De Vallei van de Zwarte Beek is een natuurgebied in Limburg en Vlaams-Brabant. De Zwarte Beek stroomt van de bron in Hechtel tot de monding in de Demer in Diest over een afstand van 35 km door het beekdal. De volledige vallei is met zijn 1.407 hectare een van de grootste natuurgebieden in Vlaanderen. 879 hectare daarvan zijn erkend als natuurreservatenUitbreiding erkend natuurreservaat - Vallei van de Zwarte Beek in Belgische Staatsblad dd. 20-03-2015. De Vallei van de Zwarte Beek spreidt zich uit over de gemeenten Hechtel-Eksel, Houthalen-Helchteren, Beringen, Lummen, Halen en Diest. De natuurreservaten liggen op verschillende plaatsen langs de beek met op vijf plaatsen ingerichte wandelgebieden.
Het militair domein Kamp van Beverlo omslaat een deel van de Vallei van de Zwarte Beek.
Beschrijving De vallei is Europees beschermd als onderdeel van een Natura 2000-gebied (habitatrichtlijngebied 'Vallei- en brongebied van de Zwarte Beek, Bolisserbeek en Dommel met heide en vengebieden' (BE2200029) en overlappend vogelrichtlijngebied 'Militair domein en vallei van de Zwarte Beek' (BE22183)).
De vallei maakt deel uit van het Europese Interreg-project "Care Peat". Men herstelt het veen om zo opnieuw koolstof in de bodem op te slaan in de strijd tegen klimaatopwarming.
Fauna en flora De Vallei van de Zwarte Beek is in Europa bekend omdat hier zeldzame dier- en plantensoorten voorkomen zoals de zwarte specht, de boomleeuwerik en de blauwborst. Ook de watersnip is bekend van dit gebied. Het gebied speelt een sleutelrol in haar behoud omwille van haar open, natte graslanden. Hier vindt men het merendeel van de broedende koppels die elders in Vlaanderen zo goed als verdwenen zijn.
Op 30 april 2021 werden hier voor het eerst in België twee kraanvogels geboren.In 2025 werden er drie koppels kraanvogels waargenomen.
In 1976 begon de ontwikkeling van dit gebied door Natuurpunt in Koersel (Beringen). Ook het Agentschap voor Natuur en Bos is betrokken bij het beheer. Vanaf 1992 kreeg het gebied een officiële status als 'Ecologisch Impulsgebied' binnen het Plan Watersnip. Hoewel er al enkele decennia intensief werd samengewerkt, bleef de aanpak vaak lokaal versnipperd over verschillende gemeenten en afdelingen. In 2026 lanceerde Natuurpunt het Natuurpark Zwarte Beek. De kraanvogel verving hierbij tevens de watersnip als symbool.Vallei van de Zwarte Beek wordt officieel Natuurpark: kraanvogel vervangt watersnip als symbool, VRT NWS, 27 maart 2026.
In dit gebied stromen de Zwarte Beek, de Winterbeek en de Oude Beek doorheen bossen, moerassen, hooi- en weilanden. Een gericht natuurbeleid zorgt ervoor dat niet alle gebieden verbossen. Hierbij worden paarden en runderen ingezet zoals fjordenpaarden en SchotseAberdeen Angus.
Nabijgelegen of aangesloten natuurgebieden zijn Resterheide en Koerselse Heide.
Faciliteiten Aan de Grauwe Steenstraat 7/2 in Koersel bevindt zich het bezoekerscentrum De Watersnip, met informatieve tentoonstellingen omtrent het gebied.Bezoekerscentrum De Watersnip, Natuurpunt. Van hieruit starten ook een aantal wandelingen.
Het Prikkelpad in is een interactieve belevingswandeling speciaal ontworpen voor gezinnen, kinderen en minder mobiele personen uitgerust met speelse elementen zoals voelkastjes, een klanklabyrint, een 'wiglo' (wilgenhut), een kijkwand en voelstenen. Ze start aan het bezoekerscentrum De Watersnip.Prikkelpad, Visit Limburg.
Galerij
Categorie:Dal in Vlaanderen Categorie:Beringen (België) Categorie:Natuurreservaat in Limburg (België) Categorie:Natuurpunt Categorie:Natura 2000 in België Categorie:Stroomgebied van de Schelde Categorie:Important Bird Area in België