Barcelona is de op een na grootste stad van Spanje, na de hoofdstad Madrid. De stad is de hoofdstad van de autonome regio Catalonië en van de provincie Barcelona. Barcelona telt 1.636.732 inwoners (2021)Idescat – The municipality in figures: Barcelona en heeft een oppervlakte van 101,4 km². In de metropolitane regio wonen circa 6,8 miljoen mensen (2017).
De stad ligt aan de Middellandse Zee, aan de Costa del Maresme, tussen de Costa Brava in het noorden en de Costa del Garraf in het zuiden. Barcelona beschikt over een belangrijke zee- en handelshaven en ligt op ongeveer 160 kilometer van de Pyreneeën.
Barcelona is een belangrijk cultureel en academisch centrum. De Universiteit van Barcelona werd opgericht in 1450 en de Universiteit Pompeu Fabra in 1990. De stad organiseerde meerdere internationale evenementen, waaronder de Wereldtentoonstellingen van 1888 en 1929, de Olympische Zomerspelen van 1992 en het Fòrum van 2004.
Een groot deel van de stad, het district Eixample, werd in de 19e eeuw ontworpen met een kenmerkend rasterpatroon. Inwoners noemen de stad vaak 'Barna', terwijl 'Barça' verwijst naar de voetbalclub FC Barcelona.
Geschiedenis Oudheid Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van Barcelona. Volgens een hiervan is de stad al 400 jaar voor de stichting van Rome door Hercules gegrondvest. In de 3e eeuw v.Chr. zou de Carthager Hamilcar Barkas, de vader van Hannibal, de stad hebben uitgebreid en naar zichzelf Barcino hebben vernoemd. Volgens een andere legende stichtte Hannibal zelf de stad.
De eerste sporen van civilisatie rond Barcelona stammen uit de periode van 2000-1500 voor Chr. Het eerste volk dat de plek bewoonde, waren de Laietanen, een Iberisch volk, in de 7e eeuw v.Chr. Gedurende de Tweede Punische Oorlog werd de stad veroverd door de Carthagers, en in 218 voor Chr. door de Romeinen. De stad kreeg van hen de naam Julia Augusta Paterna Faventia Barcino of kortweg Barcino. Barcino werd gebruikt als een militair fort. In de 3e eeuw na Chr. had de stad ongeveer 6000 inwoners en functioneerde ze als een van de vele vestigingen in de Romeinse route van Rome naar Gades (Cádiz). De stad lag in "Hispania Tarraconensis", een Romeinse provincie die het grootste deel van Spanje besloeg en die bestuurd werd vanuit Tarraco, het latere Tarragona.
Middeleeuwen In de 5e eeuw werd Barcino bezet door de Visigoten, die er een centrum voor handel en bestuur van maakten. In de 8e eeuw veroverden de Moren de stad onder leiding van de Arabische koning Al-Hurr. Een groot deel van de bevolking vluchtte naar de Pyreneeën, waar ze kleine nederzettingen stichtten.
In 801, na het einde van de belegering van Barcelona, kwam de stad in bezit van het Frankische Rijk, toen de Karolingers hun Spaanse Mark uitbouwden. In 985 verwoestte de Arabische leider van het kalifaat Córdoba Almansur een groot deel van de stad. Hij slaagde er echter niet in de stad te bezetten. Aan het einde van de 9e eeuw maakte Barcelona deel uit van het koninkrijk Aragón en begon aan de wederopbouw onder graaf Borrell II. Onder zijn leiding groeide Barcelona uit tot een machtig graafschap en in de 13e en 14e eeuw werd Barcelona, als hoofdstad van de machtige Kroon van Aragon, een van de belangrijkste mediterrane steden, samen met Venetië en Genua.
Nieuwe Tijd thumb|left|300px|De haven van Barcelona was het centrum van het zeerijk der Aragonezen In de 15e eeuw begonnen de natuurlijke zandbanken rond de stad te verdwijnen. Door veel stormen en een sterkere kuststroming breidde het strand zich snel uit en bedekte het de vroegere havengebieden. Politieke spanningen en onrust bereikten de stad in de 16e en 17e eeuw. Nadat koning Ferdinand II van Aragon trouwde met Isabella van Castilië, ontstonden er conflicten in het hele land. Deze begonnen met de Catalaanse Opstand, van 1640 tot 1651, gevolgd door de Spaanse Successieoorlog, van 1706 tot 1714, waarmee een einde kwam aan de onafhankelijkheid van heel Catalonië, en een donkere periode voor de stad begon.
Nieuwste Tijd In de 19e eeuw werd Barcelona opnieuw een belangrijk politiek, economisch en cultureel centrum. Deze periode staat bekend als de wedergeboorte van de stad. In 1897 werd een deel van de stadsmuren verwijderd om Barcelona met de omliggende dorpen te verbinden en zo verder te groeien. De uitbreiding begon met de bouw van de wijk Eixample, ontworpen door Ildefons Cerdà. De nieuwe wijken zijn nu nog duidelijk te herkennen aan het regelmatige stratenpatroon met rechte hoeken. De twee kopspoorstations, Station Barcelona França en Estació del Ferrocarriles Norte werden aan de oostzijde van de stad aangelegd. Er was een bovengrondse oost-westspoorverbinding die buiten de oude stad maar in de nieuwe wijken verliep.:File:Barcelona 1908.jpg thumb|left|300px|Wereldtentoonstelling in 1929 De wereldtentoonstelling van 1929 vormde een bekroning van de stadsexpansie en de nieuwe urbanisatie in Eixample en Gracia.
Aan het begin van de 20e eeuw groeiden de economie en de industrie en vestigden zich arbeiders in de stad. Met hen kwamen nieuwe ideologieën de stad binnen. Slechts een gedeelte van de bevolking profiteerde van de economische bloei en de tegenstelling tussen arm en rijk nam toe. Onder invloed van linkse ideologieën, waaronder vooral het anarchisme, was er onrust bij de arbeidersklasse, wat onder meer uitmondde in de 'Tragische week' van 1909.
In juli 1936 maakt de Spaanse Burgeroorlog een abrupt einde aan de groei van Barcelona. De stad werd verscheidene keren gebombardeerd en in januari 1939 veroverd door het nationalistische leger van Francisco Franco. Dictator Franco beëindigde de autonomie van Barcelona en Catalonië voor 36 jaar. Hij 'gebruikte' Barcelona de eerste 15 jaar van zijn regime als een industriële machine, waarvoor een buitenproportionele groei van de stad werd afgedwongen. Door deze groei kwamen duizenden Spanjaarden uit het zuiden naar Barcelona voor werk. Een groot deel van hen leefde in barakken zonder gas, licht of water. Dit fenomeen heette in het Spaans barraquismo.Rapport werkgelegenheid in de 20e eeuw, Universitat de Barcelona Verdedigers van de Catalaanse cultuur werden opgesloten in het kasteel van Montjuïc en riskeerden zelfs de dood, zoals Lluís Companys overkwam, die in 1940 bij dat fort werd geëxecuteerd.
Pas in de jaren zestig braken er, economisch gezien, betere tijden aan, vooral door de massale komst van Noord-Europese toeristen.Geschiedenis van toerisme in Barcelona, Astrogea Deze concentreerden zich niet in Barcelona, maar rondom de toenmalige vissersdorpen, maar de extra werkgelegenheid in de omgeving was in het voordeel van de bevolking van Barcelona.
In 1975 overleed Franco en kwam er een einde aan onderdrukking en isolatie. Spanje kreeg een koning, Juan Carlos I, en Barcelona kreeg de kans om zich te ontwikkelen. De Catalaanse taal en cultuur waren weer vrij te gebruiken.
Barcelona werd in 1987 opgeschrikt door een bomaanslag van de Baskische afscheidingsbeweging ETA op de supermarkt Hipercor aan de Avinguda Meridiana. 21 mensen kwamen om het leven.
Toen in 1986 bekend werd dat Barcelona de Olympische Spelen van 1992 mocht organiseren, werd werk gemaakt van een transformatie van de stad, onder de leiding van architect en stedenbouwkundige Oriol Bohigas i Guardiola.Olympische bouwwerken in Barcelona, www.bcn.es/turismeManuel Vàzquez Montalbán, Si Bohigas hubiera sido Alcalde., Sevilla, Universidad de Sevilla, Biblioteca de arquitectura, 2003, p.8 Het metronetwerk werd gemoderniseerd, de huidige rondwegen werden aangelegd, de luchthaven uitgebreid en een groot deel van het centrum 'schoongemaakt'. De stad, die lange tijd door de haven, wegen en spoorwegen van de Middellandse Zee was afgesloten, kreeg weer een zeefront en eigen stranden. Criminaliteit werd succesvol bestreden en vele historische gebouwen (waaronder een aantal van Antoni Gaudí) werden gerestaureerd.
De stad heeft sinds 1 januari 2006 vier punten op de lijst van wereldsteden.Basic Data on World Cities, World City Network Barcelona maakt actief gebruik van city marketing. Sinds 2011 werpt het zich onder de noemer 'Barcelona 5.0' op als een model van smart city.Reportage van tvbrussel over Barcelona smart city of '5.0'
Op 17 augustus 2017 vielen er bij een aanslag op La Rambla met een bestelwagen die op de wandelende menigte inreed dertien doden en ruim honderd gewonden.
thumb|Plaça de Catalunya
Geografie Barcelona ligt aan de Middellandse Zee, in het noordoosten van het Iberisch Schiereiland. De stad ligt op een plateau omgrensd door de bergketen Serra de Collserola,Website Parc Collserola de rivieren Llobregat in het zuiden en Besòs in het noorden en de Middellandse Zee. De stad ligt 160 kilometer ten zuiden van de Pyreneeën. De Serra de Collserola vormt een soort omheining rond de stad, het hoogste punt in die keten is de heuvel Tibidabo, 512 meter hoog. Op de top van die heuvel staat een telecommunicatiemast, genaamd "Collserolatoren". De stad zelf is gebouwd op een aantal heuvels zoals de Carmel (267 meter), Monterols (121 meter), Putxet (181 meter), Rovira (261 meter) en Peira (133 meter). De heuvel Montjuïc (173 meter hoog) ligt in het zuidoosten, aan de zee, en kijkt als het ware over de stad uit. Historisch werd deze heuvel gebruikt als een fort.Geschiedenis van Montjuïc, Publicacions de Barcelona Inmiddels vindt men er musea en restaurants, het stadion en het zwembad van de Olympische Zomerspelen van 1992. Verder bevindt er zich een begraafplaats. Langs de kust vindt men zandstranden die zijn aangelegd in de aanloop naar de Olympische Spelen.
De windstreken op de stadsplattegrond van Barcelona zijn veelal bijna een kwartslag gedraaid: op deze plattegronden loopt de kust horizontaal, parallel aan de onderkant van de kaart, terwijl in werkelijkheid de kust van noordnoordoost naar zuidzuidwest loopt. Dit sluit aan bij het verloop van de kustlijn het grootste deel van Catalonië. Barcelonezen zelf gebruiken niet de windrichtingen, maar geografische referenties als ze over de richting spreken: "zee" en "Tibidabo" voor oostzuidoost en westnoordwest, en "Llobregat" en "Besòs" voor zuidzuidwest en noordnoordoost. Zo zijn de "windrichtingen" bijvoorbeeld aangegeven op de wijkplattegrond in de metrostations.
Klimaat links|212px|thumb|Klimaatdiagram van Barcelona Barcelona heeft een mediterraan klimaat. Dit betekent lange zomers en milde winters, met weinig extremen. Meestal beginnen in maart de eerste dagen met temperaturen boven de 20 graden, terwijl die temperaturen kunnen voortduren tot het einde van november. De warmste maanden zijn juli en augustus, wanneer het regelmatig warmer is dan 30 graden. In deze maanden wil de temperatuur 's nachts soms met moeite onder de 20 graden Celsius zakken. Mede hierom ontvluchten inwoners de stadshitte in die maanden.
De winters zijn doorgaans mild, met zachte temperaturen, weinig regen en tamelijk veel zon. Ook de neerslag is typisch mediterraan: deze bestaat vaak uit geconcentreerde hoosbuien,Michael E. Ritter An Introduction to Physical Geography, University of Wisconsin die in slechts een beperkt aantal dagen per jaar voor de totale jaarlijkse neerslag zorgen.
Bevolking In de stad Barcelona wonen ruim 1,6 miljoen mensen en de metropool Barcelona heeft een inwonertal van 6.842.771 (gegevens van 2017). De bevolkingsdichtheid in de stad is 15.992 personen per vierkante kilometer. In 2005 bestond ongeveer 14% van de stadsbevolking uit immigranten, wat neerkomt op zo’n 224 000 inwoners. De meesten daarvan komen uit Marokko en Latijns-Amerika, met name uit Ecuador, Peru, Colombia, Argentinië, de Dominicaanse Republiek en Bolivia.Immigranten in Spanje, INE: Spaans Nationaal Instituut voor de Statistiek Andere opvallend grote groepen buitenlanders komen uit Roemenië, Italië en Frankrijk.