Lêer:Animexample3edit.png Die bonsende rooi bal animasie (onder) bestaan uit hierdie ses rame. Lêer:Animexample.gifDie animasie beweeg teen tien rame per sekonde.
Animasie is die vinnige vertoning van 'n reeks beelde van tweedimensionele kunswerke of modelposisies in 'n poging om die illusie van beweging te skep. Dit is dus 'n optiese illusie wat waargeneem word as gevolg van die volharding van visie en kan geskep en gedemonstreer word op verskillende maniere. Die algemeenste metode van vertoning is as 'n rolprent of videoprogram, alhoewel daar ook verskeie ander vorms bestaan waarop animasie voorgestel kan word.
Animasie is 'n rolprentmedium, alhoewel dit dikwels (foutiewelik) as 'n genre beskou word. Animasierolprente kan egter tot enige rolprentgenre behoort, vanaf wetenskapsfiksie en fantasie tot drama en komedie. Alhoewel animasie 'n kamera, klank, kleur en stemme gebruik, gebeur al die bewegings, toneelspel, beligting, kostumering en stelinkleding eerstens op papier.
Terminologie Die Afrikaanse animasie dek sowel die tegniek as die produk daarvan. 'n Enkele werk word 'n animasiefilm genoem; die Engelse cartoon – wat oorspronklik 'n spotprent of 'n voorbereidende tekening beteken het – word in Afrikaans dikwels vir die kort, komiese animasiefilm gebruik. In die laat 1980's het die verkorting toon in Engels ontstaan om die karakters van sulke films aan te dui, veral ná die film Who Framed Roger Rabbit (1988) met sy "ToonTown". Japanse animasie word wêreldwyd met die woord anime aangedui, en Japanse strokiesprente met manga.
'n Wydverspreide misverstand is dat animasie 'n genre is. Dit is 'n medium of 'n tegniek waarin enige genre gemaak kan word: 'n animasiefilm kan 'n komedie, 'n riller, 'n dokumentêr of 'n drama vir volwassenes wees, en die aanname dat animasie noodwendig kinderfilms beteken, is 'n gevolg van die Amerikaanse bedryf se geskiedenis eerder as van die medium self.
Die woord animasie kom van die Latynse animatio, wat "die gee van lewe" beteken; die ouer betekenis in Engels en Afrikaans is "lewendigheid", en die gebruik daarvan vir 'n medium van bewegende beelde is heelwat jonger.
Die illusie van beweging is tradisioneel aan die nawerking van die visuele beeld (die sogenaamde volharding van visie) toegeskryf en later aan die fi-verskynsel en betabeweging, maar die presiese neurologiese oorsake is steeds nie seker nie. Wat wel duidelik is, is dat 'n vinnige opeenvolging van beelde wat net effens van mekaar verskil, met onmerkbare onderbrekings tussen hulle, as 'n enkele bewegende beeld gesien word – 'n stroboskopiese effek.
'n Animasiefilm of cartoon is 'n geanimeerde rolprent, gewoonlik 'n kortfilm, met 'n oordrewe styl wat dikwels deur strokiesprente geïnspireer is. Sulke films bevat dikwels vermenslikte diere of superhelde, en die handeling draai dikwels om oordrewe fisieke humor waarin karakters val, bots en ontplof op maniere wat in die werklikheid noodlottig sou wees.
Tegnieke Tradisionele animasie duimnael|'n Eenvoudige geanimeerde reeks: elke raam verskil net effens van die vorige In die tradisionele of sel-animasie word elke raam met die hand geteken. Die tekeninge is oorspronklik op deursigtige selluloidblaaie (cels) geverf wat oor 'n afsonderlike agtergrond geskuif kon word, sodat die agtergrond net een keer geteken hoef te word terwyl net die bewegende dele van raam tot raam verander. Dié tegniek, wat in 1914 gepatenteer is, het die grondslag van die ateljeestelsel van die 20ste eeu geword.
By volle animasie word elke raam afsonderlik geteken – tipies twaalf tot vier-en-twintig tekeninge per sekonde – wat die vloeiende beweging van die klassieke Disney- en Warner Bros.-films oplewer. By beperkte animasie word tekeninge en dele van tekeninge hergebruik, word slegs 'n mond of 'n arm beweeg en word langer op 'n enkele raam gebly. Dié goedkoper metode is deur televisie-ateljees soos Hanna-Barbera tot 'n eie styl ontwikkel. By rotoskopie word oor lewendige filmbeelde geteken om natuurlike beweging te verkry, en in gemengde produksies word geanimeerde karakters met lewendige opnames gekombineer.
Stopbeweging duimnael|links|180px|'n Kleifiguurtjie vir stopbeweging-animasie By stopbeweging word werklike voorwerpe raam vir raam gefotografeer en tussen die opnames effens versit. Die bekendste vorme is poppe-animasie, kleianimasie (waar figure van plastiese klei gemaak word), uitknipanimasie met plat papierfigure – waarvan Lotte Reiniger se skaduspelfilms van die 1920's die klassieke voorbeeld is – en pixilasie, waar lewende mense soos poppe raam vir raam beweeg word. Ook voorwerpanimasie, waar alledaagse dinge tot lewe kom, en modelanimasie, waar geanimeerde modelle met lewendige opnames gemeng word soos in die ouer monsterfilms, hoort hier.
Rekenaaranimasie Rekenaaranimasie is sedert die 1940's geleidelik ontwikkel en het van die 1970's af in die hoofstroom begin verskyn. Dit word in twee breë groepe verdeel. By tweedimensionele rekenaaranimasie word figure as vektortekeninge of digitale beelde geskep en die tussenrame deur die program self bereken, dikwels in 'n styl wat na tradisionele animasie lyk. By driedimensionele animasie word 'n digitale model in 'n virtuele ruimte gebou, van 'n geraamte voorsien en dan langs berekende bane tussen sleutelrame beweeg, waarna die rekenaar elke raam vertoon (render).
Die vaktaal daarvan het algemeen geword: sleutelrame is die rame waarin die animeerder die belangrike posisies vasstel, tussenrame die rame wat die beweging tussen hulle voltooi, takelwerk die opstel van 'n beweegbare geraamte in 'n model, en bewegingsopname die opneem van 'n werklike akteur se bewegings om 'n digitale karakter te beweeg. The Rescuers Down Under (1990) was die eerste rolprent wat heeltemal digitaal, sonder 'n kamera, geskep is, en Pixar se Toy Story (1995) die eerste vollengtefilm in die driedimensionele styl.
Meganiese en ander vorme Meganiese vorme wat op die vinnige vertoning van opeenvolgende beelde staatmaak, sluit die fenakistiskoop, die zoetroop, die flikkerboek en die praksinoskoop in. Daarnaas bestaan daar 'n hele reeks kunssinnige tegnieke: sandanimasie op 'n verligte glasplaat, verf-op-glas, tekeninge wat regstreeks op die filmstrook gekrap of geverf word, en die uitwis-tegniek waar 'n tekening telkens gedeeltelik uitgevee en oorgeteken word.
Die produksieproses 'n Animasieproduksie verloop in drie fases. In die voorproduksie word die draaiboek geskryf, die karakters en agtergronde ontwerp, 'n draaiboekstrook (storyboard) geteken wat elke toneel as 'n reeks prente uitlê, en dikwels 'n animatiek gemaak – die draaiboekstrook wat met tydsberekening en voorlopige klank afgespeel word. Die stemme word gewoonlik vóór die animasie opgeneem sodat die bewegings van die monde daarby kan pas.
In die produksiefase word die animasie self gemaak: die animeerder teken of stel die sleutelrame op, waarna die tussenrame bygevoeg word; dan volg die skoonmaak van die lyne, die inkleur, die animasie van die agtergrondbewegings en die saamvoeging (komposisie) van al die lae. In die naproduksie word die beeld gemonteer, die klankbaan, geluidseffekte en musiek bygevoeg en die kleur en beeldgehalte afgerond.
Die praktyk van die vak is in twaalf basiese beginsels saamgevat wat animeerders van die Disney-ateljee in die 1930's uitgewerk het en wat Frank Thomas en Ollie Johnston in 1981 in The Illusion of Life opgeteken het: plet-en-strek, afwagting, opstelling, reguit-vorentoe teenoor pose-tot-pose, deurbeweging en oorvleueling, stadig in en stadig uit, boogbeweging, sekondêre handeling, tydsberekening, oordrywing, soliede tekenwerk en aantreklikheid.
Die klassieke sel-proses Die tradisionele ateljeeproses het 'n vaste verloop gehad. Op 'n blootstellingsblad (dope sheet) is elke raam van 'n toneel genommer en is die dialoog, die tydsberekening en die kamerabewegings raam vir raam ingeskryf, sodat die animeerder presies geweet het hoeveel rame elke beweging beslaan. Die hoofanimeerder het dan die sleuteltekeninge – die uiterste posisies van 'n beweging – op deurskynende papier op 'n verligte tafel geteken, en 'n assistent het die tussentekeninge bygevoeg. Die reeks is met 'n potloodtoets op film opgeneem en teruggespeel om die beweging te beoordeel voordat dit voltooi is.
Daarna is die tekeninge skoongemaak, op selluloidblaaie oorgetrek en van agter met plakkaatkleur ingekleur, terwyl die agtergrond afsonderlik geverf is. Die selle is dan in lae oor die agtergrond gelê en raam vir raam onder 'n animasiekamera afgeneem. Disney se veelvlakkamera van 1937, wat verskillende lae op verskillende afstande van die lens laat beweeg, het aan dié opstelling 'n gevoel van diepte gegee. Die hele proses is sedert die 1990's grootliks deur digitale ekwivalente vervang: die tekeninge word ingeskandeer of regstreeks digitaal geteken, die kleur word met sagteware ingevul en die lae word digitaal saamgevoeg.
Die tydsberekening word in die vak in terme van rame beskryf. Word 'n nuwe tekening vir elke raam gemaak, staan dit as animasie "op enes" bekend; word elke tekening twee rame lank gewys – die gewone praktyk in die meeste tradisionele animasie – is dit "op tweës", wat die aantal tekeninge halveer sonder dat die beweging merkbaar minder vloeiend lyk. Stadige of ver bewegings kan selfs "op driës" geanimeer word.
Geskiedenis van animasie Voor die rolprent duimnael|'n Stroboskopiese skyf van Simon Stampfer (1833), 'n vroeë vorm van die fenakistiskoop Lank voor die rolprent is bewegende figure met poppe, outomate, skaduspel en toorlanternvertonings voorgestel. Die eintlike beginsel van animasie is in 1833 met Joseph Plateau se fenakistiskoop ingevoer: 'n kartonskyf met 'n reeks opeenvolgende prentjies tussen gelyk verspreide slitte, wat in 'n spieël bekyk word terwyl dit draai, sodat die onderbrekings tussen die slitte die beelde skerp hou en die oog hulle as een bewegende figuur sien. Dieselfde beginsel is in die zoetroop (1866), die flikkerboek (1868) en die praksinoskoop (1877) toegepas.
duimnael|links|Émile Reynaud se praksinoskoopvertonings in Parys, 1882 Émile Reynaud het tussen 1892 en 1900 met sy Théâtre Optique handgeverfde animasies in die Musée Grévin in Parys vertoon – die eerste openbare vertonings van geanimeerde beelde vir 'n gehoor, en waarskynlik 'n inspirasie vir sommige pioniers van die rolprent.
Die stil era duimnael|'n Toneel uit Émile Cohl se Fantasmagorie (1908) Toe die rolprent in die 1890's deurgebreek het, was dit juis die werklikheidsgetroue besonderhede wat mense verstom het, en dit het jare geduur voordat animasie sy weg na die teaters gevind het. J. Stuart Blackton se The Haunted Hotel (1907) het stopbeweging gewild gemaak en het na berigte Émile Cohl geïnspireer om Fantasmagorie (1908) te maak, wat as die oudste bekende voorbeeld van 'n volledige handgetekende animasie op standaard rolprentfilm geld.
duimnael|links|180px|'n Plakkaat vir Gertie the Dinosaur (1914) Ander invloedryke kortfilms van die tyd is Ladislas Starevich se poppe-animasies van 1910 af en Winsor McCay se fyn getekende Little Nemo (1911) en Gertie the Dinosaur (1914), waarin McCay self op die verhoog met die geanimeerde dinosourus "gesels" het. In 1917 het die Italiaans-Argentynse regisseur Quirino Cristiani met El Apóstol die eerste vollengte-animasiefilm gemaak, wat vandag verlore is.
Klank, kleur en die eerste vollengtefilms Die klankfilm het animasie hervorm: Disney se Steamboat Willie (1928), met sy sorgvuldig gesinchroniseerde klankbaan, het Mickey Mouse gevestig, en Flowers and Trees (1932) was die eerste animasiefilm in volle driekleur-Technicolor. In 1937 het Disney met Snow White and the Seven Dwarfs die eerste vollengte-animasiefilm in Amerika vertoon, wat 'n reusesukses was en die weg vir Pinocchio (1940), Bambi (1942) en die res van die ateljee se klassieke werk gebaan het. Die Fleischer-ateljee het in 1939 met Gulliver's Travels gevolg.
Televisie en beperkte animasie