De Sint-Quintinuskathedraal, toegewijd aan Quintinus, is in het centrum van Hasselt gelegen. De Sint-Quintinuskerk werd kathedraal bij de oprichting van het bisdom Hasselt in 1967. Tot dan waren de parochies van de provincie Limburg afhankelijk van het bisdom Luik. Ze is tegelijkertijd parochiekerk van de Sint-Quintinusparochie. Het kathedraalkoor luistert er de pontificale vieringen op.
Geschiedenis Bij opgravingen werden sporen van een houten bedehuis uit de 9de eeuw ontdekt. In de 11e eeuw werd begonnen met de bouw van een stenen kerk. Uit die tijd stamt de uit ijzerzandsteen opgetrokken onderbouw van de toren (62 m hoog). Voor de rest is voor de toren mergel gebruikt (13e eeuw). De kerk zelf, zoals ze nu bestaat, is twee eeuwen jonger.
In de 16e eeuw bouwde men rond het reeds bestaande koor een omgang met vier kapellen.
Als rond 1560 hagenprekers uit Nederland in het prinsbisdom het protestantisme uitdroegen leidde Gerard van Groesbeek het verzet. Op 19 januari 1567 kreeg de kerk te maken met de Beeldenstorm en samen met Maaseik verklaarde deze stad zich kortstondig onafhankelijk. Sacramentshuis, beelden, zijaltaren en het hoogaltaar werden vernield. Gerard wist de orde te herstellen.
Zondagnamiddag 14 mei 1725 rond 19 uur sloeg de bliksem in op de torenspits, die vervolgens brandend door het noordwestelijk dakgebindte naar beneden viel. Hierbij werden beiaard, dak en orgel van de kathedraal vernield.Wienerisches Diarium, 6 juni 1725, p. 5, kol. 1
Nog datzelfde jaar werd de nieuwe, huidige torenspits op de toren geplaatst. Een grote restauratiecampagne volgde in de 19e eeuw toen de kerk werd ingericht als het 'nieuwe Herkenrode' en het Sacrament van Mirakel uit de voormalige abdij kreeg toegewezen. De kerk werd aangepast om ook als bedevaartkerk te kunnen functioneren. Tevens plaatste men neogotische glasramen. Enkele schilderijen komen uit de Abdij van Herkenrode. De Hasseltse kunstschilder Godfried Guffens versierde de kathedraal met muurschilderingen en een kruisweg. Ze is voorzien van een beiaard.
De Sint-Quintinuskathedraal is sinds 1933 een beschermd erfgoed.erfgoed.net database In 2026 werd bekendgemaakt dat 26 schilderijen gerestaureerd zullen worden.VRT
Bezienswaardigheden Het Sacrament van Mirakel of de bloedende hostie. Een hostie die in Viversel in 1317 nadat ze onteerd was begon te bloeden. De hostie werd tot de Franse Revolutie bewaard en vereerd in de abdij van Herkenrode. Een collectie schedelrelieken van de elfduizend maagden van de heilige Ursula die door de cisterzienzerinnen van de abdij van Herkenrode werden verzameld en van stoffen wikkels en decoratie werden voorzien. De schedels zijn door Vlaanderen als verzameling erkend als topstuk. Een reeks schilderijen die het Eucharistisch Wonder van Viversel afbeelden. Twee werken zijn van de hand van de Antwerpse schilder Jan Boeckhorst. Een schilderij afkomstig van de abdij van Herkenrode die de sacramentsprocessie van Herkenrode voorstelt met abdis Barbara de Rivière en de dames die het H. Sacrament vergezellen. Een barok beeld van Sint-Joris en de draak van de Hasseltse beeldsnijder Daniël van Vlierden. Het Niehofforgel, dat werd gebouwd door Nicolaas en Jacob Niehoff uit 's-Hertogenbosch in 1592/1593. Twee herstellingen werden in de 17e eeuw uitgevoerd: in 1641 door Christian Anclon uit Hoei en in 1665 door de Schotse orgelbouwer Robert Gordan. Het instrument onderging een grondige transformatie in 1791. Het kerkorgel werd uit elkaar gehaald en Joseph Binvignat en Lambert Houdtappel uit Maastricht bouwden een nieuw met drie klavieren. Daarbij herbruikten ze een groot deel van het originele pijpwerk van het oorspronkelijke orgel waarmee het als het oudste van België wordt beschouwd. Van Weert in 1628 maar ook Jan II Posselius uit Helen (1708/09), Christiaen Penceler uit Leuven (1711/14), en Henrich Möseler uit Luik (1750) voorzagen het kerkorgel van pijpen die opnieuw werden ingebouwd bij de restauratie van het orgel in 2002. Deze restauratie werd uitgevoerd door Orgelbau Schumacher toenmalig Baelen. Het torenuurwerk uit 1911. Het Beiaardmuseum met daarin een beiaardklavier uit de 18e eeuw en een tentoonstelling die het klokgietproces toont.
Galerij
Bibliografie Bouwen door de eeuwen heen, Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Deel 6n-1, Provincie Limburg, arrondissement Hasselt. Uitgave van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Rijksdienst voor Monumenten- en landschapszorg, Uitgeverij Snoeck-Ducaju&Zoon NV, Gent, 1981. Tony Waegeman, De Sint-Quintinuskathedraal Hasselt. Bezoekersgids, Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, Gent, 2016.
Quintinus
Quintinus Quintinus (Hasselt) Categorie:Onroerend erfgoed in Hasselt Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen