miniatuur|400x400px|Hoofdzakelijk gebouwd in de Gotische stijl tussen 1200 en 1304, was de Lakenhalle van Ieper een van de grootste, niet religieuze gebouwen van de Middeleeuwen. Het diende tevens als markt en warenhuis voor de stad. Een lakenhal (in Vlaanderen ook wel lakenhalle), eerder ook wel (ge)wanthuis of (ge)wandhuis en in het Latijn aangeduid als Domus Pannorum, is een gebouw dat zijn oorsprong kent in de middeleeuwen als handels- en stapelplaats voor het laken. In sommige plaatsen vonden er ook keuringen plaats en werd de kwaliteit van het laken bevestigd door de toekenning van een lakenlood.
De benaming wanthuis (Duits: Gewandhaus) komt van de wantsnijders. Dit waren kooplieden, die laken opkochten per baal, of gesneden (geknipt). Partijen geknipt laken bewaarde en verkocht men opgevouwen (Duits: gewendet of gewunden, verleden tijd: wand). Wantsnijders konden zich vooral in het huidige Duitsland tot machtige gilden verenigen en gingen vaak deel uitmaken van het stadsbestuur.
In steden in België, Nederland en Frankrijk fungeren de nog bestaande voormalige markthallen meestal als museum of tentoonstellingsruimte en zijn er enkele in gebruik genomen als stadhuis. In Duitsland is er een aantal als concertzaal of theater in gebruik, zoals het Gewandhaus in Leipzig waar het Gewandhausorchester haar naam aan ontleent.
Steden met een lakenhal België thumb|Voormalige lakenhal en later stadhuis van Antoing Antoing: het voormalige stadhuis was in 1565 gebouwd als lakenhal Brugge: Hanzekantoor van Brugge Brussel, zie Lakengilde (Brussel)#Lakenhallen Dendermonde: Belfort van Dendermonde Diest: Lakenhal van Diest Doornik: Lakenhalle van Doornik Geel: voormalig stadhuis Gent: Belfort van Gent Halen: op de plek van het huidige gemeentehuis Hasselt: Lakenhalle, sinds de 18e eeuw Vergaderhuis van het Literair Genootschap Heestert: Lakenhal OLV Hemelvaart Herentals: Belfort van Herentals miniatuur|De Lakenhalle van Herentals, gebouwd dankzij de welvaart van de veertiende-eeuwse handel en nijverheid Ieper: Lakenhalle van Ieper Kortrijk: Grote Lakenhalle, verwoest in 1944, nu Schouwburgplein Langemark: 1296–1344, verwoest door Ieperse wevers Leuven: Lakenhal van Leuven Lier: het huidige Stadhuis van Lier Maaseik Mechelen: Stadhuis van Mechelen Nieuwkerke, afgebroken in 1844 Oudenaarde: Stadhuis van Oudenaarde Sint-Truiden: Belfort van Sint-Truiden Tielt: Hallentoren Tielt Turnhout: oude Stadhuis van Turnhout aan de Herentalsstraat, gesloopt in 1962 Zinnik Verviers Zoutleeuw: Lakenhalle van Zoutleeuw
Duitsland Braunschweig Leipzig: het oude Gewandhaus, tot 1780 Zwickau
Ierland Dublin: Linenhall (1728–1916)
Nederland thumb|Museum De Lakenhal in Leiden is gewijd aan de voormalige Laecken-Halle. Amsterdam: lakenhuis Groenburgwal, tegenwoordig anglicaanse kerk Christ Church Echt (Limburg) Deventer: Wanthuis, sinds de 15e/16e eeuw onderdeel van het stadhuis van Deventer (1964). Zuid-Salland. Den Haag: Staatsuitgeverij, geraadpleegd van DBNL. Gearchiveerd op 19 juli 2023. Dordrecht had achtereenvolgens minstens drie lakenhallen: (1994): Het huis Scharlaken te Dordrecht: de oudste Lakenhal van de stad, vervolgens woonhuis en Waag (13de-16de eeuw). Archeologie en geschiedenis van een opmerkelijk huis, Bulletin KNOB 1994-2, p. 41-52; te lezen op Bulletin KNOB (website knob.nl). Gearchiveerd op 18 april 2023. ca. 1250-1375: Scharlaken, Wijnstraat 1383-1544: Vlaamse hal, later verbouwd tot stadhuis van Dordrecht ca. 1650-1750: Watersteinstoren en naburige hal, Vismarkt (afgebroken in 1858) Leiden: Laecken-Halle, zie ook Museum De Lakenhal Maastricht: Lakenhal op de Markt; lakenwevers woonden vooral in het Boschstraatkwartier Middelburg Nijmegen: Gewandhuis/Lakenhal, de huidige Kerkboog aan de Grote Markt is er een restant van Sittard: op de Markt, verwoest Weert. Weerter laken werd ook verhandeld in de Halle van Weert aan de Hoogstraat te Bergen op Zoom en opgeslagen in De Stadt van Weert aan de Reijnderstraat te Antwerpen.
Polen thumb|De Lakenhal van Krakau Krakau: Sukiennice Poznań Toruń Wrocław
Verenigd Koninkrijk Londen: Drapers' Hall Halifax: Piece Hall Leeds