thumb|De naam Ficus carica geeft het type aan van de naam Ficus. In biologische naamgeving is een type (Engels: type; voluit een name-bearing type / nomenclatural type) datgene wat een naam verankert in een taxon. Het gebruik van de type-methode is gericht op zoveel mogelijk stabiliteit van naamgeving, ook wanneer het taxon verandert (bijvoorbeeld als het taxon gesplitst wordt of samengevoegd met een ander taxon).
Anders gezegd, met elk verschil van wetenschappelijk inzicht zal de omschrijving van een taxon veranderen, maar dit hoeft niet te betekenen dat de naam verandert. In, zeg, 1820 was de familie aangeduid met de naam Malvaceae veel kleiner dan in, zeg, 1920, toen de familie nog steeds veel kleiner was dan in, zeg, 2020. Niettemin zou de familie zoals samengesteld in 2020 (min of meer) herkenbaar zijn voor een botanicus in 1820.
Een ander bekend voorbeeld is de paardenbloem: volgens sommige botanici komt er in Nederland één soort paardenbloemen voor, volgens andere botanici zijn het er circa tweehonderdvijftig. In beide gevallen is Taraxacum officinale een correcte naam: in het ene geval is het de naam van een grote soort (alle paardenbloemen in Nederland), in het andere geval is het de naam van een kleine soort (een van de tweehonderdvijftig soorten paardenbloemen in Nederland). In beide gevallen bepaalt het type op welke soort de naam betrekking heeft.
Het is dus niet zo dat een type een bijdrage kan leveren bij het bepalen wat er wel of niet tot een taxon hoort. Anders gezegd: het type van een naam hoeft niet typerend te zijn voor het taxon dat die naam draagt, al dient het uiteraard wel tot dat taxon te horen. De vraag wat er wel of niet tot een taxon te rekenen valt hangt af van de omschrijving die een taxonoom opstelt.
Vormen Afhankelijk van de Code die toegepast wordt op het benoemde organisme, en de rang van de naam, kan een type zijn: een exemplaar (specimen), of meerdere exemplaren tezamen. Een exemplaar kan bestaan uit een compleet organisme, een deel van een organisme, of meerdere organismes. een microbiële stam in cultuur (strain) een illustratie (illustration) (er zijn diverse beperkingen en eigenaardigheden bij het aanwijzen van een illustratie als type, maar bestaande types blijven gehandhaafd) een taxon (taxon) een nominaal taxon (nominal taxon) (= een wetenschappelijke naam) een beschrijving (description) (na 1 januari 2001 mag een publicatie niet meer een beschrijving aanwijzen als type, maar bestaande types blijven gehandhaafd)
Merk op dat de ICNCP heel anders werkt. Deze "cultivar Code" werkt niet met taxa die door de wetenschap omschreven zijn en die in principe variabel en veranderlijk zijn, maar met selecties van planten die op een bepaalde manier gekweekt worden zodat deze uniform en onveranderlijk zijn.
Bekende termen Er zijn zeer veel termen, zowel formeel als informeel, die het woord-element "type" bevatten. De meeste daarvan zijn geen type zoals hier bedoeld. Enkele van de meest bekende termen: Holotype: aangewezen in de oorspronkelijke publicatie als het type (of kenbaar als zodanig) Paratype: ook genoemd in de oorspronkelijke publicatie, maar niet aangewezen als type Lectotype: genoemd in de oorspronkelijke publicatie, maar pas later als type aangewezen Neotype: niet genoemd in de oorspronkelijke publicatie, en pas later als type aangewezen.
In voorkomende gevallen is het toegestaan een term zoals "holotype" in ruime zin te gebruiken: de uitspraak "het holotype van Gleditsia is Gleditsia triacanthos" duidt aan dat het type van de naam Gleditsia triacanthos ook het type van de naam Gleditsia is (bij publicatie van deze geslachtsnaam telde het geslacht slechts één soort).
Voorbeeld In 2026 meldden de internationale media dat in Afrika een apensoort ontdekt was, die de wetenschappelijke naam Colobus congoensis kreeg. De soort werd beschreven aan de hand van veldwaarnemingen en drie gestroopte exemplaren die bemachtigd werden: van deze exemplaren werd een als holotype geprepareerd, van de andere twee werden paratypes geprepareerd.
Soms gehoorde beweringen dat het holotype het "ene, officiële exemplaar waarop de soortbeschrijving is gebaseerd" hebben dus geen basis in de realiteit. Strikt genomen is het zelfs niet vereist dat de auteur van een naam het holotype gezien moet hebben alvorens de beschrijving te completeren: theoretisch is het mogelijk om eerst een beschrijving van een taxon op te stellen en er dan later een mooi exemplaar bij te zoeken. Overigens kan (in voorkomende gevallen) een holotype ook een illustratie zijn.
Type-exemplaar Een term die veel verwarring veroorzaakt is "type-exemplaar". In de ICNafp (regelt botanische nomenclatuur) is een type-exemplaar een exemplaar dat het type is In de ICZN (regelt zoölogische nomenclatuur) is een type-exemplaar een bepaald exemplaar waarnaar in de oorspronkelijke beschrijving verwezen wordt, maar dat niet noodzakelijkerwijs het type is. Een beschrijving kan verwijzen naar, zeg, tien, twintig, of meer, type-exemplaren, terwijl er maar een daarvan het type is. De ICNP (regelt nomenclatuur van prokaryoten) kent zoiets als een type-exemplaar in het geheel niet. Wel is het mogelijk dat een exemplaar het type is (mits dat aangewezen is in een publicatie vóór 1 januari 2001).
Wanneer een exemplaar een type wordt krijgt het daarmee geen bijzondere wetenschappelijke waarde: in dat opzicht is zo'n exemplaar inwisselbaar met elk ander toepasselijk exemplaar (van vergelijkbare of betere kwaliteit). Zo is het type van de naam Bromus sterilis L. (1753) pas verzameld in 1932: het exemplaar uit het herbarium van Linnaeus bleek tot een andere soort te horen, en dreigde daarmee te leiden tot ongewenste naamsverandering. Er is toen een exemplaar uitgezocht dat geen aanleiding tot twijfel kon geven; deze vervanging is vervolgens door een Internationaal Botanisch Congres goedgekeurd.
De waarde van een type ligt in de wereldwijde overeenstemming dat dit exacte type verbonden is met die exacte wetenschappelijke naam. Het vervangen van een type is arbeidsintensief (en foutgevoelig) en dus liefst te vermijden. Het is verreweg het eenvoudigste wanneer het vaststellen van een type in één keer goed gedaan wordt, door de auteur die de naam publiceert: voor moderne namen mag publicatie van een nieuwe naam geen twijfel laten bestaan omtrent het type. Ook is het van groot belang om bestaande types zorgvuldig te bewaren.
Zie ook typesoort type (zoölogie)
Externe links Art 7-10 van de ICNafp online. De "glossary" van de ICZN online. John A. Hart, Junior D. Amboko, Julia L. Arenson, Emma R. Horton, Kathryn F. Coates, Jean-Pierre I. Kapale, Mardoché B. Koko, Terese B. Hart, Christopher C. Gilbert, Eric J. Sargis, Kate M. Detwiler, "Likweli: A remarkable new species of Colobus monkey from the Lomami National Park, Democratic Republic of Congo", Plos One, 15 juli 2026.
Categorie:Botanische nomenclatuur Categorie:Prokaryoten nomenclatuur Categorie:Zoölogische nomenclatuur