Een accountantskantoor is een bureau voor zakelijke dienstverlening dat als hoofdwerkzaamheid accountancy heeft. Bij een accountantskantoor zijn altijd een of meer accountants werkzaam.
Sinds de invoering van de WTA per 19 januari 2006 wordt onderscheid gemaakt tussen een accountantsorganisatie en een accountantskantoor. Een accountantsorganisatie heeft een vergunning (in aanvraag) van de AFM om wettelijke controles uit te oefenen. Een accountantskantoor heeft dat niet, derhalve mag een accountantskantoor geen wettelijke controles verrichten en valt daarmee buiten de reikwijdte van de AFM.
In grootte en klantenkring verschillen ze. De grootste accountantsorganisaties zijn de 'Grote Vier' (big four): Deloitte, PwC, Ernst & Young, en KPMG. Zij zijn behalve in Nederland ook mondiaal de grootste en bedienen traditioneel de grote, vaak beursgenoteerde bedrijven. Een uitzondering is KPMG, dat ook veel mkb-ondernemingen bedient. De nationaal werkende accountantsorganisaties bedienen meestal het grotere mkb(mkb+). Regionale en lokale kleinere kantoren bedienen het kleinere mkb en vrije beroepsbeoefenaars zoals advocaten en artsen. Ook komt het voor dat een accountant alleen werkt.
Rechtsvorm De rechtsvorm is veelal afhankelijk van juridische en fiscale wetgeving. Bij de grotere kantoren was meestal sprake van een maatschap, omdat die met zijn platte structuur het meest geschikt is voor samenwerkingsverbanden van beroepsbeoefenaars. Ook geeft de wetgeving maatschappen meer vrijheid betreffende de structuur. De afgelopen jaren zijn meerdere kantoren overgestapt op de structuur van een naamloze vennootschap of coöperatieve vereniging, omdat daarbij de aansprakelijkheid niet groter is dan de inbreng van de partners. Daardoor hebben schuldeisers bij een eventueel faillissement geen verhaal op het privébezit van de participanten.
Daarnaast spelen fiscale redenen een rol. Bij de uitvoering van de verschillende disciplines (accountancy, belastingadvies, consultancy) wordt doorgaans gebruikgemaakt van besloten vennootschappen.
Dienstverlening Accountantskantoren hebben vaak ook fiscalisten in dienst. Het opmaken van de belastingaangifte ligt immers in het verlengde van de jaarrekening, omdat deze laatste als uitgangspunt moet worden genomen. De grotere accountantsorganisaties, met name de Grote Vier, hadden vroeger ook wel consultancyafdelingen en advocaten onder hun hoede. Sinds de verscherpte tegenstrijdig-belangwetgeving zoals die voorkomt binnen de Sarbanes-Oxley-wet, is deze situatie niet meer houdbaar gebleken. Veel advocaten richtten hun eigen kantoren op, zoals AKW Prinsen en Holland van Gijzen. Consultancy is niet door de Grote Vier afgestoten.
Kwaliteitsproblemen Met name grotere accountantsorganisaties liggen de laatste jaren onder vuur. Het Enron-schandaal bewerkstelligde de ondergang van Arthur Andersen, het Ahold- en Parmalatschandaal brachten Deloitte zware schade toe en het faillissement van Steins Bisschop Meijburg & Co en andere schandalen brachten KPMG op de rand van de ondergang. Mededingingsspecialisten maken zich bovendien zorgen over de afname van het aantal grote accountantsorganisaties. Bepaalde deelmarkten, zoals die voor grotere ondernemingen, raakten steeds meer geconcentreerd bij een of meerdere spelers. Als deze ontwikkeling zich voortzet, zal de kwaliteit van de dienstverlening hieronder kunnen gaan lijden.
Onder politieke druk formuleerde de (toenmalige) Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) in 2014Sinds 2015 voert de "Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants" het predicaat 'Koninklijk' en heet sindsdien de "Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (KNAB). maar liefst 53 verbeteringsmaatregelen in het rapport ‘’In het publiek belang‘’.Acties van accountants om de kwaliteit van hun werk te verhogen. Gearchiveerd op 25 november 2018. Ondanks deze maatregelen, concludeerde de toezichthouder op de accountants, de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in 2017 opnieuw dat de grote vier accountantskantoren ver onder de maat presteren.AFM oordeelt kritisch over de kwaliteit van accountantskantoren. Gearchiveerd op 1 december 2020. In 2018 was minister Wopke Hoekstra van mening dat de accountants niet snel genoeg en niet goed genoeg verbeteren. Daarom stelde hij in dat jaar de ‘’Commissie Toekomst Accountancysector’’ in, die zal bekijken wat nodig is om de kwaliteit van het werk van de accountants op peil te krijgen.Minister stelt nieuwe commissie in om te onderzoeken wat nodig is om de kwaliteit van accountants te verbeteren. Gearchiveerd op 26 februari 2021. In januari 2020 publiceerde de Monitoring Commissie Accountancy het rapport Spiegel voor de accountancysector.Rapport Spiegel voor de accountancysector Monitoring commissie Accountancy, 2020. Gearchiveerd op 14 september 2021. Daarin pleit de commissie voor fors politiek ingrijpen in een sector die zichzelf traditioneel reguleerde.Politiek moet ingrijpen bij de accountants NRC, 15-01-2020. Gearchiveerd op 5 augustus 2020.
Nationale en internationale organisaties Van de voormalige 9 grote accountantsorganisaties in de jaren zeventig zijn er anno 2012, mede als gevolg van fusies, 4 megakantoren over: Price Waterhouse & Co en Coopers & Lybrand vormen samen PriceWaterhouseCoopers Moret & Limperg was aangesloten bij Arthur Young & Co, na fusie met Ernst & Whinney ontstond Ernst & Young (tegenwoordig EY) Deloitte Haskins & Sells en Touche Ross' vormden samen Deloitte Arthur Andersen & Co (failliet) Klynveld Kraayenhof & Co vormde samen met Peat Marwick Mitchell & Co. KPMG
In Nederland zijn in 2021 op basis van omzet en personeelsaantallen de volgende 30 kantoren het grootst:https://www.accountancyvanmorgen.nl/av-top-50-2022/. Gearchiveerd op 1 november 2023.
Kantoor Omzet miljoen € Personeel (fte's) Deloitte 1.032,0 6.172 PwC 936,3 5.241 EY 900,0 4.562 KPMG 592,1 3.490 BDO 319,0 2.529 Flynth 234,5 2.126 Mazars 124,3 933 Baker Tilly 105,1 770 Alfa 98,9 873 De Jong & Laan 77,9 588 Grant Thornton 76,3 551 RSM 71,4 493 HLB Witlox Van den Boomen 69,1 549 Moore DRV 64,4 531 ABAB 60,7 580 Crowe Foederer 57,2 422 Countus 50,6 457 ETL 44,3 413 Moore MTH 43,1 346 KroeseWevers 40,5 322 Van Oers 40,2 344 Visser & Visser 37,2 298 Schipper Groep 37,1 295 Crop 34,8 264 Verstegen 31,3 164 Koenen en Co 29,6 219 PKF Wallast 29,4 217 Ruitenburg 28,0 215 Bentacera 25,0 228 Bol Adviseurs 22,2 169
Categorie:Boekhouden