Station Amsterdam Willemspoort (niet te verwarren met Station Amsterdam Willemspark) is een voormalig spoorwegstation in Amsterdam, gelegen tegenover de Willemspoort.
Geschiedenis thumb|left|upright|Ligging van Station Willemspoort ten westen van de Singelgracht in 1843. Rechts onder de uit 1840 daterende Willemspoort.De eerste trein van Amsterdam naar Haarlem vertrok op 20 september 1839 vanaf het station d'Eenhonderd Roe, zo'n vierhonderd meter ten westen van de Haarlemmerpoort. Dit station lag net buiten de grens van de stad Amsterdam op het grondgebied van de gemeente Sloten.
Nadat de HIJSM overeenstemming met de stad Amsterdam had bereikt, kon in 1842 het eigenlijke vertrekpunt tegenover de in 1840 gebouwde Willemspoort in gebruik worden genomen, het aan de overkant van de Buitensingelgracht gelegen station met dezelfde naam. Aanvankelijk werd gebruikgemaakt van een tijdelijke houten constructie, terwijl de Haarlemse aannemer Gozeling voor een bedrag van 77.800 gulden het station Willemspoort neerzette.Meer, Jacq van der. De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Utrecht: Uquilair, 2009, p. 29 Dit station werd officieel geopend op de verjaardag van Koning Willem II, 6 december 1843 en deed dienst tot 1878.Bardet, J.D.M. “Voor Honderd Jaar. Het Station aan de Willemspoort te Amsterdam en zijn twee voorgangers.” Spoor- en tramwegen 12, no. 10 (1939): 446–49. Op diezelfde dag nam de koning eveneens het station Den Haag en het aan de andere kant van Amsterdam gelegen station Rhijnspoorstation (later Weesperpoort genoemd) in gebruik.Nieuwland, Ilja. “De opvallend lange, onopvallende geschiedenis van station Amsterdam Weesperpoort, 1843-1939.” Amstelodamum 110, no. 4 (2023): 213–30.
Ook Willemspoort stond tot 1877 nog net op het grondgebied van de gemeente Sloten. Het station, een ontwerp van architect Cornelis Outshoorn, was net als de poort waarnaar het was genoemd in classicistische stijl gebouwd. Ondanks het traditionele uiterlijk was het een innovatief ontwerp voor zijn tijd. De kopsporen kwamen aan in een hoefijzervormig gebouw met overdekte perrons. In tegenstelling tot andere kopstations uit die tijd, zoals het Rhijnspoorstation en het eerste station Rotterdam werden diensten voor zowel vertrekkende als aankomende passagiers geconcentreerd in en voor het ontvangstgebouw.
Desondanks werden er later diverse aanpassingen gedaan. Zo werd de linkervleugel, aanvankelijk de woning van de stationschef, na de sluiting van het stationskoffiehuis Belvédère omgebouwd tot een stationsrestauratie. In de rechtervleugel vond de bagage- en goederenafhandeling plaats. Goederenwagons werden hier naartoe geleid via een draaitafel in het station. Dat was in de begindagen nodig vanwege het nauwe stuk land waarop het station was gebouwd, ingeklemd tussen de Haarlemmertrekvaart en een sloot, met daarachter een stellingmolen. Pas na verwijdering daarvan in de jaren 1850 konden behoorlijke goederenvoorzieningen en een nieuwe goederenloods worden aangelegd.
De aanlegplaats voor trekschuiten naar Haarlem lag direct achter de linkervleugel en hoewel de trekvaart snel in betekenis afnam na de komst van de spoorlijn, overleefde de aanlegplaats het station tot 1883. Tegenover het station lag na de sloop van het stationskoffiehuis het hoofdkantoor van de HIJSM.Bonthuis, J.A. “Het begin: kilometer nul.” Op de rails 57, no. 3 (1989): 86–88. De aanvoer naar het station vond plaats door de Willemspoort en leidde naar een ruim stationsplein. Daarvandaan vertrokken koetsen, maar er stonden ook paardentrams voor reizigers ter beschikking.
thumb|left|Station Willemspoort met er achter een stellingmolen. Station Willemspoort was het nulpunt van de kilometertelling van de spoorlijn van Amsterdam naar Rotterdam; de Oude Lijn. Na de omlegging van de spoorlijn ten noorden van de Willemspoort in de richting van het latere Centraal Station kwam het nulpunt even ten westen van de spoorbrug over het Westerkanaal te liggen.
Van mei 1878 tot 15 oktober 1878 was het ook het voorlopige begin- en eindpunt van de net gereedgekomen spoorlijn naar Zaandam. Daartoe werd een abri aan de nieuwe, verhoogde spoorlijn aangelegd, die door middel van een loopbrug met het oude station was verbonden.Utrechts Archief, 959 Archief Nederlandse Spoorwegen, Inv. 6382: Abri bij het station aan de Willemspoort, 1878. Calque. Vanaf 15 oktober 1878 kon het nieuwe spoorviaduct tussen Willemspoort en Westerdok in gebruik worden genomen, waarmee het begin- en eindpunt werd verlegd naar het tijdelijke station Westerdok ter hoogte van het Droogbak, tot het Centraal Station in 1889 in gebruik werd genomen.
Na sluiting werd het complex vrij snel verwijderd om plaats te maken voor de Westergasfabriek, die in 1883 opende. Op de plaats van het stationsgebouw zelf bevindt zich sinds 1890 het Westerpark.
Externe link Het Station Willemspoort op de Beeldbank Amsterdam Station Willemspoort op Stationsweb
Amsterdam Willemspoort Categorie:Voormalig bouwwerk in Amsterdam Categorie:Bouwwerk van Cornelis Outshoorn