Religie in België

De meeste inwoners van België zijn niet religieus (agnost, atheïst, humanist, vrijzinnig of niet-gelovige). De grootste religie in België is het christendom, en meer bepaald het katholicisme. Daarnaast zijn er andere christelijke minderheden (orthodox en protestants, inclusief anglicaans), moslims, joden en een aantal gelovigen van niet-erkende religies en levensbeschouwingen.

België past het principe van scheiding van kerk en staat toe en waarborgt de vrijheid van godsdienst (art. 19 Grondwet en art. 9 EVRM). Dit artikel geeft een overzicht van de status en de historische ontwikkeling van de verschillende religies en levensbeschouwingen.

Zes religies zijn door de Belgische federale overheid erkend, namelijk de rooms-katholieken, de orthodoxen, de anglicanen, de evangelisch-protestanten, de joden en de moslims. Ook de niet-confessionele levensbeschouwing is erkend.Erkende erediensten Het boeddhisme is vandaag niet erkend in België, maar de leden ontvangen wel een toelage.

Demografie

België heeft geen recente census die de inwoners vraagt naar hun religie. De Belgische overheid is terughoudend om aan burgers te vragen tot welke religie zij behoren, wat het verkrijgen van statistische gegevens bemoeilijkt. Bijgevolg zijn alle cijfers over het aantal personen die zich identificeren met bepaalde religies schattingen. Wetenschappelijke opiniepeilingen op basis van een steekproef vragen soms naar de religieuze achtergrond, welke religie mensen aanhangen, hoe belangrijk ze religie vinden, hoe vaak de respondenten deelnemen aan religieuze plechtigheden en of ze geloven in God. De Katholieke Kerk houdt doopregisters bij. Echter veel mensen die katholiek gedoopt zijn, beschouwen zich niet als katholiek.

Eurobarometer

De Eurobarometer stelt soms de vraag "Beschouwt u zichzelf als?". Religie 2015ZA6595_V499: Eurobarometer 83.4 (May-June 2015). 2018 2021 katholiek 52,9% 57,1% 44% agnost 17,1% 20,2% 26% atheïst 14,9% 9,1% 15% andere christen 7,8% 5,7% 5% moslim 5,2% 6,8% 2% andere religie 0,7% 1,1% 1% andere/overige 1,5% - 7%

European Social Survey De European Social Survey stelt de vraag naar religieuze identificatie in twee stappen. De eerste vraag is: "Vindt u van uzelf dat u tot een bepaalde godsdienst of geloofsovertuifing behoort?". Indien men affirmatief antwoordt is de volgende vraag: "Welke?". Onderstaande tabel is berekend door de combinatie van deze twee vragen.

Religie 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2023 Geen religie 50,2% 54% 56,2% 55,8% 57,8% 58,6% 58,8% 54,2% 53,8% 57,6% 58,7% Christen 45,9% 41,3% 40,4% 38,9% 36,8% 33,9% 34,8% 37,2% 37% 35,1% 33,9% (Rooms-)katholiek43,9% 40% 38,8% 36,9%34,3% 31,8% 31,6% 35,1%33,6% 31,2% 31,1% Protestants0,6% 0,5% 0,6% 1%1,1% 1,1% 0,9% 0,8%1,4% 1,4% 1,3% Orthodox0,1% 0,2%0,4% 0,4%0,4% 0,7%1,3% 0,8%1,2% 1,7%0,6% Andere christen1,3% 0,6%0,6% 0,6%1% 0,3%1% 0,5%0,8% 0,8%0,9% Islam 2,8% 3,9% 3,2% 4,1% 4,7% 6,5% 5,8% 7,4% 7,7% 7% 6,4% Jodendom 0,1% 0% 0,2% 0,1% 0,3% 0,2% 0% 0% 0,2% 0,2% 0,1% Oosterse religie 0,2% 0,5% 0,1% 0,4% 0,3% 0,4% 0,4% 0,5% 0,7% 0,2% 0,2% Andere 0,6% 0,3% 0% 0,6% 0,1% 0,5% 0,2% 0,6% 0,6% 0,2% 0,6%

Religies en levensbeschouwingen Katholieken thumb|De Sint-Romboutskathedraal in Mechelen

Het katholicisme is de grootste religie in België. Reeds in 280 werd het eerste bisdom op het grondgebied van het huidige België opgericht: het bisdom Tongeren, dat later naar Maastricht en nog later naar Luik verhuisde. De Katholieke Kerk in België telt ongeveer vierduizend parochies. Net zoals in andere West-Europese landen, daalde het aantal priesters de laatste decennia. In de vier Vlaamse bisdommen en het tweetalige bisdom Mechelen - Brussel telde men in 2016 1.818 priesters. Dit is een daling van 30 % t.o.v. de vorige telling in 2008. Ook de instroom van jonge priesters is gering. Ongeveer twee procent van de Belgische bevolking gaat elke zondag naar de mis.

België onderhoudt diplomatieke contacten met het Vaticaan. Het grondgebied van België is bestuurlijk ingedeeld in acht bisdommen en een militair ordinariaat en vormt één kerkprovincie waarvan de aartsbisschop van Mechelen-Brussel, Luc Terlinden de metropoliet is. De Heilige Jozef is de beschermheilige van België.

Het Katholiek Onderwijs Vlaanderen is de koepel-organisatie van de inrichtende machten, die door de Belgische bisschoppen belast is met de coördinatie en de vertegenwoordiging van het katholiek onderwijs in Vlaanderen. Sinds het schoolpact uit 1959 worden de katholieke scholen ook grotendeels door de staat gesubsidieerd.

Beroemd zijn Belgische missionarissen, zoals Peter van Gent in Mexico, Pater Damiaan bij de melaatsen in Molokai, Joos de Rijcke in Ecuador, Ferdinand Verbiest in China en nu nog Jeanne Devos in India. Georges Lemaître was een Belgische katholieke priester die de basis legde voor de Oerknaltheorie, die later werd bevestigd door Edwin Hubble. Priester Adolf Daens en kardinaal Jozef Cardijn waren katholieke geestelijken die zich voor de arbeidersemancipatie hebben ingezet.

De Rooms-Katholieke Kerk heeft in België enkele - vooral financiële - voorrechten ten opzichte van de andere levensbeschouwingen, voornamelijk als compensatie voor het groot aantal kerkelijke goederen die ten tijde van de Franse Revolutie en Napoleon werden geconfisqueerd (zie Concordaat van 15 juli 1801) maar ook vanwege haar rol als grootste religie, haar lange geschiedenis en het grote aantal waardevolle kerken in België.

De koning en publieke hoogwaardigheidsbekleders wonen jaarlijks op de nationale feestdag een katholieke mis bij (het te deum). Ook op Koningsdag vindt dit ritueel plaats echter zonder het koningspaar. Kardinalen en de nuntius staan hoog in de protocollaire rangorde.

Orthodoxen In 2012 telde de orthodoxe minderheid in België 70.000 gelovigen en ongeveer 45 parochies. Sinds 1985 zijn de verschillende orthodoxe kerken – Grieks, Russisch, Ethiopisch, Oekraïens, Roemeens, Bulgaars, Servisch en Armeens – erkend als één entiteit onder leiding van de metropoliet van België van het Oecumenisch patriarchaat van Constantinopel.

Anglicanen De anglicanen werden in 1870 erkend; zij maken slechts een zeer klein deel uit van de Belgische christenen.

Protestanten

Ook na de Tachtigjarige Oorlog bleef er een aanwezigheid van protestanten op Belgisch grondgebied. De protestantse eredienst is erkend van bij de onafhankelijkheid. Het aantal protestanten is volgens professor Justin L. Barrett gestegen van 79.000 in 1970 naar 125.000 in 2000; volgens protestantse nieuwsdiensten was hun aantal toen 140.000. Zij maken thans ongeveer één procent van de bevolking uit. Een belangrijke uitzondering is Korsele, een gehucht van Horebeke dat al sinds de reformatie een protestants bolwerk vormt.

Joden

België heeft reeds eeuwenlang, vooral te Brussel en te Antwerpen, een belangrijke joodse aanwezigheid. Het jodendom is al vanaf de onafhankelijkheid in 1830 door de staat erkend. Schattingen van het aantal joden loopt uiteen van 21.338 (Barrett 2000, tegenover ca. 40.000 in 1971) tot ca. 45.000-55.000 volgens het Centraal Israëlitisch Consistorie van België.

Tussen 2010 en 2015 emigreerden jaarlijks gemiddeld 234 Belgische Joden naar Israël oftewel zo'n 4% van het totale aantal Belgische Joden. Dit is een stijging van 56% tegenover het jaarlijkse gemiddelde van 133 emigranten in de periode 2005-2009. Een toename in antisemitisme en economische motieven zouden de redenen zijn.

Moslims Jaar Aantal moslims Percentage1970 90.000 0,9%1990 266.000 2,7%2000 364.000 3,6%2015 781.887 7%2016 862.600 7,6% De islamitische eredienst werd in 1974 erkend. Vooral sinds enkele decennia kent België een opmerkelijke toename van het aantal moslims. Het exacte aantal Belgische moslims is onbekend, aangezien religieuze volkstellingen verboden zijn in België. Het Executief van de Moslims van België ging in 2013 uit van een 600.000 - 700.000 moslims in België.La Meuse, La religion chrétienne en net recul chez nous: 1.000.000 de Musulmans en Belgique d'ici 2030? (3 juni 2013) De moslimbevolking is sterk geconcentreerd in de grote steden, met gemeentes als Sint-Joost-ten-Node (47,6%), Sint-Jans-Molenbeek (42,9%) en Schaarbeek (38,7) waar meer dan een derde van de inwoners zich als moslim identificeert.Aantal en % moslims in elke gemeente 2011-2019 In Antwerpen (21%) en het Brusselse Gewest (25,5%) maken zij een aanzienlijk deel van de bevolking uit. De islam is tevens de snelst groeiende religie van het land en een studie van het Pew Research Center voorziet een groei van het aantal moslims tot 10,2% van de Belgische bevolking in 2030. Naargelang de hoeveelheid migratie, kan in 2050 het aandeel moslims van de Belgische bevolking 11,1% (nul migratie), 15,1% (gemiddelde migratie) of 18,2% (hoge migratie) bedragen volgens een studie van het Pew Research Center.

Ex-moslims Hoewel bij wet iedereen het recht heeft om van religie te veranderen, is er een sociaal taboe op afvalligheid van de islam. Marokkaans-Belgische komiek Sam Touzani is een zeldzaam voorbeeld van een uitgesproken ex-moslim; hij werd door verscheidene fatwa's veroordeeld en heeft online honderden doodsbedreigingen gekregen, maar volhardt in zijn kritiek op de islam en het islamisme.

Er is een Beweging van Ex-moslims van België om afvalligen van de islam te ondersteunen en om 'islamitische indoctrinatie te bestrijden'. Anno 2014 had het tientallen leden die voorzichtig en vaak anoniem dienden te opereren. Daarnaast hebben Belgische academici zoals Maarten Boudry en Johan Leman inspanningen geleid om het verlaten van de islam in België te normaliseren. Op 16 november 2017 kwam de 25-jarige Hamza, die door zijn hele familie (behalve zijn zuster) werd genegeerd, op televisie uit de kast als ex-moslim. Hij werd gesecondeerd door filosoof en ex-katholiek Patrick Loobuyck, die stelde dat secularisering in het westen westerse moslims zoals Hamza in staat stelt om religieuze vrijzinnigheid en zelfs atheïsme te omarmen. In december 2018 verhaalde De Morgen dat Belgische ex-moslims sinds najaar 2017 in het geheim regelmatig bijeenkomsten hielden op veilige locaties in Brussel, daarin bijgestaan door moreel consulenten van deMens.nu.

Vrijzinnigen Vrijzinnigheid is een verzamelbegrip voor onkerkelijken, ongelovigen, humanisten, vrijdenkers en anderen; het begrip atheïsme is in België minder gangbaar. De vrijzinnigheid werd in 1981 voorlopig erkend als levensbeschouwing; eind 2002 werd dat definitief. Over het aantal vrijzinnigen zijn geen cijfers bekend. Uit een bevraging door de professoren Elchardus, Dobbelaere en Kerkhofs (2003) blijkt dat 1 procent van de Belgen lid is van een vrijzinnige vereniging; 7 procent noemt zich vrijzinnig, 8 procent is ongelovig en 6 procent onverschillig. Volgens onderzoek van Zuckerman (2005) is ongeveer 42–43% van de Belgen niet-religieus. In 2026 vierden 11.967 kinderen in Vlaanderen en Brussel een lentefeest of het feest van de vrijzinnige jeugd. Enkel in 2022 lag het aantal deelnemers hoger vooral ten gevolge van het uitstellen van vieringen tijdens de coronapandemie. Het lentefeest is gericht op kinderen van zes en zeven jaar; het feest vrijzinnige jeugd voor kinderen rond de twaalf jaar.

Het hoogste orgaan van de georganiseerde vrijzinnigheid in België is de Centrale Vrijzinnige Raad. De Vlaamse koepelafdeling is de Unie Vrijzinnige Verenigingen (UVV of deMens.nu), de Franstalige is het Centre d'Action Laïque (CAL).

Boeddhisme

In 2003 waren er ongeveer 20.000 boeddhisten in België, oplopend tot een 30.000 in 2015. In 2023 werd een wetsontwerp dat het boeddhisme erkend door de ministerraad goedgekeurd. Het boeddhisme is echter nog niet erkend.

Niet-erkend In 2013 zaten Jehova's getuigen op een stabiel aantal van ca. 25.000.