Het kraaihei-dennenbos (Empetro-Pinetum) is een associatie uit het verbond van naaldbossen (Dicrano-Pinion).
Naamgeving en codering Synoniemen Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r44Aa04 BWK-karteringscodes: pm., ppm.
De wetenschappelijke naam Empetro-Pinetum is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk kraaihei (Empetrum nigrum) en grove den (Pinus sylvestris).
Ecologie Het kraaihei-dennebos komt voor op zeer oligotrofe, kalkarme, relatief jonge, droge tot enigszins wisselvochtige zandgronden. Over het algemeen kan het kraaihei-dennenbos goed tegen begrazing doordat kraaihei wordt gemeden door herbivoren zoals het ree, edelhert en rund.
Subassociaties in Nederland en Vlaanderen Binnen het kraaihei-dennenbos worden in Nederland en Vlaanderen twee formele subassociaties onderscheiden. Deze worden hieronder besproken.
Typische subassociatie De typische subassociatie (Empetro-Pinetum typicum) komt hoofdzakelijk voor op relatief jonge bosgrond; het gaat dikwijls om een eerste generatie van naaldbos of -struweel. Differentiërende taxa voor deze subassociatie zijn groot laddermos, wilde kamperfoelie, fijn schapengras en gewoon kantmos.
Subassociatie met bosbessen thumb|Een bospad door de subassociatie met bosbes. Een subassociatie met bosbes (Empetro-Pinetum vaccinietosum) komt voor op relatief oudere bosgronden met een gedifferentieerde laag van amorfe humus. Deze humuslaag komt veelal pas in de tweede naaldbosgeneratie tot ontwikkeling. Differentiërende taxa voor deze subassociatie zijn blauwe bosbes, rode bosbes, fraai haarmos, grijs kronkelsteeltje en kussentjesmos. Daarnaast hebben zomereik, ruwe berk en wilde lijsterbes een net iets hogere presentie.
Vegetatiezonering In de vegetatiezonering zijn de belangrijkste contactgemeenschappen van het kraaihei-dennenbos veelal de dwergstruweelgemeenschappen uit het kraaihei-verbond. In Nederland zijn de associatie van kraaihei en gewone dophei en de subassociatie met kraaihei van de associatie van gewone dophei en veenmos extreem zeldzame contactgemeenschappen; in het buitenland treden de twee laatstgenoemde syntaxa vaker als contactgemeenschap op.
Zie ook Lijst van bosgemeenschappen in Nederland
Kraaihei-dennenbos