Alea iacta est is een Latijnse zegswijze en wordt meestal vertaald als de teerling is geworpen, dat wil zeggen de dobbelsteen is geworpen. De zegswijze wordt gebruikt om aan te geven dat bepaalde gebeurtenissen onherroepelijk in gang zijn gezet, en dat iets onvermijdelijk zal gebeuren.
Wedt men over de uitkomst van een worp met een dobbelsteen, dan kan men vlak voor de worp nog van de weddenschap afzien of de inzet veranderen, maar als de dobbelsteen eenmaal geworpen is, is er geen weg meer terug.
Achtergrond thumb|De locatie van de Rubicon In de Romeinse wet was vastgelegd dat een generaal met een staand leger de Rubicon niet zomaar zuidwaarts mocht oversteken, omdat dit te bedreigend zou zijn voor Rome en de door de Senaat vertegenwoordigde hoogste politieke macht. Toen Julius Caesar met zijn legioenen in 49 v.Chr. dat toch deed na de verovering van Gallië, was als gevolg daarvan de breuk met de Senaat een onomkeerbaar feit, wat uitmondde in een staatsgreep. Caesar heeft de uitdrukking naar verluidt ontleend aan Menander, zijn favoriete Griekse komedieschrijver
Suetonius Dit spreekwoord wordt in zijn bekendste vorm voor het eerst door de biograaf Suetonius vermeld: op 10 januari 49 v.Chr. bereikte Julius Caesar met zijn leger de Rubicon, de rivier die de grens vormde tussen Gallia Cisalpina en de gedemilitariseerde zone Italia, die geen enkele Romeinse veldheer met zijn troepen mocht betreden. Daarop zei Caesar:
Terwijl hij nog in dubio stond, verscheen een buitengewoon grote en mooie man die zittend fluit speelde. Soldaten, onder wie trompetters, en herders stroomden toe om naar het fluitspel te luisteren. De man ontrukte een soldaat een trompet, sprong naar de rivier, gaf een harde stoot op de trompet als aanvalsteken en stak over naar de andere oever. Daarop zei Caesar:
Andere bronnen zijn overigens van mening dat de woorden “Iacta alea est” niet door Julius Caesar zijn uitgesproken.Spiegel Historiael (24) (1989), 4, p. 173-177 - Pieter Steinz: Iacta alea est? : uitgesproken onzin rond een onuitgesproken zin 'De teerling is geworpen' slaat namelijk op het feit dat dit een belangrijke stap is in Caesars leven. Het is echter helemaal niet zo belangrijk als vele gebeurtenissen na en voor dit betreffende moment. Volgens geschiedschrijvers is “Iacta alea est” verzonnen bij de persoon van Caesar, een daadkrachtige, romantische man.
Overigens komt het citaat ook voor als Alea iacta sitDit is een verandering van Erasmus aan de tekst van Suetonius (, An Imperial Heritage: The Religious Spirit of Plutarch of Chaironeia, in ANRW II 36.1 (1987), p. 326 (voetnoot 151).). (de teerling zij geworpen).
Plutarchus Plutarchus schrijft dat deze woorden oorspronkelijk in het Grieks uitgesproken werden:
Menander Volgens Athenaeus van Naucratis was deze zin afkomstig uit Menander:
Noten
Referentie , Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, I, Zutphen, 19234, p. 350.
Categorie:Latijns spreekwoord