duimnael|Tweede Vryheidsoorlog, 1899–1902, die 94-ponder Creusot 'Long Tom'-kanon skiet op Britse magte tydens die beleg van Mafeking wat van Oktober 1899 tot Mei 1900 geduur het. duimnael|Zoeloekrygers duimnael|Delvillebos, verwoesting 1916. Die militêre geskiedenis van Suid-Afrika beskryf die geskiedenis van konflik en gewapende magte oor 'n tydperk wat strek vanaf die begin van die geskiedenis tot die huidige tyd. Dit dek burgeroorloë, oorloë van aggressie en van selfverdediging binne Suid-Afrika en teen die land. Dit sluit die geskiedenis in van konflik wat in die moderne Suid-Afrika en in naburige gebiede geveg is, in beide wêreldoorloë en in moderne internasionale konflikte.
Tussen 200 000 en 100 000 jaar gelede het moderne mense regdeur Afrika begin ontwikkel, insluitend Suid-Afrika. Die eerste mense was die voorouers van die San, wat later met suidbewegende Khoi-herders uit die noorde ontmoet het en gesamentlik as die Khoisan bekend geword het. Aangesien die vroegste bewyse van prehistoriese oorlogvoering in 'n Mesolitiese begraafplaas in Jebel Sahaba gevind is, vasgestel is om ongeveer 14 000 jaar oud te wees, kan aanvaar word dat konflik van die vroegste tye ook deel van die samelewing in Suid-Afrika was.
Die Khoisan het ongeveer dieselfde tyd (300 n.C.) na die Kaapse Skiereiland en omstreke afgedryf. Verder noord het vroeë Ystertydperkgroepe die Limpoporivier oorgesteek, wie se afstammelinge sowat 1 000 jaar later die Afrika-koninkryk Mapungubwe gevorm het en met Indië, Arabië en China begin handel dryf het.
Konflik tussen die inheemse inwoners en die Europese ontdekkers het reeds vroeg voorgekom met die Slag van Soutrivier op 1 Maart 1510 as die eerste skermutseling tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van Francisco de Almeida en die inheemse Khoikhoi.
In 1652 het Jan van Riebeeck en sy 90-man uit Nederland aangekom en 'n skeepssteunpos aan Tafelbaai gestig. Die Kaap het 'n belangrike punt beide geografies en polities geword, aangesien dit op die enigste vroeë handelsroete vanaf Europa en die Amerikas na Indië, die 'Spesery-eilande' van die Oos-Indiese Eilande, en die Ooste was. Oor die volgende 200 jaar het verskeie golwe van ander Europese en Indiese setlaars ook opgedaag en konflik het 'n inherente deel van uitbreidingspogings deur inheemse en nuwe aankomelinge geword.
Daarna het die Nederlanders, Britte en tot 'n mate ook die Franse geveg om beheer oor die Kaap, met die Britte wat uiteindelik in 1806 geseëvier het. Verskeie Boere het daarna die binneland ingetrek om Britse heerskappy te ontsnap.
Dit was ook die begin van die Mfecane (‘die verstrooiing, die verplettering’) van Swart Afrikane wat in Zoeloeland begin het, die Drakensberge oorgesteek het en deur die huidige Vrystaatse provinsie gevee het. Aangespoor deur die Zoeloe-krygerkoning Shaka se groeiende militarisme, het dit 'n verwarrende maalstroom van beweging en bloedbad geword. Die toevoeging van die Voortrekkers op soek na grond en die nuut aangekome 1820 Britse Setlaars by hierdie mengsel het verdere konflikpotensiaal gebring. Die laat 1800's het die ontdekking van Suid-Afrika se enorme goud- en diamantrykdom beleef en imperiale aandag van Brittanje getrek.
Gedurende die 20ste eeu was Suid-Afrika betrokke by drie totale oorloë, die Tweede Vryheidsoorlog, en twee Wêreldoorloë. Hierdie konflikte vorm die basis van wat later sou kom, die Koue Oorlog in Suider-Afrika en die proliferasie van onderlingverbinde konflikte in die streek tussen 1960 en 1990.
Apartheid lei 'n tydperk van 1948 tot die vroee 1990s in van geïnstitusionaliseerde rassisme en die onderdrukking van nie-blankes, waartydens die African National Congress (asook ander swart-nasionalistiese bewegings) verbied is en hul leiers, insluitend Nelson Mandela, na die gevangenis op Robbeneiland verban is. Die tydperk het groeiende eksterne en interne weerstand ontlok wat na die ontbanning van die ANC, die vrylating van Mandela en sy medegevangenes en die eerste algemene demokratiese verkiesing van 1994 het die geboorte van die nuwe Suid-Afrika ingelui.
Die herinnering aan gewapende konflik is deel van verskeie Suid-Afrikaanse identiteite. Afrika-nasionaliste onthou met trots vroeëre Afrika-leiers soos Maqoma, Sekhukhune en Bambata wat Europese verowering teëgestaan het. Zoeloe-nasionaliste neem inspirasie uit die vegterlegende van Shaka. Afrikanernasionaliste kyk terug op oorwinnings soos Bloedrivier of Majuba Heuwel en griewe soos Britse konsentrasiekampe tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Vir baie Engelssprekende blankes wek name van wêreldoorloggevegte soos Delville Wood en El Alamein 'n gevoel van gedeelde opoffering met Brittanje en sy ander heerskappye in 'n globale stryd om “vryheid”.
Voorgeskiedenis Die suidelike deel van Afrika was bewoon deur die San-mense voor die aankoms van enige Europese setlaars in Suid-Afrika. Wat die militêre geskiedenis van Suid-Afrika betref, het Afrika-stamme gereeld oorlog teen mekaar gevoer en bondgenootskappe gesluit om te oorleef. Die opeenvolging van Bantoe-immigrante uit Sentraal-Afrika gedurende die tyd van die Bantoe-uitbreiding het aanvanklik gelei tot die vorming van saamgestelde stamme soos die Masarwa. Na 'n geruime tyd het Bantoe-immigrante met groter magte baie van die tradisionele San-gebiede binnegeval. Argeologiese navorsing dui daarop dat elke Bantoe-opeenvolgingsgolf beter wapens gehad het as hul voorgangers, wat hulle in staat gestel het om die oostelike dele van Suid-Afrika te oorheers en sodoende die Khoisan in minder herbergsame dele van die land te dwing.
Ongeveer die middel van die 18de eeu het verskeie botsings plaasgevind tussen die Khoisan en die opkomende Bantoe-stamme, bekend as die Batlapin en die kragtiger Barolog. Hierdie invallers sou die wat oorwin is, as slawe neem en na hulle as die Balala verwys. Gedurende die geveg was die verdedigers gewapen met sterk boë en vergiftigde pyle; hulle het ook die assegaai en strydbyl gebruik en hul liggame met 'n klein skild beskerm. In 'n geveg in die oop vlakte het hulle min kans gehad om die invallers te verslaan, maar toe hulle op 'n berg of tussen rotse aangeval is, het hulle daarin geslaag om van hul vyande af te slaan.
Eerste militêre kontak met Europeërs duimnael|Dood van de Almeida tydens die Slag van Soutrivier
Die Slag van Soutrivier was 'n skermutseling tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van Francisco de Almeida en die inheemse !Uriǁ’aekua, ('Goringhaiqua' volgens Nederlandse spelling), ook bekend as die Khoina in sommige bronne, 'n Khoikhoi-stam. Dit is bekend as die eerste militêre slag tussen Europeërs en inheemse mense in wat later Suid-Afrika sou word. Die slag was 'n bloedbad vir die Portugese magte en 'n oorwinning vir die !Uriǁʼaekua.
Khoikhoi-Nederlandse oorloë Die aankoms van die permanente nedersettings van Europeërs, onder die Nederlandse Verenigde Oos-Indiese Kompanjie, aan die Kaap die Goeie Hoop in 1652, het hulle in noue kontak met die land van die plaaslike bevolking gebring, soos die Khoikhoi (deur die Nederlanders Hottentotte genoem) en die Boesmans (ook bekend as die San), gesamentlik die Khoisan genoem. Terwyl die Nederlanders met die Khoikhoi handel gedryf het, het daar tog ernstige geskille oor grondbesit en vee ontstaan. Dit het gelei tot aanvalle en teenaanvalle deur albei kante, wat bekend gestaan het as die Khoikhoi – Nederlandse Oorloë wat geëindig het in die uiteindelike nederlaag van die Khoikhoi. Die Eerste Khoikhoi-Nederlandse Oorlog het plaasgevind van 1659–1660 en die tweede van 1673–1677.
Anglo-Nederlandse wedywering
Kasteel die Goeie Hoop Gedurende 1664 het die spanning tussen Engeland en Nederland toegeneem met gerugte van oorlog wat op hande was – in dieselfde jaar is bevelvoerder Zacharias Wagenaer opdrag gegee om 'n vyfhoekige kasteel uit klip te bou op 33.925806 °S 18.427758 °O. Op 26 April 1679 is die vyf bastions gebou. Die Kasteel de Goede Hoop is 'n vestingwerk wat aan die oorspronklike kuslyn van Tafelbaai gebou is en nou, weens landherwinning, nader aan die middestad van Kaapstad. Die kasteel is tussen 1666 en 1679 deur die VOC gebou en is die oudste gebou in Suid-Afrika. Die Kasteel het as plaaslike hoofkwartier vir die Suid-Afrikaanse Leër in die Wes-Kaap gedien, maar huisves vandag die Castle Military Museum en seremoniële fasiliteite vir die tradisionele Kaapse regimente.
Slag van Muizenberg Die Slag van Muizenberg was 'n klein, maar belangrike slag vir die toekomstige verloop van Suid-Afrika se geskiedenis wat in 1795 in Muizenberg (naby Kaapstad). plaasgevind het. Dit het gelei tot die inname van die Kaapkolonie deur die Verenigde Koninkryk. 'n Vloot van sewe Britse Vloot-skepe – vyf skepe met tussen 64 tot 74 kannone, Monarch (74), Victorious (74), Arrogant (74), America (64) en Stately (64), met die 16-kanon sloepe Echo en Rattlesnake – onder vise -Admiraal Elphinstone anker in Simonbaai aan die Kaap die Goeie Hoop in Junie 1795 nadat hy Engeland op 1 Maart verlaat het. Hulle bevelvoerder het aan die Nederlandse goewerneur voorgestel dat hy die Kaapkolonie onder die beskerming van die Britse monarg sou plaas – in werklikheid dat hy die kolonie aan Brittanje sou oorhandig – wat geweier is. Simonstad is op 14 Junie deur 'n mag van 350 Royal Marines en 450 man van die 78ste Highlanders beset voordat die verdedigers die stad kon verbrand. Na skermutselings op 1 en 2 September is 'n finale algemene poging om die kamp te herower vir die 3de voorberei, maar op hierdie stadium het die Britse versterking aangekom en die Nederlanders het onttrek. 'n Britse opmars na Kaapstad, met die nuwe versterking, het op die 14de begin; op die 16de het die kolonie gekapituleer.
Die Britte het die volgende sewe jaar beheer oor die Kaap die Goeie Hoop oorgeneem. Die Kaap is in 1804 aan die herstelde Nederlandse regering (bekend as die Bataafse Republiek) terugbesorg. In 1806 keer die Britte terug en nadat hulle die Nederlanders weer verslaan het in die Slag van Blaauwberg, het hulle meer as 100 jaar in beheer gebly.
Xhosa-oorloë
Die Kaapse grensoorloë (ook bekend as die Xhosa-oorloë) was 'n reeks van nege oorloë tussen dele van die Xhosa-volk en Europese setlaars met hul Xhosa-bondgenote, vanaf 1779 en 1879 in wat tans die Oos-Kaap in Suid-Afrika is. Die oorloë was verantwoordelik vir die verlies van die grootste deel van hul land deur die Xhosa-volk, en die inlywing van die mense in gebiede wat deur Europeërs beheer word.
Ndwandwe-Zoeloe-oorlog duimnael|Die enigste bekende tekening van koning Shaka Zulu met 'n assegaai en 'n swaar skild, 1824. Die Ndwandwe-Zoeloe-oorlog van 1817–1819 was 'n oorlog wat gevoer is tussen die uitbreidende Zoeloe-koninkryk en die Ndwandwe-stam in Suid-Afrika. Shaka het die tradisionele maniere van veg revolusionêr verander deur die assegaai bekend te stel, 'n spies met 'n kort skag en 'n breë lem wat gebruik word as 'n naby steekwapen. (Onder Shaka se heerskappy was dit met die dood strafbaar om 'n assegaai te verloor. Dit is dus nooit soos 'n spies gegooi nie.) Hy het ook krygers georganiseer in gedissiplineerde eenhede, bekend as Impis, wat in noue formasies agter groot beesvelskilde geveg het. In die Slag van Gqokli-heuwel in 1819 het sy troepe en taktiek die oorhand gehad bo die meerderwaardige getalle van die Ndwandwe-volk, wat nie die Zoeloes in hul eerste ontmoeting kon vernietig nie.