Christopher Heywood se A History of South African LiteratureHeywood, Christopher. 2004. A history of South African literature. Cambridge: Cambridge University Press. bied 'n omvattende oorsig van die diverse literêre tradisies binne Suid-Afrika, wat strek van pre-koloniale tye tot vandag. Die boek beklemtoon die kosmopolitiese en internasionale aard van die Suid-Afrikaanse samelewing, en beklemtoon die samesmelting van verskeie gemeenskappe en hul mondelinge en geskrewe literatuur deur 'n proses van liggaamlike en literêre kreolisering. Heywood identifiseer vier hoof verweefde gemeenskappe: Khoisan, Nguni-Sotho, Anglo-Afrikaner en Indiër, elk met sy eie unieke tradisies wat bydra tot die ryk tapisserie van Suid-Afrikaanse literatuur.
Die studie ondersoek die historiese konteks waarin hierdie literatuur ontwikkel het, met die klem op die krisisse wat die moderne Suid-Afrika gevorm het. Noemenswaardige historiese gebeure, soos die opkoms en val van Shaka se Zoeloe-koninkryk, die Colenso-krisis, industrialisering, die koloniale en post-koloniale oorloë, en die ontbinding van die apartheidsamelewing, word bespreek as deurslaggewende faktore wat literêre uitdrukking beïnvloed. Heywood beweer dat die afgelope drie en 'n half eeue gekenmerk is deur 'n reeks "oorgangsrites", gekenmerk deur geweld in elke fase, van gewapende oorheersing deur blankes tot die bereiking van gelyke regte vir alle Suid-Afrikaners. Hierdie proses word diep weerspieël in die land se ontsaglike literêre uitset.
Die boek is in twee hoofdele gestruktureer. Deel I fokus op literêre reaksies op die stryd wat gekulmineer het in die slagting by Sharpeville in 1960. Hierdie afdeling delf in die poësie, teater en prosawerke wat voor hierdie deurslaggewende gebeurtenis ontstaan het, en toon hoe literatuur as 'n instrument vir sang, protes en skryfwerk gebruik is. Sleutel outeurs en werke word bespreek, wat 'n kritiese ondersoek van hul bydraes tot die literêre landskap bied.
Deel II skets die literatuur wat gedurende die daaropvolgende dertig jaar van gewapende stryd en die huidige skikking geproduseer is, en ondersoek hoe skrywers gereageer het op die voortdurende transformasies en uitdagings waarmee die Suid-Afrikaanse samelewing te kampe het. Hierdie afdeling dek poësie, teater, romans en stories na 1960, en beklemtoon die evolusie van literêre temas en style in reaksie op die veranderende sosio-politieke omgewing.
Heywood se benadering oortref die tradisionele segregasie van Suid-Afrikaanse letterkunde in Engelse, Afrikaanse, bruin- en swart kategorieë, en mik eerder daarna om 'n verenigde perspektief te bied. Deur die koloniale verlede te oorskry en die Afrika-oorsprong van die menslike beskawing en letterkunde te beklemtoon, daag die boek Eurosentriese sienings uit en beklemtoon die wederkerige uitruiling tussen koloniseerder en gekoloniseerdes. Die literatuur word beskou as 'n weerspieëling van die spanning tussen Afrikanistiese en Europese lesings van die verlede, vergelykbaar met die historiese spanning tussen Slawistiese en Europese elemente in Russiese letterkunde. Die bespreking sluit meer as 100 outeurs en geselekteerde werke in, wat wissel van digters soos Samuel Edward Mqhayi, Eugène Marais, Campbell, Butler, Wally Serote en Antjie Krog, tot teaterskrywers soos Charles Etienne Boniface, Black, Athol Fugard en Zakes Mda, en fiksieskrywers soos Olive Schreiner, Sol Plaatje, Bessie Head, en Nobelpryswenners Nadine Gordimer en J.M. Coetzee. Die boek bied uiteindelik Suid-Afrikaanse letterkunde aan as een van die groot letterkundes van die moderne wêreld, onderskei deur sy diverse tradisies, sy betrokkenheid by kritieke historiese kwessies en sy voortdurende evolusie.
Verwysings