The Dark Crystal is een fantasyfilm uit 1982, geregisseerd door Jim Henson en Frank Oz. Zoals veel andere werken van Jim Henson is de film geheel gemaakt met poppen, maar de personages uit The Muppet Show waarmee Henson beroemd is geworden komen in de film niet voor. Er wordt door Henson ook een wezenlijk verschil gemaakt tussen "creatures" en "muppets". Het ontwerp van de poppen kwam voor rekening van Brian Froud. De film is geproduceerd door ITC Entertainment, het Britse bedrijf dat ook de Muppet Show produceerde.
Het verhaal heeft overeenkomsten met Dr. Jekyll and Mr. Hyde van Robert Louis Stevenson aangaande de opsplitsing van het goede en het kwade in een persoon, en met de zoektocht zoals bekend uit In de ban van de ring van Tolkien.
Samenvatting
De film speelt zich af in een andere wereld (in "The World of The Dark Crystal" Thra genoemd), en een andere tijd. Aan het begin wordt door een verteller uitgelegd dat duizend jaar voor aanvang van het verhaal, tijdens de grote conjunctie van de drie zonnen, een magisch kristal dat altijd voor eenheid had gezorgd brak door toedoen van de Urskeks. Een scherf van dit heldere kristal ging verloren en daardoor veranderde het in een donker kristal. De Urskeks werden door deze daad opgesplitst in de goede Mystics en de kwaadaardige Skeksis, waarna de Skeksis de controle kregen over de planeet. Een tijd van duisternis begon. Nu, duizend jaar later, zal er weer een grote conjunctie plaatsvinden en volgens een oude voorspelling zal een Gelfling het kristal herstellen. Gebeurt dit niet, dan zullen de slechte Skeksis eeuwig heersen.
Om te voorkomen dat het kristal ooit weer wordt gemaakt, hebben de Skeksis de afgelopen duizend jaar bijna alle Gelflings vermoord. De Gelfling Jen is echter ontsnapt door de hulp van de Mystics en is ervan overtuigd dat hij de laatste van zijn soort is. Hij krijgt van zijn meester, de oudste van de Mystics, de taak om de verloren kristalscherf te vinden voor de grote conjunctie plaatsvindt. Ondertussen, in het paleis van de Skeksis, sterft de keizer. De kamerheer eist de troon op, maar wordt in een duel verslagen door een andere Skeksis en verbannen.
Nauwelijks is Jen vertrokken op zijn missie, of de Skeksis ontdekken zijn bestaan dankzij het donkere kristal. Ze sturen hun soldaten, de Garthim, eropuit om Jen te doden. Jen vindt de kristalscherf uiteindelijk bij een vrouw genaamd Aughra, maar voordat deze hem kan vertellen wat hij ermee moet doen, wordt haar huis aangevallen door de Garthim. Ze nemen Aughra gevangen, maar Jen ontsnapt op het nippertje. Hij komt terecht in een bos waar hij Kira ontmoet, een vrouwelijke Gelfling die ook dacht dat ze de laatste van haar soort was.
Ze brengen de nacht door bij de Podlings, een ras van kleine mensachtige wezens waar Kira bij is opgegroeid. Het dorp van de Podlings wordt ook aangevallen door de Garthim. Weer weten Jen en Kira maar net te ontsnappen, dankzij hulp uit onverwachte hoek: de kamerheer komt tussenbeide en houdt de Garthim tegen. Hij wil de Gelflings zelf naar het kasteel brengen in de hoop weer geaccepteerd te worden.
De volgende dag vinden Jen en Kira de ruïnes van een oude Gelflingstad. Hier leest Jen over de voorspelling dat een Gelfing het donkere kristal zal herstellen en beseft eindelijk wat hij moet doen. Met behulp van twee landstriders bereiken Jen en Kira het kasteel van de Skeksis. Al snel nadat ze zijn binnengedrongen wordt Kira gevangen door de Skeksis. Ze weet later te ontsnappen met behulp van de dieren die ook gevangen zijn in het kasteel.
Jen vindt het kristal en springt erop, maar verliest daarbij de scherf. Kira arriveert net op tijd en gooit de scherf weer naar Jen, maar wordt daarna gedood door een van de Skeksis. Op het moment dat de conjunctie plaatsvindt, zet Jen de scherf terug op zijn plek. De kleur van het kristal verandert terug in wit terwijl de lichamen van de Garthim uit elkaar vallen. De Skeksis en de Mystics fuseren weer tot de Urskeks. Een van de Urskeks brengt Kira weer tot leven. Daarna verdwijnen ze omdat het kristal weer hersteld is en daarmee ook het evenwicht van het leven op de planeet.
Rolverdeling
|rowspan=2|||Jen||rowspan=2|Poppenspeler |- |SkekZok |- |||Jen||Stemacteur |- |||Kira||Poppenspeler |- |||Kira||Stemacteur |- |rowspan=2|||Aughra||rowspan=2|Poppenspeler |- |SkekSil |- |||Aughra||Stemacteur |- |rowspan=2|||Fizzgig||rowspan=2|Poppenspeler |- |SkekUng |- |||Fizzgig||Stemacteur |- |||SkekSil||Stemacteur |- |||SkekUng||Stemacteur |- ||| ||Verteller |- |||Podling || |- |||Podling || |- |||Podling ||
Rassen Gelflings Gelflings zijn elfachtige wezens, die op twee na zijn uitgeroeid door de Skeksis. Hun volledige benaming is: Ghellflainngk wat zoveel betekent als: "zij die leven zonder wetenschap over de toekomst". Ze houden van muziek en dansen.
Eeuwen geleden konden Gelflings vliegen, tegenwoordig hebben alleen de vrouwelijke gelflings nog vleugels, waarmee zij slechts naar beneden kunnen zweven.
Skeksis De Skeksis zijn gier- of draak-achtig creaturen, en zijn ontstaan uit de splitsing van de UrSkeks. Skeksis zijn door en door slecht en haten alles, inclusief elkaar. Ze vrezen de Gelflings, omdat deze volgens een voorspelling het einde van hun bestaan zouden veroorzaken. Door middel van "The Dark Crystal" (het duistere kristal) tappen ze levenselixer af om de keizer van de Skeksis te verjongen. Eerst tapten ze dit elixir af bij Gelflings en later - toen ze dachten dat de Gelflings uitgeroeid waren - bij de Podlings. Het is onbekend of de Skeksis vrouwelijk of mannelijk zijn.
De Skeksis zijn gebaseerd op de zeven hoofdzonden.
Van origine zijn er 18 Skeksis, maar aan het begin van de film zijn er slechts 10 over. Tijdens de film komen er nog 2 om.
Mystics / urRu De Mystics worden ook wel urRu genoemd. Ze zijn ontstaan uit de splitsing van de UrSkeks en staan voor alles wat goed is. Het zijn nobele magische wezens die zich voornamelijk bezighouden met bidden. Ze hebben Jen gered van de Garthim en opgevoed, zodat hij de voorspelling in vervulling kan laten gaan.
Van origine zijn er 18 urRu, maar aan het begin van de film zijn er slechts 10 over. Tijdens de film komen er nog 2 om.
UrSkeks De UrSkeks komen van een andere planeet, vanwaar zij werden verbannen vanwege de slechtheid die nog in hen zat. Om deze slechtheid te verwijderen gebruikten ze het Kristal bij een ritueel. Het ritueel ging gruwelijk mis en de urSkeks werden opgesplitst in de Skeksis en de urRu.
Van origine zijn er 18 UrSkeks. Nadat Jen het Kristal heeft geheeld, zijn er nog 8 over. Ze zijn aan het einde van de film vertrokken naar een onbekende bestemming.
De namen van de UrSkeks zijn opgedeeld de namen van de Skesis en Mystics.
Aughra Aughra is een wezen geboren uit gesteente en bomen. De rotsen, stenen en bomen op Thra hadden de behoefte om te ontdekken en te leren. Omdat zij zich niet voort kunnen bewegen, creëerden zij Aughra. Voor zover bekend bestaan er twee individuen.
Podlings De Podlings zijn een simpel en vredelievend ras dat leeft van de landbouw. Ze houden ook Nebrie voor hun melk. Ze wonen in grote holle planten. Ze worden regelmatig overvallen door de Garthim die hen vangen en ze naar de Skeksis brengen. De Skeksis tappen hun levenselixer af en maken ze daarna tot slaven.
Fizzgig Een Fizzgig is een hond-achtig wezentje die door de Podlings als huisdier en als "herdershond" wordt gehouden. Ze zijn klein, rond, pluizig en hebben een staart. De Fizzgig heeft korte pootjes, maar verplaatst zich voornamelijk door als een bal te rollen. Ze hebben een dubbele rij tanden die alleen maar te zien zijn als ze hun bek helemaal opendoen.
Landstriders Een Landstrider is een wezen op 4 poten dat wel wat weg heeft van een kruising tussen een enorme spin en een reuzekonijn. Landstriders kunnen dankzij hun lange poten enorme afstanden afleggen in weinig tijd, “zo snel als de wind”. Ze zijn de gezworen vijanden van de Garthim. De Skeksis vinden het vlees van de Landstriders een delicatesse.
Garthim De Garthim lijken nog het meest op zwarte reuzekevers/kreeften. Ze zijn gemaakt door de Skeksis, om als soldaten te dienen. Zij werden eropuit gestuurd om Gelflings en de Pod-people te vangen. Ze wonen in en om het kasteel van de Skeksis en bewaken de ingangen. Ze doen de urRu geen kwaad. Toen de UrSkes weer compleet waren, vielen de Garthim uit elkaar en bleken ze van binnen hol en leeg te zijn.
Nebrie De Nebrie is een groot amfibie die woont in de moerassen. De Podlings gebruiken de melk van de Nebrie om kaas van te maken. Skeksis houden erg van geroosterde Nebrie.
Crystal bats De Crystal bats zijn een vleermuisachtige ras die een kunstmatig gemaakt kristal in hun lijf hebben. Ze zijn door de Skeksis gemaakt om als spionnen de hele wereld uit te kammen op zoek naar Gelflings. Wat de Crystal Bats zien, zien de Skeksis ook maar dan in "The Dark Crystal". Zij verraadden Jen en Kira dan ook aan de Skeksis.
Personages Gelfling Jen Als klein kind is Jen gered door urSu van een aanval van de Garthim. Hij groeit op in de vallei van de Mystics, denkend dat hij de laatste van zijn soort is. Wanneer urSu op sterven ligt, stuurt hij Jen op zijn missie om de scherf van het kristal te vinden en het kristal te helen. Jen heeft een Y-vormige fluit wat door de Gelflings een Firca wordt genoemd. Het geluid van deze fluit in de film werd gemaakt met een ocarina. Kira Zij overleefde de aanval van de Garthim op de Gelflings, doordat haar moeder haar nog op tijd kon verstoppen. Ze werd daarna gevonden en opgevoed door de Podlings. Kira heeft van hen geleerd om met dieren te praten. Zij heeft vleugels, iets wat alleen vrouwelijke Gelfling hebben. Zij is, net zoals Jen in de veronderstelling dat ze de laatste van haar soort is. Kira's moeder Weet tijdens een Garthim aanval Kira nog net op tijd te verstoppen. Ze werd gegrepen door een Garthim en het is onbekend wat er met haar is gebeurd. Waarschijnlijk is haar levens elixer van haar afgenomen voor de keizer van de Skeksis.
Skeksis SkekSo is de Keizer. Sinds het ontstaan van de Skeksis hij heeft zijn leven getracht te verlengen door het drinken van levenselixer van de Gelflings en Podlings. Zijn wederhelft is urSu. In het begin van de film sterft hij. SkekZok is de meester der rituelen van de Skeksis. Hij leidt het dagelijkse ritueel waarbij de Skeksis hun krachten aanvullen door in het licht te kijken dat elke morgen door "The Dark Crystal" wordt verspreid. Zijn wederhelft is urZah. Hij doodt Kira met een dolk vlak voordat Jen het kristal kan helen. SkekUng is de Garthim meester. Nadat SkekSo is overleden strijd hij tegen SkekSil om de titel van keizer. Dit wint hij uiteindelijk. Zijn werderhelft is urIm. SkekSil is de kamerheer van de Skeksis en zou logischerwijs de nieuwe keizer zijn geworden. Helaas voor hem werd hij uitgedaagd door SkekUng en verloor hij. Hij werd door de andere Skeksis uitgekleed en verbannen. Voordat hij het kasteel verlaat leert hij dat er nog Gelflings leven en besluit hij om er zelf één te vangen, zodat hij zijn rechtmatige plek weer terug kan krijgen. Zijn wederhelft is urSol. SkekTek is de wetenschapper van de Skeksis hij weet precies hoe je levenselixer kunt onttrekken aan Gelflings en Podlings. In zijn laboratorium heeft hij een wand die open kan met een reflector, die stralen van het kristal doorstuurt. In zijn laboratorium zijn vele kooien met allerlei soorten wezens. Dankzij Kira breken de wezens uit en via de wand in de muur weten ze SkekTek in de schacht onder het kristal te werpen, wat resulteert in zijn dood. Zijn wederhelft is urTih. SkeAyek is de fijnproever van de Skeksis, hij houdt heel erg veel van eten, wat ook te zien is aan zijn omvang. Hij heeft een groep slaven onder zijn hoede die het eten voor de Skeksis klaarmaken. Zijn wederhelft is urAmaj. SkekNa is de slavenmeester van de Skeksis. Hij overziet al het werk van de slaven in het kasteel. Zijn wederhelft is urNol.