De Moulin Rouge (Frans voor "rode molen") is een cabarettheater in Parijs. Het gebouw ligt aan de Boulevard de Clichy in de rosse buurt van het quartier Pigalle, in het 18e arrondissement. De Moulin Rouge is ontworpen door de architecten Eduard Niermans en schilder en illustrator Adolphe-Léon Willette.
Het cabaret werd opgericht door de Catalaan Josep Oller en de opening vond plaats op 6 oktober 1889. Op het dak staat een grote, rode imitatie-windmolen. De Moulin Rouge is een symbool van het bohemienleven. Hij trekt jaarlijks duizenden toeristen en is wereldwijd geïmiteerd. De vroege jaren van de Moulin Rouge werden gekenmerkt door extravagante shows, geïnspireerd door het circus. Sommige attracties uit die tijd zijn nog steeds bekend, zoals Pétomane (zie Joseph Pujol). Verder zijn er de cancanshows met sexy danseressen.
Op 27 februari 1915 brandde de Moulin Rouge geheel af. De herbouw werd ondanks de Eerste Wereldoorlog in 1919 afgerond.La Presse, 28-02-1915, moulinrouge.fr/histoire Op 25 april 2024 vielen de wieken van de molen naar beneden.
Het cabaret was de inspiratie voor veel schilderijen van Henri de Toulouse-Lautrec en affiche-ontwerpen door onder anderen Jules Chéret. Veel boeken en films spelen zich af in en rond de nachtclub. Er kwamen diverse speelfilms uit met de titel Moulin Rouge: in 1934, in 1940 met Josephine Baker, in 1952 gebaseerd op een boek en Moulin Rouge! in 2001 met Ewan McGregor en Nicole Kidman in de hoofdrollen. Een replica van de Moulin Rouge is te zien in het Carnaval Festival in de Efteling bij het gedeelte Frankrijk.
Geschiedenis thumb|De Moulin Rouge in 1914, vóór de brand
Ontstaan en vroeg succes De Belle époque was een periode van vrede en optimisme die gekenmerkt werd door industriële vooruitgang. Een bijzonder rijke culturele uitbundigheid ging gepaard met de opening van de Moulin Rouge. De Wereldtentoonstellingen van 1889 en 1900 staan symbool voor deze periode. De Eiffeltoren werd eveneens in 1889 gebouwd en belichaamt de geest van de vooruitgang samen met het cabaret. Het japonisme, een artistieke beweging geïnspireerd door de Oriënt, met Henri de Toulouse-Lautrec als zijn meest briljante vertegenwoordiger, was ook op zijn hoogtepunt. Montmartre, in het hart van een steeds uitgestrekter en onpersoonlijker Parijs een landelijke dorpssfeer behield. Feesten en kunstenaars vermengden zich, met plezier en schoonheid als waarden. Op 6 oktober 1889 werd de Moulin Rouge geopend in de Jardin de Paris, aan de voet van de heuvel van Montmartre. De schepper Joseph Oller en zijn manager Charles Zidler waren geduchte zakenlieden die de smaak van het publiek begrepen. Het doel was de zeer rijken te laten komen in een mondaine wijk, Montmartre. Het extravagante decor - de tuin was versierd met een gigantische olifant - liet mensen van alle rangen en standen toe zich onder elkaar te mengen. Arbeiders, bewoners van de Place Blanche, kunstenaars, middenstanders, zakenlieden, elegante vrouwen en buitenlanders die door Parijs trokken, kwamen er samen.
Het cabaret, dat de bijnaam "Het eerste vrouwenpaleis" kreeg van Oller en Zidler, werd al snel een groot succes, door de volgende oorzaken: een revolutionaire architectuur voor de theaterzaal die snelle veranderingen in het decor mogelijk maakte en waar iedereen elkaar kon ontmoeten; feestelijke champagne-avonden waar gedanst en vermaakt werd dankzij amusante acts die regelmatig veranderden, zoals de Pétomane; een nieuwe dans geïnspireerd op de quadrille die steeds populairder wordt: de cancan, gedanst op een razend ritme door dansers in zinnenprikkelende kostuums; De bekendste Franse cancan, van Jacques Offenbach, wordt vanaf 1889 veelvuldig hier opgevoerd.https://m.nieuwsblad.be/cnt/dm20191005_04646616.https://aldodruyf.nl/jacques-offenbach-orphee-aux-enfers-1858-met-de-swingende-cancan/. Gearchiveerd op 11 augustus 2025. beroemde dansers die de geschiedenis zich nog herinnert: La Goulue, Jane Avril, La Môme Fromage, Grille d'Egout, Nini Pattes en l'Air, Yvette Guilbert, Valentin le Désossé en de clown Cha-U-Kao; een plaats die geliefd is bij kunstenaars, onder wie Toulouse-Lautrec, wiens affiches en schilderijen een snelle en internationale bekendheid hebben verworven voor de Moulin Rouge.
Grootste momenten De beginjaren van de Moulin Rouge worden gekenmerkt door extravagante voorstellingen, geïnspireerd op het circus, en attracties die nog steeds beroemd zijn, zoals Pétomane. Elke dag worden er om 22.00 uur concertdansen georganiseerd. 1886–1910: Footit en Chocolat, een komische act van een witte, autoritaire clown en een zwarte, lankmoedige Auguste, zijn erg populair en staan vaak op de affiche van Moulin Rouge. 19 april 1890: 1ste recensie, Circassiens et Circassiennes. 26 oktober 1890: de Prins van Wales, de toekomstige Edward VII, die tijdens een privébezoek aan Parijs een tafel reserveerde om de quadrille te zien waarvan de reputatie reeds het Kanaal was overgestoken. Hij herkende La Goulue met haar been in de lucht en haar hoofd in haar rokken, en riep spontaan "Hé, Wales, de champagne staat op je!". 1891: La Goulue: Toulouse-Lautrecs eerste poster voor de Moulin Rouge. 1893: Le Bal des Quat'z'Arts veroorzaakte een schandaal met zijn optocht van een naakte Cleopatra omringd door jonge naakte vrouwen. 12 november 1897: De Moulin Rouge sloot voor het eerst de deuren voor de begrafenis van manager en medeoprichter Charles Zidler. Yvette Guilbert brengt hem een eerbetoon door te zeggen: "Je hebt het talent om een populair plezier te creëren, in de fijnste zin van het woord, om menigten te vermaken met subtiliteit, volgens de status van de te vermaken personen". 1900: bezoekers uit de hele wereld, aangetrokken door de Wereldtentoonstelling, komen naar de "Moulin Rouch". Dit gaf Parijs een reputatie als een stad van decadent plezier. In veel andere landen ontstonden imitaties van "Moulins Rouges" en "Montmartres".
Operette en grote shows Januari 1903: de Moulin Rouge wordt heropend na renovatie en verbetering door Édouard Niermans, de meest "Parijse" architect van de Belle époque Époque (hij ontwierp onder meer de brasserie Mollard, het Casino de Paris, de Folies Bergère (Parijs), het Palace Hôtel in Oostende in België, de heropbouw van het Hôtel du Palais in Biarritz en de creatie van het Hotel Negresco op de Promenade des Anglais in Nice). Eerste aperitiefconcert, waar de elite van de mondaine wereld samenkomt voor een diner en een show in een omgeving die mooier en comfortabeler is dan alle andere die elders bestond. Tot aan de Eerste Wereldoorlog werd de Moulin Rouge een echte operettetempel. Verdere succesvolle shows volgen: Voluptata, La Feuille de Vigne, le Rêve d'Egypte, Tais-toi tu m'affoles en vele andere, elk met een meer suggestieve titel dan de vorige. 3 januari 1907: tijdens de pantomime Le Rêve d'Egypte wisselde Colette kusjes uit die haar banden met de hertogin van Morny lieten zien. De show werd schandalig geacht en werd verboden. 29 juli 1907: eerste optreden van Mistinguett op het podium van de Moulin Rouge in de Revue de la Femme. Haar talent was meteen duidelijk. Het jaar daarop had ze een groot succes met Max Dearly in la Valse chaloupée. Mistinguett werd geboren in armoede en had een ontegensprekelijk snelle geestdrift. Ze wilde haar eigen leven opbouwen en zei: "de arme buitenwijken, het is niet genoeg om er alleen maar uit te willen. Ik had een talent: het leven. Al de rest moet nog gedaan worden, om over na te denken. Ik kon het me niet veroorloven om alleen maar een mooi dier te zijn, ik moest aan alles denken". Een ongeëvenaarde zakenvrouw, die eerst goed luisterde en daarna geboeid raakte. Ze leefde volledig voor haar kunst, en toerde door Europa en de Verenigde Staten. 9 april 1910: Een oud-hofdame van keizerin Eugénie woont een voorstelling van de Revue Amoureuse in de Moulin Rouge bij. Ze is zo betoverd door de trouwe herschepping van de ceremonie voor de terugkeer van de troepen uit Italië dat ze zich er niet van kan weerhouden te roepen: "Leve de Keizerin!" 27 februari 1915: de Moulin Rouge wordt door het vuur verwoest. 1921: De herbouwde Moulin Rouge wordt heropend.
Mistinguett-jaren Na de Eerste Wereldoorlog nam Francis Salabert de leiding over de Moulin Rouge op zich. Als zakenman en niet zozeer als showman gaf hij Jacques-Charles, de leidende impresario van die tijd, de opdracht om het cabaret nieuw leven in te blazen. De Moulin Rouge ging weer van start, dankzij sterren als Mistinguett, Jeanne Aubert en Maurice Chevalier, en gaf de eerste show in Parijs van Amerikaanse revues met de Hoffmann Girls. In 1923 stelde componist en dirigent Raphaël Beretta, die de leiding had over de Folies Bergères, de Olympia en het Casino de Paris, voor de muziekhal van de Moulin Rouge in een groot gebouw te herbouwen. De molen steeg in het midden van de gevel, ondersteund door een rond gedeelte dat bovenaan versierd is met ovale dakkapellen. Gesmar, 20 jaar oud, werd decorontwerper. Zijn tekeningen en modellen zullen altijd in verband worden gebracht met het beeld van de Moulin Rouge. Jacques-Charles en Mistinguett waren de initiatiefnemers van La Revue Mistinguett (1925), Ça c'est Paris (1926) en Paris qui tourne (1928). Een incident deed zich voor tijdens de show van 1927 toen vrouwelijke dansers bedoeld waren om uit reusachtige meerlagige taarten te knallen die bedekt waren met echt glazuur. Toen de meisjes naar het podium afdaalden, werden de zolen van hun hoge hakken in taartcrème gedompeld, wat extreem glad bleek te zijn en ervoor zorgde dat ze voortdurend uitgleden en op het podium vielen, waardoor de hele show verknoeid werd. In de Moulin Rouge creëerde Mistinguett vele liederen die populair zijn gebleven, waaronder Valencia, Ça c'est Paris, beide van José Padilla Sánchez, Il m'a vue nue, On m' suit, La, Java de Doudoune, de laatste met Jean Gabin.
Na Mistinguett 1929: Mistinguett trekt zich terug van het podium en verlaat de Moulin Rouge. Na haar vertrek wordt de balzaal omgetoverd tot de meest ultramoderne nachtclub van die tijd. Juni - augustus 1929: de revue Lew Leslie's Blackbirds, met in de hoofdrol jazzzangeres en Broadway-ster Adelaide Hall, met een troep van honderd zwarte artiesten onder begeleiding van het Jazz Plantation Orchestra, opent in de Moulin Rouge en wordt de hit van het seizoen. 1937: de Cotton Club, een rage in New York, wordt opgevoerd in de Moulin Rouge; ook Ray Ventura et ses Collégiens verschijnen. 1939-1945: In de Tweede Wereldoorlog gingen de shows door tijdens de Duitse bezetting. De Guide aryien rekende de Moulin Rouge tot de verplichte bezoeken in Parijs. De beroemde toneelvoorstellingen worden voortgezet voor de bezettingstroepen, die in verschillende autobiografieën van Duitse officieren, onder wie Ernst Jünger en Gerhard Heller, worden genoemd. De Duitsers gebruikten het motto "Jeder einmal in Parijs" (iedereen die ooit in Parijs was) om zijn troepen 'recreatieve bezoeken' te bezorgen. De intensieve prostitutie tijdens de bezetting maakte plaats voor de Loi de Marthe Richard (1946), die de bordelen sloot en de toneelvoorstellingen reduceerde tot dansevenementen. * 1944: enkele dagen na de bevrijding van Parijs treedt Édith Piaf, die tijdens de Tweede Wereldoorlog regelmatig op bijeenkomsten van de Duitse strijdkrachten had opgetreden en door velen als verraadster werd beschouwd, opnieuw op in de Moulin Rouge, samen met Yves Montand, een nieuwkomer die werd uitgekozen om met haar te verschijnen.
Vernieuwing