987 Capillaria lepidopodis Johnston & Mawson, 1944 Capillaria limicolae (Gubanov & Mamajev, 1964) Capillaria longicauda Freitas & Lent, 1935 Capillaria longipes Ransom, 1911 Capillaria longispicula Sonsino, 1889 Capillaria longistriata Walton, 1923 Capillaria magnova Justine, 1990 Capillaria margolisi Moravec & McDonald, 1981 Capillaria marii (Ruchljadev, 1946) Capillaria maxillosa Vaz & Pereira, 1930 Capillaria medjerdae Bernard, 1964 Capillaria merluccii Reimer, 1991 Capillaria michiganensis Read, 1949 Capillaria mingazzinii Rizzo, 1902 Capillaria miniopterae Thomas, 1959 Capillaria mogerae Mamaev & Ochotina, 1968 Capillaria mogurndae Yamaguti, 1941 Capillaria moraveci Esteban, Mas-Coma, Oltra-Ferrero & Botella, 1991 Capillaria mucronata Molin, 1858 Capillaria muris Uyeyama, 1928 Capillaria murismusculi Diesing, 1861 Capillaria murisnitedulae Diesing, 1897 Capillaria myotisi Bernard, 1987 Capillaria namibiensis Capillaria neopulchra Babos, 1954 Capillaria nyrocinarum Madsen, 1945 Capillaria obsignata Madsen, 1945 Capillaria ohbayashii Justine, 1992 Capillaria ornamentata Spratt, 2006 Capillaria ovis Capillaria ovopunctata Linstow, 1873 Capillaria ovoreticulata Capillaria palmata Chandler, 1938 Capillaria papillosa Polonio, 1860 Capillaria pearsei Baylis, 1928 Capillaria perforans Kotlán & Oross, 1931 Capillaria petruschewskii (Schulman, 1948) Capillaria petterae (Kalia & Gupta, 1985) Capillaria phalacrocoraxi Borgarenko, 1975 Capillaria phasianina Kotlán, 1940 Capillaria pipistrelli Yamaguti, 1941 Capillaria piscatori Ray & Majumdar, 1995 Capillaria plagiaticia Freitas & Mendonça, 1959 Capillaria plica Rudolphi, 1819 Capillaria praeputialis Obendorf, 1979 Capillaria procyonis Pence, 1975 Capillaria pudendotecta Lubimova, 1947 Capillaria pulchra Freitas, 1934 Capillaria putorii Rudolphi, 1819 Capillaria raillieti Lopez-Neyra, 1947 Capillaria ranae Wang, 1982 Capillaria rangiferi Mitskewich, 1957 Capillaria ransomia Barker & Noyes, 1915 Capillaria recondita Freitas & Lent, 1942 Capillaria resecta Dujardin, 1845 Capillaria retusa Rail, 1893 Capillaria rickardi Beveridge & Barker, 1975 Capillaria rigidula (Dujardin, 1845) Capillaria ryzhikovi Daja, 1967 Capillaria schmidti Arya, 1985 Capillaria sentiosa Travassos, 1927 Capillaria serpentina Harwood, 1932 Capillaria sibirica Románov, 1955 Capillaria sichuanensis Wang & Jiang, 1986 Capillaria similis Kowalewski, 1903 Capillaria sinipercae Sun & Wu, 1993 Capillaria skrjabini Wassilkowa, 1926 Capillaria sonsinoi Parona, 1897 Capillaria soricicola Yokogawa & Nishigori, 1924 Capillaria spiculatus Freitas, 1933 Capillaria spinosa MacCallum, 1926 Capillaria spinulosa Linstow, 1890 Capillaria splenacea Dujardin, 1843 Capillaria strigis Johnston & Mawson, 1941 Capillaria strigis Froelich, 1802 Capillaria suis Pigolkin, 1958 Capillaria sunci Chen, 1937 Capillaria talpae Siebold, 1850 Capillaria tasmanica Johnston & Mawson, 1945 Capillaria tenuissima (Rudolphi, 1803) Capillaria texensis (Moravec & Huffman, 2000) Capillaria totani (Linstow, 1875) Capillaria traverae Capillaria tridens Dujardin, 1845 Capillaria tritoniscristati Diesing, 1861 Capillaria tritonispunctati Diesing, 1851 Capillaria tuberculata (Linstow, 1914) Capillaria tumida Zeder, 1803 Capillaria venusta Freitas & Mendonca, 1958 Capillaria vespertilionis Rudolphi, 1819 Capillaria vietnamensis (Parukhin, 1980) Capillaria wickinsi Ogden, 1965 Capillaria xenopi (Moravec & Cosgrove, 1982) Capillaria yamagutii Tadros & Mahmoud, 1968
Synonyme des Gattungsnamens sind: Amphibiocapillaria Moravec 1982, Callodium Jägerskiöld 1909, Calodium Dujardin 1844, Capillaroides Moravec 1987, Hepatocapillaria Moravec 1987, Leniscus Dujardin 1844, Neocapillaria Moravec 1987, Procapillaria Moravec 1987, Pseudocapillaroides Moravec & Cosgrove 1982, Ritaklossia Teixeira de Freitas 1959, Thrichosomum Gervais & Beneden 1859, Trichosoma Rudolphi 1819, Trichosomum Creplin 1839, Trichostoma Westwood 1851 und Tricosoma Jasperi 1913.
Einzelnachweise
Weblinks
Kategorie:Trichocephalida (Ordnung) Kategorie:Parasit bei Säugetieren Kategorie:Parasit bei Vögeln