Het FIFA wereldkampioenschap voetbal 1994 was de vijftiende editie van een internationale voetbalwedstrijd tussen de nationale mannenteams van landen die aangesloten zijn bij de FIFA. Na Italië trad de Verenigde Staten in 1994 op als gastheer, zoals zes jaar eerder, op 4 juli 1988, was besloten tijdens een FIFA-congres in Zürich. Aan de voorronden deden 133 landen mee, waaronder zestien debutanten. De loting voor de eindronde had plaats op 19 december 1993 in Las Vegas. Het toernooi zelf begon op 17 juni en eindigde een maand later, op 17 juli. Titelverdediger was Duitsland, dat vier jaar eerder ten koste van Argentinië de titel had gewonnen. Voor het eerst werd op een WK in de groepsfase het driepuntensysteem toegepast, en speelden de spelers met hun achternaam op de rug.
De Colombiaanse voetballer Andrés Escobar schoot bij de groepswedstrijd tegen de Verenigde Staten in eigen doel, waardoor Colombia met 2-1 verloor en in de eerste ronde uitgeschakeld werd. Hij betaalde hier met zijn leven voor: op 2 juli 1994 werd hij tijdens het uitgaan in Medellín vermoord.
Kwalificatie
FIFA-lidConfederatieBesteprestatie CAF Winnaar Groep 1 8 oktober 1993 1e 1 1994 n.v.t. n.v.t. n.v.t. CAF Winnaar Groep 2 10 oktober 1993 3e 1 1970 1986 0 Achtste finale CAF Winnaar Groep 3 10 oktober 1993 3e 2 1982 1990 0 kwartfinaleAFCFinaleronde28 oktober 19934e3195419900GroepsfaseAFCFinaleronde1e1n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.1UEFATitelverdediger 8 juli 1990 13e 11 1934 1990 3 WereldkampioenUEFA Winnaar groep 1 13e 9 1934 1990 3 WereldkampioenUEFA Tweede groep 1 17 november 1993 7e 1 1934 1966 0 KwartfinaleUEFA Winnaar groep 2 17 november 1993 5e 2 1934 1990 0 TweedeUEFA Tweede groep 2 13 oktober 1993 2e 1 1938 1938 0 GroepsfaseUEFA Winnaar groep 3 17 november 1993 9e 5 1934 1990 0 VierdeUEFA Tweede groep 3 17 november 1993 2e 2 1990. 1990. 0 GroepsfaseUEFA Winnaar groep 4 17 november 1993 9e 4 1930 1990 0 VierdeUEFA Tweede groep 4 17 november 1993 5e 1 1930 1970 0 Groepsfase2UEFA Winnaar groep 5 2 juni 1993 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.UEFA Tweede groep 5 23 mei 1993 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.UEFA Winnaar groep 6 17 november 1993 6e 1 1962 1990 0 VierdeUEFA Tweede groep 6 10 november 1993 9e 2 1934 1978 0 TweedeCONCACAFGastland4 juli 19885e2193019900DerdeCONCACAFFinaleronde 1e9 mei 199310e1193019860Kwartfinale CONMEBOL Winnaar groep 1 5 september 1993 3 2 1962 1990 0 Achtste finale CONMEBOL Winnaar groep 2 15 15 1930 1990 3 Wereldkampioen CONMEBOL Tweede groep 2 19 september 1993 3 2 1930 1950 0 Groepsfase CONMEBOL Intercontinentale play-off 17 november 1993 11 6 1930 1990 2 Wereldkampioen
(1) = inclusief 10 deelnames als West-Duitsland tussen 1954 en 1990 (2) = exclusief 7 deelnames van de Sovjet-Unie.
Stadions Foxborough Dallas East Rutherford Washington D.C. Chicago Foxboro StadiumCapaciteit: 53.664 Cotton BowlCapaciteit: 63.998 Giants StadiumCapaciteit: 75.338 RFK Memorial StadiumCapaciteit: 53.142 Soldier FieldCapaciteit: 63.117 180px 180px 180px 180px 180px Orlando Pasadena Citrus BowlCapaciteit: 61.219 Rose BowlCapaciteit: 91.794 180px 180px Pontiac Stanford Pontiac SilverdomeCapaciteit: 77.557 Stanford StadiumCapaciteit: 80.906 180px 180px
Scheidsrechters Naam Geboren Duels 14/07/1955 4 11 - - 11/07/1950 4 18 2 1 15/07/1952 4 21 - 1 08/12/1954 3 15 2 - 22/06/1957 3 6 - - 09/03/1956 3 18 - 3 01/05/1960 3 10 - 1 28/03/1956 3 15 - - 09/09/1959 2 10 - - 10/03/1952 2 10 1 - 12/08/1949 2 10 1 1 19/05/1956 2 7 - 1 25/10/1950 2 7 - - 03/06/1951 2 10 - - 05/03/1951 2 9 1 - 21/05/1951 2 7 - - 11/11/1956 2 9 - - 12/09/1953 1 3 - - 19/03/1949 1 2 - - 01/09/1954 1 5 - - 26/10/1954 1 4 - - 12/10/1949 1 3 - - 15/05/1960 1 3 - - 15/07/1952 1 7 - - Totaal 52 220 7 8
Loting Potten Ook tijdens dit toernooi handhaafde de FIFA de regel om het gastland (Verenigde Staten) en de titelverdediger (Duitsland) als geplaatste teams te beschouwen tijdens de loting, samen met de andere vier landen die op basis van hun prestaties in de drie voorgaande wereldkampioenschappen (1990, 1986 en 1982) tot de top vijf behoorden. De toen pas geïntroduceerde FIFA Wereldranglijst werd niet gebruikt voor de berekening van de plaatsing, omdat FIFA deze ranglijst nog te nieuw vond. De overige 18 landen werden in drie potten verdeeld op basis van geografische verdeling: de zes gekwalificeerde teams uit Afrika en Amerika in pot 2, de zes hoogst geplaatste Europese teams in pot 3, terwijl pot 4 bestond uit de laagst-gekwalificeerde Europese teams samen met de twee gekwalificeerde Aziatische teams. Er waren verschillende regels in deze loting. Een poule bestond uit minstens 2 Europese teams en er zou één poule komen met 3 Europese teams. Van de andere continenten mag er maximaal 1 per groep deelnemen.
Pot 1gastland en top 5Pot 2Afrika & AmerikaPot 3EuropaPot 4Azië & Europa (gastland) (titelhouder)
Groepen De loting vond plaats in het Las Vegas Convention Center en werd op 19 december 1993 live uitgezonden op ESPN in de Verenigde Staten en Europa. De loting werd geleid door FIFA-secretaris-generaal Sepp Blatter. Vooraf was besloten groepspositie A1 toe te wijzen aan de Verenigde Staten als gastland, C1 aan titelverdediger Duitsland, en E1 aan Italië.
Tijdens de loting was nog niet bekend in welke poule (A tot en met F) het betreffende land precies zou eindigen, in plaat daarvan kregen de zes groepen tijdens de loting de kleuren groen, oranje, wit, zwart, roze en blauw. Aan het eind van de loting werd bekendgemaakt welke kleur welke poule werd. Dit om ervoor te zorgen dat bepaalde landen (bijvoorbeeld het gastland) in bepaalde steden zouden spelen.
Groep A Groep B Groep C Groep D Groep E Groep F
Groepsfase Groep A Colombia werd na een 0-5-overwinning in Argentinië door velen getipt als de te kloppen ploeg. Concurrentie was er van Roemenië, Zwitserland en het gastland de Verenigde Staten. Dit WK kreeg als primeur dat voor de eerste keer een wedstrijd werd gespeeld in een indoor stadion, het Pontiac Silverdome in Detroit. Zwitserland en de Verenigde Staten speelden een wedstrijd die dankzij twee vrije trappen in 1-1 eindigde.
Het duel tussen Colombia en Roemenië was vooraf een duel tussen twee van de meest dominante spelbepalers Gheorghe Hagi en Carlos Valderrama. Colombia wilde dominant op de aanval te spelen, maar speelde Roemenië in de kaart, omdat hun spel gebaseerd was op de tegenaanval. In de beginfase lanceerde Hagi aanvaller Florin Răducioiu en dat leverde de 1-0 op. Hagi scoorde daarna met een schot van verre afstand, als contrast maakte Valderrama een bleke indruk en ontving een gele kaart. Vlak voor rust zorgde Adolfo Valencia voor de aansluittreffer, maar vlak voor tijd besliste Răducioiu opnieuw de wedstrijd na andermaal een voorzet van Hagi.
De volgende tegenstander van Roemenië Zwitserland hanteerde echter dezelfde spelstijl en na een 1-1 ruststand behaalde de Zwitsers een ruime zege (4-1), invaller Ion Vladiou ontving een rode kaart met een wilde tackle en werd na het incident naar huis gestuurd. Op dezelfde dag zorgde ook de Verenigde Staten voor een verrassing door met 2-1 van een onherkenbaar Colombia te winnen. Verdediger Andrés Escobar verwerkte een ongevaarlijk schot in eigen goal en de bij Willem II spelende Earnest Stewart zorgde voor het winnende doelpunt. De meest opvallende speler van de Verenigde Staten was de veel op Abraham Lincoln lijkende verdediger Alexi Lalas, die met zijn onverzettelijke spel als eerste Amerikaan een transfer verdiende in de Serie A (Padova).
Zwitserland en de Verenigde Staten waren nu al geplaatst, alleen een nederlaag van Roemenië tegen de Verenigde Staten zou Colombia kunnen redden. Roemenië had aan één uitbraak genoeg om een zege te boeken, daardoor had de zege van Colombia op Zwitserland geen waarde meer. In Colombia was het onrustig, omdat veel drugsdealers geld hadden verloren bij weddenschappen, veel spelers durfden zich niet te vertonen. Escobar ging naar een nachtclub iets drinken en werd na afloop doodgeschoten. Na 24 jaar werd de uiteindelijke opdrachtgever ontrafeld en veroordeeld.
Groep B Al 24 jaar wachtte Brazilië op een nieuwe wereldtitel, in vijf WK's werd maar twee keer de halve finale gehaald. Onder coach Carlos Alberto Parreira hoopte men met een mix van samba-voetbal en ingebouwde defensieve zekerheid eindelijk weer succes te halen. Sterkste troef was het aanvalsduo Romário-Bebeto die met hun Spaanse clubs FC Barcelona en Deportivo La Coruña een spannende titelrace uitvochten die FC Barcelona op doelsaldo won. De eerste twee wedstrijden tegen Rusland en Kameroen leverden twee makkelijke overwinningen op. De eerste helft tegen Zweden leverde genoeg problemen en een 1-0-achterstand op. Romário redde de wedstrijd met een slalom. Na de wedstrijd werd de aanvallende middenvelder Raí vervangen voor meer defensieve zekerheid, de degelijke Dunga werd de nieuwe aanvoerder.
Zweden plaatste zich ook voor de achtste finales dankzij een 3-1-zege op Rusland, Martin Dahlin maakte twee doelpunten. Rusland en Kameroen waren uitgeschakeld, maar hun onderlinge wedstrijd leverde wel twee records op: Oleg Salenko maakte namens Rusland vijf doelpunten, tot op heden een record en voor Kameroen scoorde de 42-jarige Roger Milla. Daarmee werd hij de oudste speler die een doelpunt maakte op een WK.
Groep C Duitsland had bijna dezelfde selectie als het team dat vier jaar eerder wereldkampioen werd: alleen Matthias Sammer en Stefan Effenberg waren nieuw in de basiselftal. Het openingsduel van het toernooi leverde een kleurloze 1-0-overwinning op Bolivia dankzij een doelpunt van Jürgen Klinsmann. De enige vedette van Bolivia Marco Etcheverry was niet fit, viel in en kreeg snel een rode kaart na een trappende beweging tegen Lothar Matthäus. Na een 1-1 gelijkspel tegen Spanje kwam Duitsland tegen Zuid- Korea voor rust op een 3-0-voorsprong mede dankzij een acrobatische omhaal van Klinsmann en een inschattingsfout van de Koreaanse doelman. Na een kwartier in de tweede helft maakten de Koreanen twee doelpunten en in het snikhete Chicago werd de wereldkampioen overspeeld. Steffan Effenberg was het doelwit van ontevreden Duitse supporters, hij werd gewisseld en stak zijn middelvinger naar het publiek. Effenberg werd na het incident op het vliegtuig gezet en zou niet meer spelen voor de nationale ploeg. Spanje plaatste zich ook voor de achtste finales na een 3-1-zege op Bolivia.
Groep D Diego Maradona trad aan voor zijn vierde WK, al was hij geen aanvoerder meer. Argentinië begon het WK voortvarend met een 4-0-zege op Griekenland, Gabriel Batistuta scoorde driemaal. Maradona maakte het vierde doelpunt na kort, vlot combinatiespel, net zo opvallend waren de uitpuilende ogen waarmee Maradona naar de camera liep. Een andere favoriet in deze groep, Afrikaans kampioen Nigeria trad aan met de Nederlandse coach Clemens Westerhof en met twee spelers uit de Nederlandse competitie, Finidi George van Ajax en Peter Rufai, de doelman van Go Ahead Eagles. Nigeria begon het WK ook voortvarend met een 3-0-zege op Bulgarije. In het onderlinge duel scoorde Claudio Caniggia tweemaal na een snel Nigeriaans doelpunt, hij kwam terug na een schorsing wegens gebruik van cocaïne. Maradona werd uitgekozen voor de dopingcontrole en kwam hand in hand met een verpleegster het veld op.
In het urinemonster vond men de stof efedrine en de FIFA schorste Maradona voor de wedstrijd tegen Bulgarije. Bulgarije, dat genoeg had een gelijkspel om de achtste finales te halen, rook bloed en nam een 1-0-voorsprong door een doelpunt van Christo Stoitsjkov. De strijd om de eerste plaats in de groep was nu opeens weer interessant, aangezien op hetzelfde moment Nigeria met 1-0 voor stond tegen Griekenland. Door twee late doelpunten van Nigeria en Bulgarije zakte Argentinië van de eerste naar de derde plaats in de groep, alle drie de landen waren wel geplaatst.
Groep E