thumb|Bioscoopjournaal uit 1979: Nederlandse militairen die zouden deelnemen aan de VN-vredesmacht UNIFIL in Zuid-Libanon, worden voorbereid voor hun vredesmissie Een vredesoperatie of vredesmissie is een leger- en/of diplomatieke missie die bedoeld is om de vrede te herstellen en te behouden in gebieden waar zich een gewapend conflict afspeelt. Dit soort operaties wordt vaak door de Verenigde Naties georganiseerd, maar ook andere internationale organisaties, zoals het GOS, de ECOWAS en de OCSE, organiseren zulke vredesoperaties. Verder opereren individuele of enkele samenwerkende landen soms onder het mom van 'vredesoperatie'.
Vredesoperaties van de Verenigde Naties
Initiatieven voor VN-vredesoperaties verschillen van kleine, diplomatieke of politieke delegaties tot grote mobilisaties van vredestroepen. Van 1948 tot 2003, waren er 56 VN-vredesmissies, 13 missies waren nog actief op het einde van 2003. 130 landen hebben in deze periode vredestroepen geleverd, waarvan 89 ook nog in 2003. Canada en Fiji hebben vrijwel van elke vredesmacht deel uitgemaakt. Het is de VN Veiligheidsraad die besluit om een vredesoperatie uit te voeren.
Indien actief onder verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties dragen burger-waarnemers witte kledij met daarop duidelijk de afkorting "UN", van United Nations, in het zwart. Militairen van een VN-vredesmacht dragen hun nationale uniform, maar het hoofddeksel heeft de lichtblauwe kleur van de VN-vlag, met daarop een VN-insigne of de afkorting "UN" in het wit. Men spreekt dan ook wel van blauwmutsen of blauwhelmen. De burger- en militaire voertuigen zijn helwit met daarop duidelijk leesbaar de afkorting "UN" in het zwart. Vaak is er op de voertuigen ook een VN-vlag bevestigd.
Andere vredesoperaties Vredesoperaties worden ook uitgevoerd door internationale organisaties. Zo waren onder de paraplu van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) Russische vredestroepen gelegerd in Abchazië, heeft de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) een kleine vredesmacht naar Liberia gestuurd en heeft de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OCSE) een vredesmacht geleverd voor het conflict in Nagorno-Karabach.
De Afrikaanse Unie heeft ongeveer 300 personen in Darfoer om toezicht te houden op het conflict in Darfoer.
Daarnaast sturen landen ook op eigen initiatief legers onder de noemer van vredesmacht naar conflicthaarden, meestal op uitnodiging van het land waar het conflict zich afspeelt.
Belgische deelname aan vredesmissies Land Missie Periode Aantal militairen Aantal doden OmschrijvingRwanda UNAMIR 1993-1994 400 10 Toezicht op naleving van Arusha-akkoorden
Nederlandse deelname aan vredesmissies Volgens het instellingsbesluit Herinneringsmedaille Vredesoperaties, artikel 1, lid b is een vredesoperatie: "inzet of ter beschikking stellen van de krijgsmacht als bedoeld in artikel 100, eerste lid, van de Grondwet, ter handhaving of bevordering van de vrede". Land Missie Periode Aantal militairen Aantal doden OmschrijvingAlbanië 1913-1914 17 1 Een gendarmerie opzetten, trainen en enige tijd leiden.Saarland Volkenbond 1934-1935 217 0 Mariniers voor beveiliging volksstemming Saarland 13 januari 1935Griekenland UNSCOB 1947-1951 1 Nederland stuurde een militaire waarnemerKorea NDVN 1950-1955 5314 125 Vredesafdwinging in de Korea-oorlogIsraël, Egypte UNTSO 1956-heden 663 Truce Supervision Organisation UNEF I 1956 1 Vredesmacht als buffer bij de SuezcrisisLibanon UNOGIL 1958 17 0 Congo UNOC 1960-1963 19 1 Jemen UNYOM 1963-1964 10 0 Pakistan UNIPOM 1965-1966 6 0 controleren op bestand (staakt-het-vuren)Libanon UNIFIL 1979-1985 9084 9 vredeshandhaving in het zuiden van LibanonSinaï MFO 1982-1995 2622 1 waarneming en vredeshandhavingAngola UNAVEM II 1991-1995 116 UNAVEM III 1995-1997 117 1 CMATS 1995-1999 32 Hulp bij opruiming van mijnenVoormalig Joegoslavië ECMM 1991-2007 518 0 Voormalig Joegoslavië (Bosnië en Kroatië) UNPROFOR 1992-1995 9753 7 vredeshandhavingCambodja UNAMICUNTACCMAC 1992-1993 2616 2 Opruimen van mijnen en vredeshandhaving CMAC 1993-1999 ? 0 Haïti UNMIH 1993-1996 ca. 1000 0 vredeshandhavingGeorgië CVSE/OVSE Georgië 1994-1996 0 Georgische autoriteiten ondersteunenItalië EUCE ? 1995 1 0 Voormalig Joegoslavië (Bosnië, Kroatië) IFOR 1995-1996 5074 0 Implementation Force JoegoslaviëSFOR 1996-2004 22660 8 Stabilisation ForceIsrael / SyrieUNDOF1995/1996 2013-2023290Disengagement Observer ForceAlbanië MAPE / ECPA 1997-2001 54 0 Militaire politieCyprus UNFICYPCIVPOL 1998-heden 600 0 Toezicht houden op het bestand dat in 1974 tussen Griekenland en Turkije is afgekondigdKosovo UNMIK 1999-2000 0 KFOR 1999-2000 5140 1 vredesafdwinging en vredeshandhavingAlbanië AFOR 1999 550 0 Operatie Allied Harbour AlbaniaEthiopië, Eritrea, Djibouti UNMEE 2000-2001 1380 1 vredeshandhavingMacedonië TTF Essential Harvest 2001-2002 550 0 Ontwapening, beveiliging verkiezingswaarnemersBosnië EUPM 2003-heden 460 politiefunctionarissen55 civiele functionarissen 0 European Police MissionLiberia UNMIL 2003-2004 270 0 vredeshandhavingCongo Operation Artemis 2003 2 0 Macedonië EUFOR Concordia 2003-einde 0 EUPOL Proxima 2003 0 Burundi UNAMIS 2004 1 0 Jordanië UNHAS 2004 0 Bosnië EUFOR Althea 2004-heden 0 Soedan UNAMIS 2004-2005 1 0 UNMIS 2005-heden 30 0 Macedonië EUPAT 2005-einde 0 Bosnië EUFOR IPU 2005-heden 0 Politie-eenheidIndonesië AMM 2005-2006 15 0 Congo EUPOL 2005-2006 2 0 EUSEC 2005-heden 3 0 MONUC 2005-2007 0 EUFOR 2006 0 Egypte/Gaza EUBAM 2006-heden 3 0 Libanon UNIFIL 2006-2008 718 0 4 schepenMali MINUSMA 2013-2023 2Mortierongeval Mali onderzoeksraad.nlZie ook aftreden van Jeanine Hennis Plasschaert als Minister van Defensie MINUSMA-HQ Bamako
Overzicht VN-vredesoperaties 1948 UNTSO (UN Truce Supervision Organization) - Midden-Oosten - Actief 1949 UNMOGIP (UN Military Observer Group in India and Pakistan) - Kasjmir (India/Pakistan) - Actief 1956 UNEF I (UN Emergency Force I) - Sinaï (Egypte) - Tot juni 1967 - Eerste gewapende vredesmacht 1958 UNOGIL (UN Observation Group in Lebanon) - Libanon - Tot december 1958 1960 ONUC (UN Operation in the Congo) - Democratische Republiek Congo - Tot juni 1964 1962 UNSF (UN Security Force in West New Guinea) - Nieuw-Guinea (Indonesië) - Tot april 1963 1963 UNYOM (UN Yemen Observation Mission) - Jemen - Tot september 1964 1964 UNFICYP (UN Peacekeeping Force in Cyprus) - Cyprus - Actief 1965 DOMREP (Mission of the Representative of the Secretary-General in the Dominican Republic) - Dominicaanse Republiek - Tot oktober 1966 1965 UNIPOM (UN India-Pakistan Observation Mission) - Kasjmir (India/Pakistan) - Tot maart 1966 1973 UNEF II (UN Emergency Force II) - Sinaï (Egypte) - Tot juli 1979 1974 UNDOF (UN Disengagement Observer Force) - Golanhoogten (Syrië) - Actief 1978 UNIFIL (UN Interim Force in Lebanon) - Libanon - Actief 1988 UNGOMAP (UN Good Offices Mission in Afghanistan and Pakistan) - Afghanistan/Pakistan - Tot maart 1990 1988 UNIIMOG (UN Iran-Iraq Military Observer Group) - Iran/Irak - Tot februari 1991 1989 UNAVEM I (UN Angola Verification Mission I) - Angola - Tot juni 1991 1989 UNTAG (UN Transition Assistance Group) - Namibië - Tot maart 1990 1989 ONUCA (UN Observer Group in Central America) - Nicaragua - Tot januari 1992 1991 UNIKOM (Iraq-Kuwait Observation Mission) - Koeweit/Irak - Tot in 2003 1991 UNAVEM II (UN Angola Verification Mission II) - Angola - Tot februari 1995 1991 ONUSAL (UN Observer Mission in El Salvador) - El Salvador - Tot april 1995 1991 MINURSO (UN Mission for the Referendum in Western Sahara) - Westelijke Sahara - Actief 1991 UNAMIC (UN Advance Mission in Cambodia) - Cambodja - Tot maart 1992 1992 UNPROFOR (UN Protection Force) - Kroatië/Bosnië en Herzegovina/Macedonië - Tot maart 1995 1992 UNTAC (UN Transitional Authority in Cambodia)- Cambodja - Tot september 1993 1992 UNOSOM I/UNITAF (UN Operation in Somalia I/Unified Task Force) - Somalië - Tot maart 1993 1992 ONUMOZ (UN Operation in Mozambique) - Mozambique - Tot december 1994 1993 UNOSOM II (UN Operation in Somalia II) - Somalië - Tot maart 1995 1993 UNOMUR (UN Observer Mission Uganda-Rwanda) - Rwanda/Oeganda - Tot september 1994 1993 UNOMIG (UN Observer Mission in Georgia) - Abchazië (Georgië) - Tot juli 2009 1993 UNOMIL (UN Observer Mission in Liberia) - Liberia - Tot september 1997 1993 UNMIH (UN Mission in Haiti) - Haïti - Tot juni 1996 1993 UNAMIR (UN Assistance Mission for Rwanda) - Rwanda - Tot maart 1996 1994 UNASOG (UN Aouzou Strip Observer Group) - Libië/Tsjaad - Tot juni 1994 1994 UNMOT (UN Mission of Observers in Tajikistan) - Tadzjikistan - Tot mei 2000 1995 UNAVEM III (UN Angola Verification Mission III) - Angola - Tot juni 1997 1995 UNCRO (UN Confidence Restoration Operation in Croatia) - Kroatië - januari 1996 1995 UNPREDEP (UN Preventive Deployment Force) - Macedonië - Tot februari 1999 1995 UNMIBH (UN Mission in Bosnia and Herzegovina) - Bosnië en Herzoegovina - Tot 2002 1996 UNTAES (UN Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium) - Oost-Slavonië, Baranja en West-Sirmium (Kroatië) - Tot januari 1998 1996 UNMOP (UN Mission of Observers in Prevlaka) - Prevlaka (Kroatië) - Tot december 2002 1996 UNSMIH (UN Support Mission in Haiti) - Haïti - juli 1997 1997 MINUGUAUN (Verification Mission in Guatemala) - Guatemala - Tot mei 1997 1997 MONUA (UN Observer Mission in Angola) - Angola - Tot februari 1999 1997 UNTMIH (UN Transition Mission in Haiti) - Haïti - Tot november 1997 1997 MIPONUH (UN Civilian Police Mission in Haiti) - Haïti - Tot maart 2000 1998 UNPSG (UN Civilian Police Support Group) - Oost-Slavonië, Baranja en West-Sirmium (Kroatië) - Tot oktober 1998 1998 MINURCA (UN Mission in the Central African Republic) - Centraal-Afrikaanse Republiek - Tot februari 2000 1998 UNOMSIL (UN Observer Mission in Sierra Leone) - Sierra Leone - Tot oktober 1999 1999 UNMIK (UN Interim Administration Mission in Kosovo) - Kosovo (Servië en Montenegro) - Actief 1999 UNAMSIL (UN Mission in Sierra Leone) - Sierra Leone - Tot 2005 1999 UNTAET (UN Transitional Administration in East Timor) - Oost-Timor - Tot mei 2002 1999 MONUC (UN Organization Mission in Democratic Republic of the Congo) - Democratische Republiek Congo - Tot juli 2010 2000 UNMEE (UN Mission in Ethiopia and Eritrea) - Ethiopië/Eritrea - Tot juli 2008 2002 UNMISET (United Nations Mission of Support in East Timor) - Oost-Timor - Tot 2005 2003 UNAMA (United Nations Assistance Mission in Afghanistan) - Afghanistan - Actief 2003 UNMIL (United Nations Mission in Liberia) - Liberia 2004 UNOCI (United Nations Operation in Côte d'Ivoire) - Ivoorkust 2004 MINUSTAH (United Nations Stabilization Mission in Haïti) - Haïti 2004 ONUB (United Nations Operations in Burundi) - Burundi - Tot december 2006 2005 UNMIS (United Nations Mission in the Sudan) - Soedan - Actief 2006 UNMIT (United Nations Integrated Mission in Timor-Leste) - Oost-Timor - Actief 2007 UNAMID (United Nations/African Union Mission in Darfur) - Soedan 2010 MONUSCO (United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo) - Congo - Actief 2013 MINUSMA (United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in Mali) - Mali - Tot 2023 2019 MINUJUSTH (United Nations Mission for Justice Support in Haiti) - Haïti
NAVO-vredesoperaties Sinds 1995 voert de NAVO actief vredesoperaties uit. Een lijst: 1995 IFOR (Implementation Force) - Bosnië - tot januari 1997. 1996 SFOR (Stabilization Force) - Bosnië - tot december 2004. Opgevolgd door EUFOR 1999 KFOR (Kosovo Force) - Kosovo - Actief 1999 AFOR (Albania Force) - Albanië - april - september 1999. 2001 TFF (Taskforce Fox) - Macedonië - tot december 2002.
Europese Unie 2004 EUFOR - Kosovo - vanaf december 2004 - Actief EUPM EUMM (Georgië) EUMA (Armenië) EU BAM Rafah EUSEC FIN - Congo EUSEC - Congo EUCE - Italië
Zie ook Artikel 100-brief
Externe link