Wojciech Kilar (Lwów, 17 juli 1932 – Katowice, 29 december 2013) was een internationaal succesvol Pools componist. Hij behoorde met Krzysztof Penderecki en Henryk Mikolaj Górecki tot de Poolse avant-garde (Vintage ’33) van de jaren zestig. Hij combineerde composities van klassieke muziek met het schrijven van filmmuziek voor onder andere Roman Polański, Krzysztof Zanussi, Andrzej Wajda en Jane Campion, maar ook andere Hollywood-regisseurs.
Naast symfonieën schreef hij ook religieuze werken, waaronder het Requiem voor pater Kolbe (1997) en de Missa pro pace, die in 2001 in aanwezigheid van paus Johannes Paulus II in première ging in de audiëntiezaal van het Vaticaan. In 2012 kreeg Kilar van president Komorowski de Orde van de Witte Adelaar, de hoogste onderscheiding van Polen.
Levensloop Na zijn geboorte in Lwów in Polen, het tegenwoordige Lviv in Oekraïne, moest de familie al snel verhuizen, in dit geval naar Katowice. Hij studeerde eerst privé bij Wladyslawa Markiewiczówna (piano) en Boleslaw Woytowicz. Hij studeerde in Katowice van 1950 tot 1955 aan de Karol Szymanowski Muziekacademie Katowice piano en compositie en rondde die studie cum laude af. In 1957 was hij deelnemer van de Darmstädter Ferienkurse in Darmstadt, Duitsland. Daarna studeerde hij tot 1958 aan de Muziekacademie in Krakau alsook van 1959 tot 1960 in Parijs bij Nadia Boulanger; hij kreeg daartoe een subsidie van de Franse regering.
Na een experimentele periode in de jaren zestig kennen zijn latere concertwerken een expressieve directheid. Meestal is de muziek op de geestelijke en wereldlijke bronnen uit zijn geboorteland gebaseerd. In 1960 werd hij voor zijn Oda Béla Bartók in memoriam met de prijs van de Lili Boulanger-Stichting onderscheiden. De trendbreuk kwam in 1974 bij het componeren van Krzesany.
Hij overleed op 81-jarige leeftijd in zijn woonplaats.
Composities Werken voor orkest thumb|right|260px|Wojciech Kilar Symfonieën 1955 · Symfonie nr. 1 voor strijkers 1956 · Symfonie nr. 2 "Sinfonia Concertante", voor piano en groot symfonie-orkest 2003 · Symfonie nr. 3 "September", voor orkest - in memoriam voor de slachtoffers van de Aanslagen op 11 september 2001 2005 · Symfonie nr. 4 "Sinfonia de motu", voor sopraan, bariton, gemengd koor en orkest - tekst: Dante Alighieri Selva Cammino Luce Amor 2007 Symfonie nr. 5 "Advent", voor gemengd koor en orkest
Andere werken voor orkest 1955 · Mala Uwertura (kleine overture) voor orkest 1956 · Ode aan Béla Bartók voor viool, koperblazers en slagwerk 1962 · Riff 62 voor orkest 1963 · Generique voor orkest 1965 · Springfield Sonnet voor orkest 1967 · Solenne per 67 esecutori 1972 · Przygrywka i koleda (Prelude en Kerstliedjes) voor 4 hobo’s en strijkers 1974 · Krzesany – symfonisch gedicht 1976 · Koscielec 1909 – symfonisch gedicht 1979 · Grauwe mist (Siwa Mgla) voor bariton en orkest 1986 · Orawa voor klein strijkorkest 1988 · Choralvorspiel voor strijkorkest 1994 · Catamount Concerto 1994 · Dawn to Destiny 1994 · Requiem Father Kolbe, voor symfonieorkest 1994 Shadow Line 1996-1997 · Pianoconcert nr. 1 2008 · Te Deum, voor orkest, koor en solisten 2008 · Veni Creator, voor gemengd koor en strijkers 2010 · Plechtige ouverture voor symfonieorkest 2011 · Pianoconcert nr. 2
Vocale muziek 1964 · Diphtongos voor gemengd koor, 6 slagwerkers, 2 piano's en strijkorkest 1971 · De trap op, de trap af voor kinderkoor en orkest 1975 · De Moeder Gods (Bogurodzica) voor gemengd koor en orkest 1979-1981 · Exodus per orchestra e coro misto 1984 · Victoria voor gemengd koor en orkest 1982-1984 · Angelus "Ave Maria" voor sopraan, gemengd koor en orkest 2003 · Lament, voor gemengd koor a capella 2008 · Hymn Paschalny (Paashymne), voor gemengd koor a capella Lumen - Psalm 136, voor gemengd koor a capella Sonety do Laury, voor bariton en piano - tekst: Francesco Petrarca; Poolse vertaling: Jalu Kurek Benedetto sia'l giorno Era il giorno Soleasi nel mio cor E' mi par d'or in ora
Missen 2000 · Missa pro pace voor soli (SATB), gemengd koor (SATB) en orkest 2006 · Magnificat
Toneelmuziek (Uittreksel) 1957 · Dantons dood van Georg Büchner aan het Schlesische Theater in Katowice 1963 · Antonius en Cleopatra van William Shakespeare aan het Theater in Łódź 1965 · Koning Heinrich IV. van William Shakespeare aan het Altes Theater in Krakau 1966 · De Trojanerinnen van Euripides aan het Schlesische Theater in Katowice 1967 · Hamlet van William Shakespeare aan het Mickiewicz-Theater in Częstochowa 1972 · Drei Schwestern van Anton P. Tsjechov aan het Theater in Sosnowiec 1979 · Einer flog über das Kuckucksnest van Dale Wasserman aan het Altes Theater in Krakau - Regie: Krzysztof Zanussi 2001 · Akropolis van Stanisław Wyspiański aan het National Theater in Warschau
Kamermuziek 1959 · Sonate, voor hoorn en piano 1985 · Blaaskwintet 1999 · Sonatine, voor dwarsfluit en piano
Filmmuziek (Uittreksel) 1970 · Rejs - Regie: Marek Piwowski 1990 · Korczak - Regie: Andrzej Wajda 1991 · Leven voor leven - Maximiliaan Kolbe - Regie: Krzysztof Zanussi 1992 · Bram Stoker's Dracula - Regie: Francis Ford Coppola 1993 · Koning van de laatste dagen - Regie: Tom Toelle 1994 · De dood en het Meisje - Regie: Roman Polański 1994 · Requiem Father Kolbe 1996 · Cwal - Regie: Krzysztof Zanussi 1996 · The Portrait of a Lady - Regie: Jane Campion 1997 · Our God's Brother - Regie: Krzysztof Zanussi 1999 · Die Neun Pforten - Regie: Roman Polański 1999 · Pan Tadeusz - Regie: Andrzej Wajda 1999 · The Ninth Gate - Regie: Roman Polański 2002 · Zemsta - Regie: - Andrzej Wajda 2002 · The Pianist - Regie: Roman Polański 2002 · Suplement - Regie: - Krzysztof Zanussi 2007 · We own the Night - Regie: James Grey Dawn Over Manderley Elegy Master Plan Palace BAll The Seed
Registraties Het verkrijgen van opnames van Kilars muziek op cd is niet eenvoudig. Het Poolse cd-label CD Accord heeft een drietal cd's uitgegeven met onder meer de September Symfonie, het pianoconcert, Kocielec 1909 en Exodus. Op Naxos is een opname van vocale werken (Exodus en Angelus) verschenen. Op Marco Polo uittreksels van enkele films. Op Dux verschenen twee missen.
Zijn filmmuziek voor Dracula is populair. Verdere opnames van filmmuziek zijn alleen via de tweedehands markt op weinig bekende labels verkrijgbaar.
Publicaties Na Jasnej Górze odnalazłem wolną Polskę - i siebie, Częstochowa: Świętego Pawła, 2003. 93 p.,
Bibliografie Klaudia Podobińska, Leszek Polony: Cieszę się darem życia : rozmowy z wojciechem Kilarm (Geniet van het geschenk van het leven: een gesprek met Wojciech Kilar), Kraków: Polskie Wydawn. Muzyczne, 1997. 101 p., Lidia Rappoport-Gelfand: Musical life in Poland. The postwar years 1945-1977, vanuit het Russisch vertaald door Irina Lasoff; New York: Gordon and Breach, 1991, 248 p., Ewa Solińska: W salonie muzycznym, Bydgoszcz: Pomorze, 1986. 334 p., Eugenia Wybraniec: Kultura muzyczna w województwie katowickim, Katowice: Bibl. Glównej PWSM w Katowicach, 1979. 31 p.
Externe links Officiële website
Categorie:Pools componist Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Christelijke muziek