thumb|Duitsers vernielen de slagboom aan de grens met Polen Dit is een lijst van gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdens het jaar 1939. De Tweede Wereldoorlog begon in de opvatting van veel historici op 1 september 1939, hoewel het op die dag nog alleen ging om oorlog in Europa, namelijk de Duitse aanval op Polen. Al in de dagen daarna verklaarden Groot-Brittannië en Frankrijk Duitsland de oorlog - de Verenigde Staten bleven afzijdig, evenals keizerrijk Japan. Maar pas met de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941 was er sprake van oorlog op andere continenten met twee grote blokken: geallieerden (Groot-Brittannië, VS, Frankrijk, Benelux, Denemarken, Noorwegen e.a.) en asmogendheden (Duitsland, Italië, Japan e.a.) en daardoor een echte wereldoorlog.
De maanden voorafgaand aan deze dag zijn ook opgenomen in dit artikel.
Opmerking: Bij het opzoeken van gebeurtenissen naar datum gebeurt het soms dat verschillende officiële bronnen elkaar qua datum tegenspreken. Vrijwel altijd zijn deze verschillen zeer klein, meestal één dag verschil. De oorzaak hiervan is te vinden in het feit dat bepaalde militaire acties tijdens de nacht starten en nog doorlopen in de vroege uren van de volgende dag. Ook gebeurt het dat een auteur de situatie beschrijft wanneer de actie volledig afgelopen is, met andere woorden de dag na de overgave, de dag na de vredesonderhandeling, enz. Ook zij opgemerkt dat het einde van een militair offensief of campagne niet steeds eenduidig te bepalen is. De bepaling van de datum is afhankelijk van de referentie die door de auteur werd gebruikt. Er is getracht in deze lijst zo veel mogelijk de exacte referentie van de datum aan te duiden via een omschrijving van wat er gebeurd is of bedoeld werd.
Januari 24 januari Opdracht van Göring aan Heydrich, chef van de Sipo, voor de "Lösung der Judenfrage durch Auswanderung oder Evakuierung". Oprichting van de Reichszentrale für jüdische Auswanderung o.l.v. R. Heydrich in Duitsland
27 januari In de Spaanse Burgeroorlog wordt Barcelona door de troepen van Francisco Franco veroverd.
30 januari Rede van Adolf Hitler voor de Reichstag. Hij verklaart dat de Joden in Europa in een komende oorlog vernietigd zullen worden.
Februari 10 februari Het eiland Hainan wordt door de Japanners bezet.
13 februari Uitbreiding van de dienstplicht in Duitsland: zij kan voor onbepaalde tijd worden opgelegd.
15 februari Medio februari besluit de Nederlandse ministerraad tot oprichting van een kamp voor joodse vluchtelingen in Westerbork. Duitse verordening over de inzet van de vrouwelijke arbeidskrachten in het landbouwbedrijf en de huishouding.
24 februari Hongarije sluit zich aan bij het Anti-Kominternpact.
27 februari Frankrijk en Groot-Brittannië erkennen Franco's regering.
Maart 14 maart Met de hulp van Hitler roepen Slowaakse separatisten de onafhankelijkheid uit van Slowakije, dat een vazalstaat van Duitsland wordt.
15 maart In de nacht van 14 op 15 maart wordt de Tsjechische president Emil Hácha middels intimidatie gedwongen de controle over zijn land over te dragen aan de Duitsers. Duitse troepen bezetten Praag.
16 maart Het overblijvende Tsjechische binnenland wordt ingenomen door Duitsland en hernoemd tot Protectoraat Bohemen en Moravië, dat eerst zou worden bestuurd door de Rijksprotector Konstantin von Neurath. Duitse divisies trekken Slowakije binnen: het land krijgt een klerikaal fascistisch zelfbestuur.
18 maart Generaal Franco van Spanje en President Salazar van Portugal sluiten een vriendschaps- en niet-aanvalsverdrag af; ook wel bekend als het "Iberische pact".
22 maart Litouwen staat het Memelland af aan Duitsland.
23 maart Duitsland neemt het Memelland in. Hitler geeft voor de laatste keer een toespraak naar aanleiding van een gebiedsuitbreiding zonder dat er een schot voor gelost hoefde te worden. Polen verwerpt de Duitse eisen over Danzig.
26 maart Spanje sluit zich aan bij het Anti-Kominternpact.
28 maart De troepen van Franco bezetten Madrid.
30 maart Het Verenigd Koninkrijk garandeert de Poolse onafhankelijkheid, Frankrijk zal dit voorbeeld later volgen.
31 maart De Spaanse nationalisten bezetten Murcia, Almeria en Cartagena. Chamberlain maakt het Brits-Franse garantieverdrag met betrekking tot Polen bekend.
April 1 april Einde van de Spaanse Burgeroorlog, die met hulp van Hitler en Mussolini gewonnen wordt door de nationalisten onder leiding van generaal Franco. Zie ook Condorlegioen. De Verenigde Staten erkennen het bewind van Franco in Spanje.
7 april Italië valt Balkanstaat Albanië binnen. De Italiaanse koning Victor Emanuel wordt tot koning van Albanië geproclameerd.
14 april President Roosevelt (Verenigde Staten) verzoekt Hitler en Mussolini om te stoppen met de agressie in Europa.
17 april Begin van de diplomatieke gesprekken tussen Duitsland en de Sovjet-Unie.
19 april De NSB behaalt slechts 3,89% van de stemmen tijdens de verkiezingen voor de Provinciale Staten in Nederland.
26 april Groot-Brittannië voert de dienstplicht in.
28 april Adolf Hitler zegt het Duits-Brits vlootverdrag uit 1935 op en verbreekt het Duits-Pools vriendschapsverdrag uit 1934.
Mei 3 mei De Joodse Sovjet-Russische volkscommissaris van Buitenlandse zaken Maksim Litvinov wordt ontslagen omdat hij geen aanvaardbare gesprekspartner is voor Duitsland.
4 mei De ontslagen Sovjet-Russische volkscommissaris van Buitenlandse zaken Litvinov wordt vervangen door Vjatsjeslav Molotov. Hiermee wordt een totale wending ingeluid van Moskous buitenlandse politiek.
Spanje verlaat de Volkenbond.
22 mei De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joachim von Ribbentrop en zijn Italiaanse ambtgenoot Galeazzo Ciano ondertekenen het staalpact. Het pact heeft een duur van tien jaar en omvat een alliantie tussen Italië en Duitsland bij internationale bedreigingen aan een van de leden; onmiddellijke hulp en ondersteuning aan de andere tijdens oorlog; er mag geen wapenstilstand ondertekend worden zonder de toestemming van de andere ondertekenaar en een samenwerking op economisch en militair vlak. Japan wordt uitgenodigd tot het pact toe te treden.
23 mei Hitler geeft de militaire leiding opdracht zich voor te bereiden op een oorlog met Polen.
31 mei Duitsland en Denemarken sluiten een niet-aanvalsverdrag.
Juni 3 juni De vrije stad Danzig, een stad onder het gezag van de NSDAP, beklaagt zich over het teveel aan Poolse werknemers in zijn douanedienst. Polen reageert scherp en lokt een vloedgolf van nazipropaganda uit.
20 juni Het eerste raketvliegtuig ter wereld, de Heinkel He 176, maakt in Duitsland zijn eerste proefvlucht.
Juli 20 juli Jozef Tiso wordt de nieuwe president van de Eerste Slowaakse Republiek.
24 juli Groot-Brittannië, Frankrijk en de Sovjet-Unie beloven elkaar wederzijdse steun in het geval een van de drie wordt aangevallen. De overeenkomst zal pas van kracht zijn als een gelijkaardige militaire overeenstemming is bereikt. Een geheime vergadering tussen de Poolse, Britse en Franse cryptografen wordt georganiseerd te Pyry, nabij Warschau, Polen. De vergadering duurt tot 25 juli en de Fransen en Britten krijgen een replica van de Enigma codeermachine mee. De Polen verklaarden dat ze reeds vanaf december 1932 in staat waren de Duitse Enigma-berichten te ontcijferen maar dat sinds de recente Duitse aanpassingen aan dat Enigma-systeem (15 september 1938, 15 december 1938 en 1 januari 1939) ze dit niet meer konden. Daarna gaf de Poolse Generale Staf in januari 1939 Maksymilian Ciężki en Gwido Langer toestemming om hun Enigma-geheimen door te geven aan de Franse en Britse collega's. De Fransen, die de Polen de Enigma-documenten hadden overhandigd wisten tot op de vergadering helemaal niets van het kraken van Enigma.
26 juli De Verenigde Staten zeggen het in 1911 met Japan gesloten handelsverdrag op.
Augustus 2 augustus Leó Szilárd en Albert Einstein schrijven een brief aan president Franklin D. Roosevelt over de mogelijkheid van een atoombom (deze zal echter pas in oktober aan hem bezorgd worden).
11 augustus Adolf Hitler ontmoet Benito Mussolini te Salzburg. De bijeenkomst duurt tot 13 augustus.
15 augustus Troepen uit Brits Indië komen de Britse troepen in het Egypte onder Britse overheersing versterken.
19 augustus Duitsland stuurt veertien U-Boten de Noord-Atlantische Oceaan in.
21 augustus Slagschip Admiral Graf Spee vertrekt samen met haar bevoorradingsschip Altmark uit de Duitse haven Wilhelmshaven op een missie naar de Atlantische Oceaan. De missie van de Admiral Graf Spee was om raids uit te voeren op Britse handelsschepen in het zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan om zo de aanvoerlijnen naar Groot-Brittannië te ondermijnen. Stalin laat weten dat hij een niet-aanvalsverdrag met Duitsland wil sluiten.
23 augustus De Sovjet-Unie en nazi-Duitsland ondertekenen het Molotov-Ribbentroppact, een niet-aanvalsverdrag tussen beide landen. Het verdrag bevat eveneens een geheime clausule die de verdeling regelt van Polen, de Baltische staten (Estland, Litouwen, Letland) en de annexatie van delen van Roemenië (Bessarabië en Noord-Boekovina) en Finland (Karelië). De Britse regering adviseert haar koopvaardijvloot geen Duitse havens meer aan te lopen.
24 augustus Roosevelt doet een beroep op Hitler om de vrede te bewaren. Ook paus Pius XII roept op tot vrede. Het Duitse pantserschip Deutschland vertrekt van Wilhelmshaven om ten zuiden van Groenland een afwachtingspositie in te nemen.
25 augustus Groot-Brittannië en Polen ondertekenen een wederzijds bijstandsverdrag. Hiermee verklaart Groot-Brittannië openlijk zijn steun aan Polen in het geval Duitsland Polen zou binnenvallen. Dit is een tegenvaller voor de strategie van Hitler. Hitler stelt de aanval op Polen voor de volgende dag vast maar herroept het bevel als Benito Mussolini hem laat weten dat Italië niet bereid is oorlog te voeren en hij hoort over het Brits-Poolse verdrag. Het Duitse slagschip SMS Schleswig-Holstein komt in Danzig aan. Een Duitse speciale-operaties eenheid die niet heeft gehoord van het uitstel van de aanval probeert een spoortunnel in de Jablunkapas (aan de Pools-Slowaakse grens) in te nemen, doch faalt na een vuurgevecht met Poolse troepen.
26 augustus Adolf Hitler garandeert de neutraliteit van België, Nederland, Luxemburg, Denemarken en de neutraliteit van Zwitserland. Frankrijk en Engeland onderhandelen met Hitler over de kwestie Danzig en de Poolse Corridor.
27 augustus Hitler stelt de datum voor de invasie van Polen vast op 1 september 1939.
28 augustus De Nederlandse regering kondigt een algemene mobilisatie af. Generaal Reijnders wordt tot opperbevelhebber van Land- en Zeemacht benoemd. Duizenden jonge mannen worden onder de wapenen geroepen en beginnen met het leggen van mijnen, bouwen van schuilkelders en het opwerpen van verdedigingslinies langs de Oude Hollandse Waterlinie. De eerste testvlucht van het straalvliegtuig Heinkel He 178. Een bomaanslag op het spoorstation in Tarnów eist 20 slachtoffers.
29 augustus Koningin Wilhelmina en Koning Leopold III bieden hun goede diensten aan ter bemiddeling in het Duits-Poolse conflict.
31 augustus Een algehele mobilisatie van het Poolse leger wordt van kracht. Hitler beveelt de inval in Polen die de volgende dag van start zal gaan. Operatie Himmler, een geheime militaire overval op een Duitse radiozender bij het Silezische grensplaatsje Gleiwitz wordt uitgevoerd door een SD-Sonderkommando, waarna de nazipropagandamachine de internationale opinie wil overtuigen dat Polen de agressor is en het Adolf Hitler toelaat met zijn divisies Polen binnen te vallen. Operatie Weisung 1 wordt uitgevoerd. De Duitse oorlogsmarine voert met 23 U-Boten een handelsoorlog uit, die zich voornamelijk tegen Engeland richt. De Russen en Mongolen onder Georgi Zjoekov verslaan de Japanners in de Slag bij Halhin Gol in de Sovjet-Japanse Grensoorlog.