De Prijs voor de Democratie is een initiatief van de Gentse feitelijke vereniging Democratie 2000 en vzw Trefpunt. De prijsuitreiking wordt elk jaar sinds 1992 georganiseerd door deze actiegroepen als reactie op Zwarte Zondag (24 november 1991). Sinds 2009 wordt ook een Prijs Jaap Kruithof uitgereikt, in herdenking van de Gentse Jaap Kruithof.
De initiatiefnemers, een actiegroep rond Eric Goeman, woordvoerder van Attac Vlaanderen en coördinator FAN, willen met de prijs aantonen dat organisaties en personen betekenisvol kunnen zijn voor het versterken van de democratische samenleving. Ze zijn tevens van mening dat een democratische samenleving enkel kan blijven bestaan dankzij de voortdurende activiteit van vele democratische burgers. De prijs voor de Democratie is de bekroning van een persoon of organisatie die zich volgens de actiegroep heeft onderscheiden in initiatief en inzet ten behoeve van het behoeden van de democratie.
De Prijs Jaap Kruithof gaat naar 'vernieuwende en radicale denkers over een democratische en rechtvaardige samenleving en/of ijveraars voor meer sociale gelijkheid of actievoerders tegen maatschappelijke wantoestanden'.
De laureaten worden gelauwerd tijdens de Gentse Feesten op een publieke prijsuitreiking op het groot podium bij Sint-Jacobs. De prijzen worden door Eric Goeman, veelal samen met de laureaat van het voorbije jaar, uitgereikt op de Belgische Nationale feestdag (21 juli).
De prijs voor de Democratie zelf is een beeldje ontworpen door Walter De Buck.
De prijs Jaap Kruithof is een kunstwerk van een hedendaagse geëngageerde kunstenaar.
Laureaten Prijs voor de Democratie (van Democratie 2000) 1992: Maurice De Wilde 1993: Paula D'Hondt 1994: Mustapha Naït Birrou 1995: Regine Beer 1996: Karel Van Noppen 1997: Didier van der Slycken 1998: Vakbondsdelegatie Volkswagen Vorst 1999: Max Frank 2000: Baltasar Garzón 2001: Walter Zinzen 2002: Advocaten Zonder Grenzen 2003: Lappersfortbosbezetters 2004: Liga voor Mensenrechten en Centrum voor Gelijkheid van Kansen 2005: Georges Debunne, Kif Kif en Blokwatch 2006: Marcel De Meyer, Chris Bens en Carla Ronkes 2007: Tom Barman 2008: Red De Solidariteit 2009: Dirk Van Duppen 2010: Ademloos, stRaten-generaal en Staten-Generaal van Brussel Internationaal 2011: De Wereld MorgenVideo uitreiking Prijs 2011, bezocht 12 augustus 2011 2012: Financieel Actie Netwerk (FAN) 2013: Netwerk tegen Armoede en Manuel Chiguero 2014: Lydia Chagoll 2015: Hart boven HardUitreiking Prijs van de Democratie 21 juli 2015 2016: Samenwerkingsverband van onderzoeksjournalisten achter de Panama Papers. 2017: Frank Moreels 2018: Burgerplatform voor Steun aan de Vluchtelingen 2019: Klimaatjongeren 2020: niet uitgereikt vanwege coronacrisis 2021: Paula Sémer 2022: Nieuwswebsite Apache 2023: Actievoerders Delhaize 2024: Orde van de Vlaamse Balies
Prijs Jaap Kruithof 2009: Frans Wuytack 2010: François Houtart 2011: Field Liberation Movement 2012: Peter Mertens 2013: Brusselse Bond voor het Recht op Wonen en de Beweging Recht op Wonen Gent 2016: International Domestic Workers’ Federation 2015: Het Griekse volk en de Europese beweging voor solidariteit met Griekenland / Éric Toussaint 2016: Francine Mestrum 2017: Anja MeulenbeltPrijs Jaap Kruithof, Recht voor de Jaap prijs www.lef-online.be, 6 juli 2017 2018: Jan De MaeseneerLaureaten 2018 voor prijs voor de democratie en jaap kruithofprijs www.lef-online.be 2019: Bruno Verlaeckt 2020: niet uitgereikt vanwege coronacrisis 2021: Jan Blommaert 2022: Ludo De Brabander en Vrede vzw 2023: Extinction Rebellion 2024: SOS Gaza voor protest tegen genocidaal geweld
Democratie Categorie:Belgische prijs Categorie:Mensenrechtenprijs Categorie:Gentse Feesten