Verbena is een geslacht van planten uit de IJzerhardfamilie (Verbenaceae). Het geslacht telt ongeveer 120 soorten van eenjarige en vaste, kruidachtige of licht verhoutende bloemplanten. De meeste daarvan komen van nature voor in Europa en Noord- en Zuid-Amerika.
Naam De naam van het geslacht werd in 1753 gepubliceerd door Carl Linnaeus in Species plantarumLinnaeus, C. (1753). Species plantarum 1: 18 en de daarbij behorende vijfde druk van Genera plantarum.Linnaeus, C. (1754). Genera plantarum ed. 5: 12 De naam komt uit het klassieke Latijn en betekent "heilige tak" of "heilig kruid".Muller, F. & Renkema, E.H. (1970). Beknopt Latijns-Nederlands woordenboek. Wolters-Noordhoff, Groningen
Systematiek In de traditionele opvatting van het geslacht telt het ongeveer 250 soorten.Verbena sensu lato in GRIN In 1995 splitsten Botta et al., op grond van het aantal chromosomen, het geslacht in drie kleinere geslachten.Botta, S.M., Martinez, S. & Mulguta de Romero, M.E. (1995). Novedades nomenclaturales en Verbenaceae. Hickenia 2: 127–128 Daarbij heeft Verbena sensu stricto een haploïde aantal van 7 chromosomen (n=7). De andere geslachten zijn Glandularia J.F. Gmel. (n=5), met ongeveer 80 soorten in Noord- en Zuid-Amerika,Glandularia in GRIN en Junellia Moldenke (n=10), met ongeveer 50 soorten struiken die uitsluitend in Zuid-Amerika voorkomen (Verbena sect. Junellia (Moldenke) Tronc.).Junellia in GRIN (slechts een klein aantal soorten in de database)
Soorten In België en Nederland komt van nature alleen Verbena officinalis (IJzerhard) voor.Van der Meijden, R. (1990). Heukels' Flora van Nederland, 20e druk: 338 Verschillende soorten en cultivars worden in tuinen aangeplant en kunnen vandaaruit ook wel verwilderd worden gevonden.
In België wordt daarnaast als adventief ook wel Stijf ijzerhard (Verbena bonariensis) en Verbena supina gevonden.De Langhe, J.E. et al. (1983). Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden: 471
Van Ooststroom noemde in de 19e druk van de Flora van Nederland (1977) als sierplanten die ook verwilderd kunnen voorkomen in Nederland de soorten Verbena peruviana (L.) Britton (nu Glandularia peruviana (L.) Small), Verbena bonariensis L., Verbena rigida Spreng., Verbena bipinnatifida Nutt. (nu Glandularia bipinnatifida (Nutt.) Nutt.), Verbena bracteata Lag. et Rodr., Verbena canadensis (L.) Britton, Verbena hastata L., Verbena stricta Vent., Verbena supina L. en Verbena tenera Spreng. (nu Glandularia tenera (Spreng.) Cabrera).Heukels, H. & Ooststroom, S.J. van (1977). Flora van Nederland, 19e druk: 529
Op Curaçao wordt de cultivar Lippia alba Mill (lokale naam: Orégano) veel toegepast in de Kruidengeneeskunde, vooral bij maagklachten.
Verbena brasiliensis, een endemische soort in Brazilië, komt als invasieve exoot in onder andere de Verenigde Staten en Zuid-Afrika voor.
Categorie:IJzerhardfamilie