Het Handvest van de Verenigde Naties (Charter of the United Nations) is het oprichtingsverdrag van de Verenigde Naties. Het document werd op 26 juni 1945 in San Francisco ondertekend door 50 van de 51 oorspronkelijke lidstaten van de VN. Polen, het andere oorspronkelijke lid, was niet vertegenwoordigd op de conferentie, maar tekende twee maanden later. Het Handvest werd van kracht op 24 oktober 1945, toen de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad – China, de Sovjet-Unie, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika – en een meerderheid van de overige 46 lidstaten het verdrag hadden geratificeerd. Op basis van art. 103 VN-Handvest gaan de bepalingen uit het Handvest boven de verplichtingen die lidstaten hebben op basis van andere verdragen. Sinds de toetreding van Zuid-Soedan in 2011 zijn 193 staten partij bij het Handvest (198 ondertekenende landen, waarvan er enkele niet meer bestaan).
Opbouw van het Handvest Het handvest bestaat uit een preambule en negentien hoofdstukken, die elk zijn opgedeeld in artikelen.
Hoofdstuk I (art. 1-2) definieert de doelstellingen van de Verenigde Naties, inclusief het bewaren van de internationale vrede; Hoofdstuk II (art. 3-6) stelt vast aan welke criteria een land moet voldoen om lid te worden van de Verenigde Naties; De Hoofdstukken III - XV (art. 7-101) betreffen de verschillende organen en programma's van de organisatie. De hoofdstukken V, VI en VII betreffen de bevoegdheden van de VN-Veiligheidsraad; Hoofdstuk XVI en XVII (art. 102-107) beschrijven de integratie van de Verenigde Naties met al bestaande internationaal recht; Hoofdstuk XVIII en XIX (art. 108-111) bepalen hoe het handvest gewijzigd en geratificeerd kan worden.
De belangrijkste artikelen bevinden zich in de hoofdstukken V tot en met XV, waarin onder andere de bevoegdheden van de Veiligheidsraad, het bestaan van het Internationaal Gerechtshof en de mogelijkheid tot militair ingrijpen worden geregeld.
Ondertekening van het handvest {| | valign="top" | 1945 Argentinië Australië België Bolivia Brazilië Canada Chili ChinaKwomintang-China werd later vervangen door de Republiek China (op Taiwan) en in 1972 werd de Republiek China vervangen door de Volksrepubliek China. Colombia Costa Rica Cuba Denemarken Dominicaanse Republiek Ecuador Egypte El Salvador Ethiopië Filipijnen Frankrijk Griekenland Guatemala Haïti Honduras India Irak Iran JoegoslaviëLater opgedeeld in Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Slovenië, Macedonië en Servië en Montenegro. Libanon Liberia Luxemburg Mexico Nederland Nieuw-Zeeland Nicaragua Noorwegen Oekraïne Panama Paraguay Peru Polen Saoedi-Arabië Sovjet-UnieLater opgedeeld in Armenië, Azerbeidzjan, Estland, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, Letland, Litouwen, Moldavië, Oezbekistan, Rusland, Tadzjikistan en Turkmenistan. Zetel overgenomen door Rusland. Syrië Tsjecho-SlowakijeIn 1993 werd Tsjecho-Slowakije opgedeeld in Tsjechië en Slowakije. Turkije Uruguay Venezuela Verenigde Staten Verenigd Koninkrijk Wit-Rusland Zuid-Afrika
1946 Afghanistan IJsland Thailand Zweden
1947 Noord-JemenIn 1990 verenigden zich Noord-Jemen en Zuid-Jemen. Pakistan
1948 Myanmar
1949 Israël
1950 Indonesië
| valign="top" | 1955 Albanië Bulgarije Cambodja Finland Hongarije Ierland Italië Jordanië Laos Libië Nepal Oostenrijk Portugal Roemenië Spanje Sri Lanka
1956 Japan Marokko Soedan Tunesië
1957 Ghana Maleisië
1958 Het aantal lidstaten bleef in 1958 gelijk, omdat Egypte en Syrië vanaf 1958 als de Verenigde Arabische Republiek één zetel bezetten. Vanaf 1961 zetelen ze terug apart. Guinee
1960 Benin Burkina Faso Centraal-Afrikaanse Republiek Congo-Brazzaville Congo-Kinshasa Cyprus Gabon Ivoorkust Kameroen Madagaskar Mali Niger Nigeria Senegal Somalië Togo Tsjaad
1961 Mauritanië Mongolië Sierra Leone TanzaniaOorspronkelijk ondertekend door de Republiek Tanganyika. In 1964 werden de Republiek Tanganyika en de Volksrepubliek Zanzibar en Pemba samengevoegd tot één land (Tanzania), dat de zetel van Tanganyika overnam.
1962 Algerije Burundi Jamaica Oeganda Rwanda Trinidad en Tobago
1963 Kenia Koeweit Sultanaat Zanzibar
1964 Malawi Malta Zambia
| valign="top" | 1965 Indonesië trad in 1965 terug als lid, maar nam in 1966 terug zijn zetel in. Gambia Maldiven Singapore
1966 Barbados Botswana Guyana Lesotho
1967 Zuid-Jemen
1968 Equatoriaal-Guinea Mauritius Swaziland
1970 Fiji
1971 Bahrein Bhutan Oman Qatar Verenigde Arabische Emiraten
1973 Bahama's Bondsrepubliek DuitslandIn 1990 was de Duitse hereniging van de DDR en de Bondsrepubliek, de herenigde staat nam de zetel van de Bondsrepubliek over. Duitse Democratische Republiek
1974 Bangladesh Grenada Guinee-Bissau
1975 Kaapverdië Comoren Mozambique Papoea-Nieuw-Guinea Sao Tomé en Principe Suriname
1976 Angola Samoa Seychellen
1977 Djibouti Vietnam
1978 Dominica Salomonseilanden
1979 Saint Lucia
1980 Saint Vincent en de Grenadines Zimbabwe
1981 Antigua en Barbuda Belize Vanuatu
1983 Saint Kitts en Nevis
1984 Brunei
| valign="top" | 1990 Liechtenstein Namibië
1991 Estland Letland Litouwen Marshalleilanden Micronesië Noord-Korea Zuid-Korea
1992 Armenië Azerbeidzjan Bosnië en Herzegovina Georgië Kazachstan Kroatië Kirgizië Moldavië Oezbekistan San Marino Slovenië Tadzjikistan Turkmenistan
1993 Andorra Eritrea Macedonië Monaco Slowakije Tsjechië
1994 Palau
1999 Kiribati Nauru Tonga
2000 ServiëJoegoslavië, tussen 2003 en 2006 Servië en Montenegro geheten, ondertekende het verdrag in 2000. Montenegro verklaarde zich in 2006 onafhankelijk, waarna Servië de zetel van de staat Servië en Montenegro overnam. Tuvalu
2002 Oost-Timor Zwitserland
2006 Montenegro
2011 Zuid-Soedan
Zie ook Volkenbond
Referenties
Externe links Index met links naar de hoofdstukken van het Handvest Volledige tekst van het Handvest Handvest van de Verenigde Naties (Nederlandse vertaling op de Wettenbank)
Categorie:Verdrag van de Verenigde Naties Categorie:Grondwet Categorie:Verdrag uit 1941-1950