mini|Ján Chalupka

Ján Chalupka (* 28. Oktober 1791 in Horná Mičiná, Königreich Ungarn; † 15. Juli 1871 in Brezno, Österreich-Ungarn, heute Slowakei) war ein slowakischer Schriftsteller, Dramatiker, Publizist und evangelischer Pfarrer.

Leben Ján Chalupka wurde in der Familie des evangelischen Pfarrers Adam Chalupka geboren; in diese Familie wurde auch sein Bruder und ebenfalls Schriftsteller Samo Chalupka geboren. Zuerst bekam er Bildung zuhause, dann ging in die Schule in Brezno und Ožďany, dann in die Kollegien in Leutschau, Eperies und Sárospatak, bevor er seine Studien in Wien und Jena abschloss. Er arbeitete als Lehrer in Neusohl, Ožďany und Käsmark, dann von 1824 bis zum Tod als Pfarrer in Brezno.

Werke mini Ján Chalupka ist am meisten bekannt für seinen Beitrag als Gründer des slowakischen Dramas. Er schrieb bis 1848 auf Tschechisch, danach Slowakisch und übersetzte auch auf Tschechisch geschriebene Werke ins Slowakische. Vereinzelt schrieb er auch auf Deutsch und Ungarisch. In seinen Werken werden Lokalpatriotismus bzw. Kleinbürgertum, Magyarisierungversuche, Kriecherei, Konservativismus und bürgerliche Feigheit kritisiert und verspottet. Er benutzt das Phänomen „Kocúrkovo“, das slowakische Äquivalent der deutschen Stadt Schilda oder englischen Gotham. Bis heute wird das Wort Kocúrkovo im Slowakischen verwendet, um Unterentwicklung, verwirrende Verhältnisse, Chaos und ähnliches auszudrücken.

Drama Kocúrkovo (Komödie-Zyklus, tschechisch: Kocourkovo): 1830 – Kocourkovo, aneb: Jen abychom v hanbě nezůstali, bzw. slowakisch: Kocúrkovo, alebo: Len aby sme v hanbe nezostali (übersetzt: Kocourkovo oder: Nur damit wir nicht in der Schande bleiben). 1832 – Všecko naopak, aneb: Tesnošilova Anička sa žení a Honzík se vydáva 1833 – Trasořitka, anebo: Stará láska se předce dočekala 1835 – Třináctá hodina, aneb: Však se nahledíme, kdo bude hlásníkem v Kocourkově 1837 – Starouš plesnivec anebo Čtyry svadby na jednom pohřebe v Kocourkově slowakisch: Starúš pliesnivec alebo: Štyri svadby na jednom pohrabe v Kocúrkove (übersetzt: Der Schimmelgreiß oder: Vier Hochzeiten und ein Begräbnis im Kocourkov). 1835 – A vén szerelmes, vagy a Tozházi négy völegény 1854 – Dobrovoľníci 1862 – Huk a Fuk anebo: Prvý apríl 1862 – Černokňažník 1873 – Juvelír

Prosa 1836 – Kocourkovo (eine prosaische Version) 1841 – Bendeguz, Gyula Kolompos a Pišta Kurtaforint. Roman, ungarisch geschrieben, deutsch veröffentlicht: Bendeguz, Gyula Kolompos und Pista Kurtaforint. Eine Donquixottiade nach der neuesten Mode von P. P., Satire.

Andere 1838 – Durch welche Mittel lässt sich die Verbreitung der magyarischen Sprache unter den Einwohnern Ungarns am sichersten erzielen?, politische Schrift 1841 – Ungarische Wirren und Zerwürfnisse, politische Schrift 1841 – Schreiben des Grafen Carl Zay, General-Inspectors der Evangelischen Kirchen und Schulen Augsburgischen Confession in Ungarn an die Professoren zu Leutschau, Broschüre 1842 – Zpěvník evanjelický aneb Písně duchovní staré i nové, Gesangbuch 1846 / 1847 – Kázně nedělní a svátečné, Predigte 1858 – Geschichte der Generalsynoden beider evangelischen Konfessionen der Ungarn vom Jahre 1791, historische Studie 1874 – Hrdá pýcha skrotla

Weblinks Ján Chalupka auf www.osobnosti.sk Ján Chalupka auf zlatyfond.sme.sk

Kategorie:Autor Kategorie:Drama Kategorie:Literatur (19. Jahrhundert) Kategorie:Literatur (Slowakisch) Kategorie:Person (Kaisertum Österreich) Kategorie:Geboren 1791 Kategorie:Gestorben 1871 Kategorie:Mann Kategorie:Person (Transleithanien) Kategorie:Schullehrer Kategorie:Lutherischer Geistlicher (19. Jahrhundert)