thumb|180px|Wapenschild van Moskovië uit het boek “Het Grote Wapenboek, met de wapenschilden van de Duitse keizers, Europese koninklijke en prinselijke huizen...”, 1583-1700 thumb|Detail in de Speciale Kaart van Oekraïne rond 1650: de "Grens van het Vorstendom Moskovië" (Ducatus Moscoviæ Confinia) thumb|300px|Kaart van Moskovië uit 1593, gemaakt in Antwerpen Moskovië is een historische naam die vaak wordt gegeven aan het Rusland van vóór de hervormingen van Peter de Grote van omstreeks 1700.
Moskovië ontstond als het Vorstendom Moskou (княжество Московское), vanaf eind 15e eeuw werd het enige tijd Grootvorstendom Moskou (Великое Княжество Московское; Velikoje Knjazjestvo Moskovskoje) genoemd, om ten slotte in 1547 bekend te worden onder de naam tsaardom Rusland (Царство Русское; Tsarstvo Roesskoje, eigenlijk letterlijk: "Roes' Tsaardom"). De naam Moskovië bleef in Europa echter nog zo'n twee eeuwen lang gebruikelijk, inclusief in officiële en diplomatieke documenten.
De ontwikkeling van de Russische staat kan worden gevolgd vanaf het vorstendom Vladimir-Soezdal via het vorstendom Moskou naar het Tsaardom Rusland en vanaf daar het Keizerrijk Rusland. Moskou trok mensen en welvaart naar het noordoostelijke deel van het voormalige Kievse Rijk en vestigde handelsrelaties met de Oostzee, Witte Zee, Kaspische Zee en Siberië. Ook ontstond in deze periode een gecentraliseerd en autocratisch politiek systeem. Moskovische politieke tradities hadden daardoor een grote invloed op de Russische samenleving.
Met het gebruik van de naam "Moskovië" wordt door sommigen beoogd het cultuurverschil te benadrukken tussen het Rusland van vóór 1700, dat om religieuze redenen afwijzend stond tegenover de West-Europese cultuur, en het Rusland van na 1700, waarvan de bovenlaag van de samenleving, de adellijke klasse, in sterke mate verwesterde.
Door sommige traditionele Russische historici wordt de scheiding tussen Moskovië en zijn opvolger Rusland een paar eeuwen eerder gelegd, namelijk bij Ivan IV of nog wat eerder bij Ivan III. Ivan III ("de Grote") veroverde namelijk de laatste onafhankelijke opvolgstaat van het Kievse Rijk in Rusland: de republiek Novgorod, waarmee hij de centralisering van de staat voltooide. Hierna ontstond de uitdrukking leider "van alle Ruslanden". Hij deed dit in dezelfde tijd als Lodewijk XI dit deed in Frankrijk. Het was ook Ivan III die vanaf 1476 weigerde nog langer tribuut te betalen aan de Grote Horde en in 1480 een strafexpeditie van de Horde onder Ahmed Khan afsloeg tijdens de Confrontatie bij de Oegra. Moskovië bleef echter nog tot in de 18e eeuw tribuut betalen aan het Kanaat van de Krim.
Ivan IV ("de Verschrikkelijke") was de eerste vorst van Moskou die zichzelf in 1547 als "tsaar van Rusland" liet kronen. In Europa bleef de naam Moskovië als benaming voor dit tsaardom echter veel langer bestaan, zowel in de volksmond als in de literatuur, de wetenschap en de diplomatie. Dit was mede omdat de titel "tsaar" (afgeleid van caesar oftewel "keizer") een door Ivan zelfverklaarde opwaardering in dynastieke status zou zijn die door de andere vorstenhuizen van Europa niet zomaar werd erkend. Bovendien werd een aanzienlijk deel van de voormalige Roes' vorstendommen nog steeds geregeerd door het grootvorstendom Litouwen en het Koninkrijk Polen, die niet erkenden dat er plots een keizer boven hen zou komen te staan die bovendien territoriale aanspraken deed op hun grondgebied. Dit is vergelijkbaar met de juridische situatie van Frederik I van Pruisen 1701, die zich alleen "koning in Pruisen" mocht noemen, omdat de koning van Polen regeerde over een ander deel van Pruisen en geen andere "koning van Pruisen" naast zich duldde. Kortom, volgens de Europese staten en diplomaten leed Ivan de Verschrikkelijke aan grootheidswaanzin die zij niet serieus dienden te nemen. Deze overtuiging werd nog versterkt doordat Ivan in 1558 de Lijflandse Oorlog ontketende en met veel geweld zich meester probeerde te maken van de Baltische Staten. Dit was uiteindelijk de belangrijkste reden waarom Polen en Litouwen zich in 1569 verenigden tot het Pools-Litouws Gemenebest om de Moskovieten samen te kunnen bestrijden. Uiteindelijk wist een brede Europese coalitie in 1582 de Moskovieten uit Lijfland te verjagen. Bij zijn dood in 1584 liet Ivan Moskovië in een rampzalige toestand achter.
Na de overwinning in de Grote Noordse Oorlog en het Vrede van Nystad, gesloten op 10 september 1721, op 2 november 1721, veranderde Peter de Grote de naam van "Moskovië" in "All-Russische rijk" en riep hij zichzelf uit tot het All-Russische keizer, waarvan de nieuwe titel werd erkend door het Koninkrijk Pruisen en Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1721, het Zweden in 1723, het Ottomaanse Rijk in 1739, het Koninkrijk van Groot-Brittannië en Habsburgse monarchie in 1742, het Koninkrijk Frankrijk en Spanje in 1745, het Pools-Litouwse Gemenebest in 1764. De naam van het nieuw gevormde rijk was gebaseerd op de Griekse transcriptie van het woord "Rus'": "Ρωσία" - de historische naam van Oekraïne. Eveneens op 2 november 1712 riep Peter de Grote Sint-Petersburg, gesticht op de plaats van Nyenschantz, uit als nieuwe hoofdstad van Rusland. Hiermee eindigde het Moskouse tijdperk.
Zie ook Geschiedenis van Rusland Grootvorstendom Moskou
Categorie:Grootvorstendom Moskou