Het huis Zogu (tot 1922 bekend als Zogolli) is een voormalig Albanees koningshuis dat van 1928 tot 1939 regeerde over het Koninkrijk Albanië. Zog I was de enige monarch van deze dynastie. Zog I werd geboren in het Kasteel van Burgajet maar resideerde nadat hij gekroond werd tot koning in een paleis in de hoofdstad Tirana. In 1939 viel het huis Zogu na de Italiaanse invasie van Albanië.
Geschiedenis De historische oorsprong van het Huis Zogu ligt in de regio Mat, waar de familie zich gedurende de Ottomaanse periode ontwikkelde tot een belangrijke lokale Albanese adellijke familie. De familie stond tijdens de Ottomaanse heerschappij bekend onder de naam "Zogolli". De genealogische traditie laat de familie teruggaan naar een zekere Zogu Pasha. Hij vestigde zich aan het begin van de 13e eeuw in Mat. De islamitische identiteit van de familie hing samen met haar posities binnen de Ottomaanse bestuurlijke en sociale structuur: leden van Zogu-familie behoorden tot de lokale bey-elite, bekleedden bestuurlijke en militaire functies en fungeerden als erfelijke lokale machthebbers.
In de 19e eeuw behoorden de Zogu's tot de belangrijke grootgrondbezitters en lokale machthebbers. De familie gebruikte de titel pasja en verschillende leden droegen de titel bey. Binnen de familie werd het ambt van "gouverneur van Mat" doorgegeven. Een belangrijke telg was Xhelal Pasha die als erfelijk gouverneur van Mat fungeerde. Hij was gehuwd met Ruhije Alltuni. Hun zoon Xhemal Pasha Zogu werd later eveneens erfelijk gouverneur van Mat. Hij werd omstreeks 1860 geboren in Burgajet en trouwde eerst met Zenja Malika Hanem. Na haar overlijden in het kraambed trouwde hij met Sadije Toptani, afkomstig uit de invloedrijke Toptani-familie uit Tirana. Het huwelijk met Sadije versterkte de positie van de Zogu's binnen de Albanese elite, aangezien de familie door huwelijken verbonden was met verschillende vooraanstaande families uit Midden- en Noord-Albanië. thumb|links|240px|Huis Zogu (c. 1920) Uit het huwelijk van Xhemal Pasha Zogu en Sadije Toptani werden geboren: Xhelal, Adile, Ahmet, Nafije, Senije, Myzejen, Ruhije en Maxhide. Na de dood van Xhemal Pasha in 1911 werd Ahmet Zogu erfelijk gouverneur van Mat. Hij trad vervolgens steeds nadrukkelijker op de voorgrond in de Albanese politiek. Ahmet Zog I bekleedde verschillende ministeriële functies in de nieuwe Albanese overheid die in 1920 werd geïnstalleerd. In 1922 werd hij premier. Zijn politieke loopbaan werd gekenmerkt door een machtsstrijd tussen verschillende Albanese politieke groepen. In 1924 werd hij tijdens de politieke crisis rond Fan Noli tijdelijk uit Albanië verdreven. Met steun van onder andere Joegoslavië keerde hij later dat jaar terug. In januari 1925 werd hij president van de nieuw gevormde Albanese republiek.
In 1928 werd Zog I gekroond tot Koning van Albanië. Zog I claimde de titel van de middeleeuwse Albanese vorst en nationale held Skanderbeg en herstelde zodoende de monarchie. Zijn aanspreektitel luidde "Naltmadhnia e Tij Zogu I, Mbreti i Shqiptarëvë" (Zijne Majesteit Zog I, Koning der Albanezen). Zijn regering ontwikkelde een meer gecentraliseerde staat en tijdens zijn regering probeerde hij van Albanië een moderne en sterke staat te maken; hij voerde hervormingen door in het bestuur, het leger en het onderwijs maar regeerde ook behoorlijk autoritair. Na de verheffing van Zog I tot koning in 1928 kregen zijn naaste familieleden de titels van prins en prinses van Albanië. Zijn moeder Sadije werd koningin. Zog trouwde op 27 april 1938 met Géraldine Apponyi, een Hongaarse gravin met een Amerikaanse moeder. Het huwelijk moest de positie van de Albanese monarchie ook internationaal meer aanzien geven. Uit dat huwelijk werd een zoon geboren, Leka van Albanië.
Tijdens de regering van Zog I werd Albanië in toenemende mate afhankelijk van Italië. Italiaanse financiële en militaire steun speelde een belangrijke rol bij de modernisering van het Albanese leger en de economie, maar vergrootte tegelijkertijd de Italiaanse invloed op de Albanese staat. Zog probeerde verschillende malen zijn afhankelijkheid van Italië te beperken. Op 7 april 1939 viel Italië Albanië binnen. Zog en zijn gezin verlieten het land. Op 12 april werd de Albanese monarchie formeel beëindigd en werd de Albanese kroon aangeboden aan de Italiaanse koning Victor Emanuel III. Albanië werd geannexeerd en vervolgens opgenomen in de Italiaanse invloedssfeer en stond onder Italiaans bestuur. Hiermee kwam een einde aan de regeringsperiode van het Huis Zogu in Albanië.
Na de Italiaanse invasie leefde de koninklijke familie in ballingschap. Zog verbleef onder andere in Griekenland, Groot-Brittannië, Egypte en Frankrijk. Na de Tweede Wereldoorlog werd de monarchie niet hersteld. In 1946 werd de monarchie formeel afgeschaft door het communistische regime van Enver Hoxha. Zog I overleed op 9 april 1961 in Frankrijk.
Huidige situatie Prins Leka II van Albanië, het huidige hoofd van het koningshuis, heeft sinds juli 2026 een zoon: kroonprins Aleksandër.
Stamboom 300px|thumb|Bruiloft van Koning Zog en koningin Géraldine in 1938 300px|thumb|Koning Zog en koningin Géraldine (midden) omgeven door koning Zog's zussen
Stamvader Zogu Pasha Mahmud Xhelal I ⚭ Ruhije Alltuni Hedije ⚭ Yusuf Bej Biçakçi Riza Khairuddin Liman Khalid Hasan Zia Fehim Omer Nevin Xhemal Pasha ⚭ Sadije Toptani Xhelal II ⚭ Ruhije Doshishti Said Melek Elvira Skendër ⚭ Jacqueline Cosme Virginie Melite Vera Mirgin Genc Adile ⚭ Emin Agolli Doshishti 15px Ahmet (Zog I) ⚭ Géraldine Apponyi Leka I ⚭ Susan Cullen-Ward Leka II ⚭ Elia Zaharia Geraldine Leka II ⚭ Blerta Celibashi (2) Aleksandër Nafije ⚭ Ceno Kryeziu Senije ⚭ Şehzade Mehmed Abid Myzejen Ruhije Maxhide
Noten
Referenties
Externe links AlbanianRoyalCourt.al Maison Royale d’Albanie AlbanianRoyalFamily.com
Categorie:Albanië Categorie:Albanees koningshuis