Étienne Nicolas Méhul (Givet, 22 juni 1763 – Parijs, 18 oktober 1817) was een Frans componist, muziekpedagoog en organist.
Levensloop De vader van Méhul was restaurateur en stond in dienst van de graaf van Montmorency. Het gezin was arm en Méhul deed als kind al hulpdiensten op het orgel in de kerk van de franciscanen in Givet. Van 1775 tot 1778 kreeg hij orgel- en muziektheorielessen van de uit Duitsland afkomstige organist Wilhelm Hauser, die in het benedictijnenklooster Laval Dieu zijn dienst verleende. Méhul zelf werd in 1778 hulporganist aan deze kloosterkerk.
Hetzelfde jaar ging hij naar Parijs, waar hij bij Jean Frédéric Edelmann compositieles kreeg. Spoedig leerde hij ook het werk van Christoph Willibald Ritter von Gluck kennen. Zijn eerste compositie waren 3 sonates voor piano. Zijn eerste opera, Euphrosine ou le tyran corrigé, kende een groot succes. Met andere opera's als Stratonice of Méidore et Phrosine bevestigde hij zijn reputatie.
Met François-Joseph Gossec werd hij als de componist van de Franse Revolutie beschouwd. Zijn compositie Chant du Départ kreeg bijna de status van het Franse volkslied. In 1794 ontstond de revolutieopera Horatius Coclès. In 1796 werd hij inspecteur van het Conservatoire de musique en lid van de Académie des Beaux-Arts. In 1807 kreeg hij de tweede Prix de Rome voor zijn cantate Ariane à Naxos.
Méhul werd vooral door zijn meer dan veertig opera's bekend. Verder componeerde hij zes grote sonates voor piano, drie balletten, vijf symfonieën, toneelmuziek en missen.
Composities thumb|right|260px|Étienne Nicolas Méhulgeportretteerd door H.E. von Winter Werken voor orkest 1794 Ouverture burlesque 1797 Ouverture de "La Chasse du Jeune Henri" 1808 1e Symfonie in g mineur Allegro Andante Menuetto: Allegro moderato Finale: Allegro agitato 1809 2e Symfonie in D majeur Adagio - Allegro Andante Menuetto, Allegro Finale: Allegro vivace 1809 3e Symfonie in C majeur Allegro. Ferme et Modéré Andante Finale. Allegro 1810 4e Symfonie in E majeur Adagio – Allegro Andante Menuetto. Allegro, Finale. Allegro 1810 5e Symfonie in A majeur Ouverture de Timoléon
Werken voor harmonieorkest en koor 1794 Ouverture pour instruments à vent 1794 Le Chant du départ: La victoire en chantant, hymne voor sopraan, tenor, gemengd koor en harmonieorkest - Tekst: Marie-Joseph Chénier 1794 Le Chant des Victoires 1795 Chant Funèbre à la Mémoire de Féraud, voor bariton en harmonieorkest - Tekst: Baour-Lormian 1808 Le chant du retour pour la Grande Armée in C majeur - Tekst: Marie-Joseph Chénier 1811 Le Chant lyrique pour l'inauguration de la statue de Napoléon Chant national du 14 Juillet 1800 - première in: Hôtel des Invalides in Parijs (Opdracht van Napoleon Bonaparte ter herinnering aan de Slag bij Marengo) Feestmars naar motieven uit de opera "Joseph et ses frères", bewerkt door Emil Dörle Hymne pour la Fête des Epoux - Tekst: Ducis Hymne du IX thermidor - Tekst: Marie-Joseph Chénier Hymne pour la vingt-deux - Tekst: Marie-Joseph Chénier Les deux avangles de Toléde, bewerkt door Gosling Mol Ouverture tot de opera "Joseph en Egypte" bewerkt door Gosling Mol Ouverture "Die 4 Menschenalter" in F majeur, bewerkt door Emil Ruh
Missen, cantates en gewijde muziek 1804 Messe Solennelle, voor solisten, gemengd koor en orgel 1807 Ariane à Naxos, cantate Du starker Gott in C majeur (Gebeth zu Gott), voor twee koren Magnificat in C majeur Mis in As majeur, voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor, orkest en orgel (Mis voor kroning van Napoleon tot keizer van Frankrijk) Omnes gentes plaudite manibus in G majeur Quemadmodum desiderat cervus in c mineur, Offertorium Regina caeli in F majeur, voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor en orkest
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1790 Euphrosyne ou Le Tyran corrigé 5 aktes;rev.: 4 aktes;2e rev.: 3 aktes;3e rev.:;met nieuwe 3e akte 4 september 1790, Parijs, Comédie-Italienne;rev.: 11 september 1790, Parijs, Comédie-Italienne;2e rev.: 31 oktober 1790, Parijs, Comédie-Italienne;3e rev.: 13 augustus 1791, Parijs, Comédie-Italienne François-Benoît Hoffmann, naar anonymus, «Conradin» 1791 Cora 4 aktes 15 februari 1791, Parijs, Opéra Garnier Valadier, naar Jean-François Marmontel «Les Incas» 1790-1792 Stratonice 1 akte 3 mei 1792, Parijs, Comédie-Italienne François Benoît Hoffmann, naar Lukian?, «De Dea Syria», en Thomas Corneille, «Antiochus» 1793 Le Jeune sage et le vieux fou 1 akte 28 maart 1793, Parijs, Opéra Comique; rev.: 18 december 1801, Parijs, Opéra Comique François Benoît Hoffmann 1794 Horatius Coclès 1 akte 18 februari 1794, Parijs, Opéra Garnier Antoine-Vincent Arnault 1794 Le Congrès des rois; samen gecomponeerd met: Henri Montan Berton, Matthieu Frédéric Blasius, Luigi Cherubini, Nicolas-Marie Dalayrac, Prosper-Didier Deshayes, François Devienne, André Ernest Modeste Grétry, Louis Emmanuel Jadin, Rudolphe Kreutzer, Jean Pierre Solié en Armand-Emmanuel Trial) 3 aktes 26 februari 1794, Parijs, Opéra Comique Desmaillot, pseudoniem voor Antoine-François Eve 1794 Mélidore et Phrosine 3 aktes 6 mei 1794, Parijs, Opéra-Comique Antoine-Vincent Arnault, naar Pierre Joseph Bernard, «Phrosine et Mélidore» 1795 Doria ou La Tyrannie détruite 3 aktes 12 maart 1795, Parijs, Opéra Comique Gabriel-Marie Legouvé en Charles-Joseph Lœuillard Davrigny 1795 La Caverne 3 aktes 5 december 1795, Parijs, Opéra Comique Nicolas-Julien Forgeot, naar Alain-René Lesage, «Histoire de Gil Blas de Santillane» 1797 Le Jeune Henri; (oorspronkelijk: La Jeunesse de Henri IV in 1791 gecomponeerd, maar niet uitgevoerd) 2 aktes 1 mei 1797, Parijs, Opéra Comique Jean-Nicolas Bouilly 1797 Le Pont de Lodi; (oorspronkelijk: La Prise du pont de Lodi) 1 akte 15 december 1797, Parijs, Théâtre Feydeau Étienne-Joseph-Bernard Delrieu 1797-1798 La Taupe et les papillons 1 akte niet uitgevoerd Auguste-Etienne Poisson de la Chabeaussière 1799 Adrien;(oorspronkelijke versie: Adrien, empereur de Rome, gecomponeerd: 1790-1791, niet uitgevoerd) 3 aktes 4 juni 1799, Parijs, Opéra Garnier; rev.: 26 december 1801 François Benoît Hoffmann, naar Pietro Metastasio «Adriano in Siria» 1799 Ariodant 3 aktes 11 oktober 1799, Parijs, Opéra Comique; rev.: 30 oktober 1800 François Benoît Hoffmann, naar Ludovico Ariosto, «Orlando furioso» 1800 Epicure in samenwerking met: Luigi Cherubini 3 aktes 14 maart 1800, Parijs, Opéra Comique; rev.: 20 maart 1800, Parijs, Opéra Comique Charles-Albert Demoustier 1800 Bion 1 akte 27 december 1800, Parijs, Opéra-Comique; rev.: 21 december 1802, Parijs, Opéra-Comique François Benoît Hoffmann, naar Etienne-François de Lantier, «Les Voyages d'Anténor» 1801 Irato ou L'Emporté 1 akte 17 februari 1801, Parijs, Opéra Comique Benoît-Joseph Marsollier des Vivetières 1802 Une Folie 2 aktes 5 april 1802, Parijs, Opéra Comique Jean-Nicolas Bouilly 1802 Le trésor supposé ou Le danger d'écouter aux portes 1 akte 29 juli 1802, Parijs, Opéra Comique; rev.: 7 juli 1807 François Benoît Hoffmann 1802 Joanna 2 aktes 23 november 1802, Parijs, Opéra Comique Benoît-Joseph Marsollier des Vivetières, naar zijn libretto «Emma ou Le Soupçon» 1803 Héléna 3 aktes 1 maart 1803, Parijs, Opéra-Comique Jean-Nicolas Bouilly 1803 Le Baiser et la quittance ou Une aventure de garnison; in samenwerking met: François Adrien Boieldieu, Rudolphe Kreutzeren Nicolas Isouard 3 aktes 18 juni 1803, Parijs, Opéra Comique Louis-Benoît Picard, Charles de Longchamps en Michel Dieulafoy, naar Antoine-Louis Polier de Bottens, «L'Heureuse Gageure» 1803 L'Heureux malgré lui 1 akte 29 december 1803, Parijs, Opéra Comique Claude Godard d'Aucourt de Saint-Just 1806 Les deux Aveugles de Tolède 1 akte 18 januari 1806, Parijs, Opéra Comique Benoît-Joseph Marsollier des Vivetières, naar zijn verhalen uit Duizend-en-een-nacht en zijn libretto «Les Deux Aveugles de Bagdad» 1806 Uthal; (oorspronkelijk: Malvina) 1 akte 17 mei 1806, Parijs, Opéra Comique Jacques Bins de Saint-Victor, naar James Macpherson, «Berrathon» 1806 Gabrielle d'Estrées ou Les Amours d'Henri IV 3 aktes 25 juni 1806, Parijs, Opéra-Comique Louis Antoine Léon de Saint-Just 1807 Jacob et ses fils en Egipte ou: Joseph en Egypte 1807, Parijs Alexandre-Vincent Pineux-Duval 1807-1808; rev. 1815;rev. 1822 Valentine de Milan; voltooid door Louis-Joseph Daussoigne 3 aktes 28 november 1822, Parijs, Opéra Comique Jean-Nicolas Bouilly 1807 Joseph et ses frères 3 aktes 17 februari 1807, Parijs, Opéra Comique Alexandre Duval 1810 Les Troubadours, ou La Fête au château 1 akte niet uitgevoerd Alexandre Duval 1812 Sésostris 3 aktes niet uitgevoerd Antoine-Vincent Arnault en Jouy 1813 Le Prince troubadour ou Le Grand Trompeur de dames 1 akte 24 mei 1813, Parijs, Opéra Comique Alexandre Duval 1814 L'Oriflamme 1 akte 1 februari 1814, Parijs, Opéra Garnier Charles-Guillaume Etienne en Pierre François Marie Baour-Lormian 1816 La Journée aux aventures 3 aktes 16 november 1816, Parijs, Opéra Comique Paul-Aimé Chapelle en Louis Mézières-Miot
Balletten Voltooid in titel aktes première libretto choreografie 1793 Le Jugement de Pâris 1 akte P. G. Gardel 1800 La Dansomanie Les Amazones ou la Fondation de Thèbes
Vocale muziek Werken voor koor L'Infortunée Lyonnaise
Liederen Guillaume le conquérant - chanson de Roland, voor zangstem en piano - tekst: Alexandre-Vincent Pineux-Duval
Werken voor piano 1783 3 Sonates pour le piano-forte, op. 1 Sonate en ré majeur Sonate en ut mineur Sonate en la majeur 1788 3 Sonates pour le piano-forte, op. 2 Sonate en ré majeur Sonate en la mineur Sonate en ut majeur
Publicaties René Brancour: Méhul J. Lanore - H. Laurens, 1960. Adélaïde de Place: Étienne-Nicolas Méhul, Éditions Bleu Nuit, Parijs, 2005. Théo Fleichman: Napoléon et la musique, Éditions Brepols, Brussel, 1965. Arthur Pougin: Méhul, sa vie, son génie, son caractère, Fischbacher, Parijs, 1889.
Categorie:Frans componist Categorie:Frans operacomponist Categorie:Christelijke muziek Categorie:18e-eeuws componist Categorie:19e-eeuws componist Categorie:Klassiek componist Categorie:Lid van de Académie des beaux-arts