Jan Uixamab was ’n stamhoof van die Nama-subgroep die Topnaar in die gebied van die huidige Namibië tydens die Duitse koloniale tydperk, rondom 1885. Hy is veral bekend vir sy rol as kontrakvennoot van die Duitse koloniale administrasie. Hy het in Julie 1885 gemeenskaplike grond rondom Sesfontein aan Adolf Lüderitz verkoop. Uixamab is in 1905 in Duitse aanhouding oorlede.
Agtergrond Die Topnaar is ’n gemeenskap van die Nama wat tradisioneel langs die Kuiseb-rivier en in die omgewing van Walvisbaai gewoon het.Gewald, Jan-Bart: Herero Heroes: A Socio-Political History of the Herero of Namibia 1890–1923, James Currey Publishers, 1999. Tydens die Duitse koloniale bewind in Duits-Suidwes-Afrika (vanaf 1884) het verteenwoordigers van die Duitse regering en handelsmaatskappye kontraktuele bande met plaaslike stamhoofde gesoek om hul aansprake op grond en invloed te regverdig.Zimmerer, Jürgen: Von Windhuk nach Auschwitz? Beiträge zum Verhältnis von Kolonialismus und Holocaust, Lit Verlag, 2011.
Rol in die koloniale geskiedenis Jan Uixamab was een van die ondertekenaars van sogenaamde beskermingsooreenkomste wat tussen Duitse koloniale verteenwoordigers en plaaslike leiers gesluit is.Digitale Sammlung Deutscher Kolonialismus – Vertragstext Hierdie ooreenkomste het die Duitse Ryk formeel beheer oor sekere gebiede gegee. In historiese dokumente word Uixamab onder andere genoem in verband met ’n verklaring oor ’n kakaoveld wat hy saam met die Nama-leier Cornelius Zwartboy onderteken het.Internet Archive – Erklärung über ein Kakaofeld
Betekenis Die ondertekening van sulke ooreenkomste deur Jan Uixamab en ander plaaslike leiers dui op ’n vroeë fase van die Duitse koloniale beleid in Suidwes-Afrika. Hierdie fase het later oorgegaan in gewelddadige onderdrukking van die inheemse bevolking.Olusoga, David & Erichsen, Casper W.: The Kaiser's Holocaust, Faber & Faber, 2010.
Bronne Die inligting oor Jan Uixamab is beperk en kom hoofsaaklik uit koloniale argiewe, historiese versamelings en digitale projekte oor die verwerking van die Duitse kolonialisme.Deutsche Digitale Bibliothek – SchutzverträgeUB Frankfurt – VertragssammlungLeMO – Deutsches Historisches Museum
Webskakels Vertragstext von Jan Uixamab und Cornelius Zwartboy Kolonialdokumente im Internet Archive Schutzverträge – Deutsche Digitale Bibliothek LeMO – Kolonie Deutsch-Südwestafrika
Verwysings
Kategorie:Geskiedenis van Namibië