miniatuur|Frituur 't Zoet Water in Oud-Heverlee, België.|alt= miniatuur|Een typisch assortiment van frituursnacks aangeboden bij een Belgische frituur. miniatuur|Ruis van een frietkot in Brussel Een frietkot of frituur in Vlaanderen, friettent of frietkraam in Noord-Brabant of patatkraam in de rest van Nederland, is een eetgelegenheid waar vooral frieten verkocht en geconsumeerd worden. Ook worden er snacks verkocht, zoals hamburgers, frikandellen en kroketten.
Frituren worden vaak gevonden op hoofdwegen en stads- en dorpspleinen en kunnen de vorm hebben van restaurants met bediening aan tafel tot een kraam of zelfs omgebouwde bestelwagen of caravan die alleen afhaalmaaltijden aanbiedt langs de weg.
Geschiedenis België De frituur vindt zijn oorsprong op Belgische kermissen in de 19e eeuw toen de eerste frietkoten mobiel waren. Men vermoedt dat de oudste frituur van België in Antwerpen stond: in 1842 bevond die zich aan het Steen en later verhuisde het naar de Groenplaats.Wat u nog niet wist over frietjes, De Standaard, 27 september 2011 In 1857 publiceerde een lokale krant, Courrier de Verviers, een artikel over Fritz die friet verkocht op kermissen.Geschiedenis van Fritzz, Friitz Frituren Ze noemden hem 'le roi des pommes de terre frites' (de koning van de gefrituurde aardappelen). Mobiele frietkramen zoals van Fritz volgden andere kermisattracties van stad tot stad. In Doornik kent men een mobiele frituur die sinds 1885 de oudste nog steeds bestaande frituur is.De oudste frituur, Nationaal Verbond van Frituristen Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er steeds vaker vaste frietkotten.De frituur: zonder twijfel historisch, Chez Vincent
Anno 2012 kende België ongeveer 5000 frituren.Duizend frietkoten te veel, Het Laatste Nieuws, 20 maart 2011. Geraadpleegd op 14 januari 2012 In 2013 werd tijdens de Week van de Friet onder andere door de VLAMErkenning Immaterieel Cultureel Erfgoed, Nationaal Verbond van Frituristen en het Nationaal Verbond van Frituristen (Navefri-Unafri), opgericht in 1984 als belangenbehartiger van de frituursector, gestart met een campagne ter erkenning van de frietcultuur.Fiche NAVEFRI-UNAFRI, Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed Dit groeide uit tot een oproep tot kandidaatstelling als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid bij UNESCO.Belgen willen frieten als werelderfgoed, NOS, 26 november 2014. Gearchiveerd op 13 augustus 2020.McDonald's zet aanval in op frietkramen, agripress.be, 24 maart 2007. Geraadpleegd op 14 januari 2012La Belgique milite pour inscrire la frite au patrimoine de l'Unesco, France Info, 1 december 2014. Gearchiveerd op 10 maart 2021. Ook in Frankrijk gingen hiervoor stemmen op.Franse frietjes willen samen met Belgische frietjes erkend worden door Unesco, deredactie.be, 30 november 2014. Gearchiveerd op 21 augustus 2017. Op 10 januari 2014 werd het Belgische frietkot als cultureel erfgoed erkend door toenmalig Vlaamse minister van cultuur Joke Schauvliege.Belgische frietkot erkend als cultureel erfgoed., NU.nl, 10 januari 2014. Gearchiveerd op 17 april 2023. In november 2016 volgde de erkenning als 'Chef d’œuvre du Patrimoine oral et immatériel de la Fédération Wallonie-Bruxelles'La frite belge reconnue comme "chef d'oeuvre" du Patrimoine: "Le vrai mangeur de pomme de terre aime bien un calibre plus épais", RTL, 23 november 2016. Gearchiveerd op 7 augustus 2020. en in juli 2017 de officiële erkenning als Belgisch immaterieel erfgoed.Belgische frietkoten erkend als erfgoed, Het Laatste Nieuws, 20 juli 2017Belgische frietkotcultuur erkend als immaterieel cultureel erfgoed, Landbouwleven.be, 20 juli 2017
Nederland In Noord-Brabant werden friet en de frietkraam geïntroduceerd door madame Fritz, de vrouw van de eerdergenoemde monsieur Fritz. In 1868 adverteerde zij al op de Bredase kermis.
Het Nederlands Frituurcentrum, de belangenvereniging van Nederlandse frituristen, dateert de eerst Nederlandse frituur echter in 1905 in Bergen op Zoom. Verder verspreidden de Joden frieten in tal van steden in Europa, waaronder Maastricht in 1909.
In Zeeland werd de frietkraam geïntroduceerd door een van de talrijke Belgische oorlogsvluchtelingen. Op 19 oktober 1914 opende hij de allereerste frietkraam in de stad Middelburg vlak voor het stadhuis. Tot dan toe had er geen enkele Zeeuw kennisgemaakt met een mobiele frietkraam en de verkoop nam vanaf dan een hoge vlucht.ANONIEM. "Patat-fritjubileum", in Gazet van Mechelen, 22 oktober 1939, p. 4.
Typering Frituren komen in verschillende vormen voor. Zo zijn er nog steeds houten frituurwagens, waarvan de beroemdste twee waarschijnlijk aan de voet van het belfort van Brugge staan. Modernere types zijn: caravanfrituur, chaletfrituur, mobiele kraamfrituur (ze zijn vooral te vinden op kermissen en markten) en huisfrituur (frituur ingericht op de gelijkvloerse verdieping van een pand).
Een frietkot is nadrukkelijk geen fastfoodeetgelegenheid. Deze maken meestal deel uit van grote ketens, vele frituren blijven daarentegen nog steeds onafhankelijk van elkaar. In fastfoodrestaurants en snackbars worden ook vaak kant-en-klare maaltijden opgediend, die ter plaatse enkel nog worden opgewarmd, terwijl een frituur wat ambachtelijker en volkser is.
Cultuur Gilles Houben is een kunstenaar gespecialiseerd in frietkotschilderijen. In 2011 liep van hem de tentoonstelling Frietkoten op doek in het Huis van Folklore en Tradities te Brussel.'L'union fait la frite', expo over frietkoten, BRUZZ, 5 mei 2011
In het Urbanus-stripalbum Het bronzen broekventje werd Frituur Betty uit Tollembeek afgebeeld.De beste 10 volgens Linthout en Urbanus: Het Bronzen Broekventje, De avonturen van Urbanus. Gearchiveerd op 9 april 2016. Eveneens noemenswaardig is het in 1983 verschenen Urbanus-stripalbum Het fritkotmysterie.Fiche Het Fritkotmysterie, De avonturen van Urbanus. Gearchiveerd op 21 augustus 2017. De eerste druk van dit album, verschenen met een oplage van 10.000 exemplaren, was onmiddellijk uitverkocht.Fiche Het fritkotmysterie, stripinfo.be. Gearchiveerd op 21 augustus 2017. Beroemde fictieve frietkothouders zijn Jan Spier uit de stripreeks Nero, en Frieda Kroket uit de kinderserie Samson en Gert.
In 2016 opende Sergio Herman een keten van luxefrituren, de frietjes zouden gesneden worden uit vijf verschillende (Zeeuwse) aardappelrassen en de sausen zijn onder meer op basis van truffel.Sergio Herman opent volgende maand Antwerpse luxefrituur, Het Laatste Nieuws, 6 oktober 2016 De servetten werden ontworpen door cartoonist Kamagurka, Frederik Molenschot maakte de fornuizen, Robine Lempers ontwierp de kostuums en Cor Unum de keramische potten voor de sauzen.Frites Atelier: Sergo Herman opent luxefrituur in Antwerpen, Knack, 9 februari 2017. Gearchiveerd op 18 september 2021.Zo ziet de luxefrituur van Sergio Herman eruit, Gazet van Antwerpen, 9 februari 2017. Gearchiveerd op 15 augustus 2020. Er zijn vestigingen in onder meer Utrecht,Lange rijen voor friet van Sergio Herman, Algemeen Dagblad, 22 september 2016. Gearchiveerd op 14 augustus 2020. Den Haag,Sergio Herman opent Frites Atelier in Den Haag, nieuws.nl, 19 april 2016 Arnhem (alle 2016)Lange rij voor portie patat van topkok Sergio Herman, Algemeen Dagblad, 1 november 2016. Gearchiveerd op 4 augustus 2020. en Antwerpen (2017).Sergio Herman opent zijn luxefrituur in Antwerpen, Het Nieuwsblad, 9 februari 2017Hoe smaken de 'frites' van Sergio?, De Morgen, 10 februari 2017. Gearchiveerd op 21 augustus 2017.
Sinds 2017 is er ook een ambassadeur van de Belgische friet, het figuurtje James Bint. Zijn achternaam verwijst naar de aardappelvariant Bintje. Het figuurtje, een knipoog naar James Bond, heeft als slagzin "license to fry" en werd in 2014 voor het eerst voorgesteld als mascotte voor de wereldtentoonstelling te Milaan in 2015.James Bint is stoere ambassadeur van Belgische friet, Vilt, 25 november 2014 Daarnaast is op de Groenplaats te Antwerpen een frietkotmuseum gevestigd,7 frituren in Antwerpen met een verhaal, Stad AntwerpenFrituren in Antwerpen, frietjes.eu en in Brugge vindt men sinds 2008 in de Saaihalle het Frietmuseum.
Externe links Officiële website Nationaal Verbond van Frituristen Zoek een frituur
Categorie:Cultureel erfgoed in België Categorie:Friet Categorie:Horeca Categorie:Belgische snack