De Ebbingepoort was een van de zes oorspronkelijke stadspoorten van de Nederlandse stad Groningen. Deze poort vormde de belangrijkste toegangsweg tussen Groningen en de Ommelanden. Er zijn vier Ebbingepoorten geweest.
Geschiedenis
Stadsmuur (1) De eerste (Binnenste) Ebbingepoort werd gebouwd aan het einde van de Oude Ebbingestraat, bij de Ebbingebrug. Mogelijk gezien de uitvalsweg al in houten vorm in de 11e-eeuwse stadswal, maar zeker als stenen poort in de 13e eeuw gebouwde bakstenen vestingmuur. In 1338 moest de poort samen met de Boteringepoort en het stuk stenen muur daartussen afgebroken worden en vervangen worden door een houten muur nadat de stad was veroverd door troepen uit De Ommelanden. Later is deze poort echter weer aanwezig.Of deze muur in 1338 werkelijk is gesloopt is en de muur bijvoorbeeld werd vervangen door een houten variant of dat de muur nooit daadwerkelijk afgebroken is geweest, is onzeker. In 1361 werd een stuk muur tussen de Boteringepoort en de Ebbingepoort naar buiten geplaatst. In 1459 werd ergens in de buurt (o.a. rond de Tibbetoren) hiervan een stuk muur herbouwd. Aangenomen is wel dat dit de muur uit 1338 is geweest, maar ook dit is onzeker. Over een herbouw van de Ebbingepoort wordt niet gesproken, dus mogelijk is deze nooit gesloopt of al eerder herbouwd.
Bolwerk en rondeel (2 en 3) De tweede (Middelste) Ebbingepoort werd aangelegd op het Bolwerk uit ca. 1470. Deze poort wordt in 1536 voor het eerst genoemd.
In de jaren 1540 werd gewerkt aan de aanleg van het Ebbingerondeel voor deze poort. In 1547 is er sprake van een 'myddelste Ebbynge poerte', wat erop wijst dat er toen drie poorten waren. De derde (Buitenste) Ebbingepoort verrees op het noordelijke deel van het Ebbingerondeel. Deze poort deed tevens dienst als gevangenis. In 1553 was het ronddeel voltooid. Het rondeel en de drie poorten zijn onder andere zichtbaar op de kaart van Braun en Hogenberg uit ca. 1571 (uitgegeven 1575).
In 1591 werd in opdracht van Parma een van de Ebbingepoorten afgebroken.
Vestingwallen (4) Na de reductie van Groningen werd tussen 1608 en 1629 een grote stadsuitbreiding gepleegd, waarbij ook de Nieuwe Ebbingestraat werd aangelegd en de (vierde) Nieuwe Ebbingepoort werd gebouwd in 1618. Bij de Nieuwe Ebbingepoort stroomde ook het in de 17e eeuw gegraven Boterdiep (vroeger Kleysloot) de stad in via de Ebbingepijp (1619) ten oosten van de poort. De Nieuwe Ebbingepoort was gelegen tussen de Boteringedwinger (zuidwestzijde) en de Ebbingedwinger (noordoostzijde). De beide resterende oudere poorten verdwenen bij de aanleg van deze vestingwerken.
Sloop en latere geschiedenis In 1853 verdween de Ebbingepijp vanwege de scheepvaart. Nadat in 1874 de Vestingwet in werking trad, werd ook in Groningen gesproken over het ontmantelen van de vestingwerken. In 1878 werden de wallen en de meeste poorten gesloopt, waaronder ook de Nieuwe Ebbingepoort. De Nieuwe Ebbingepoort stond op de plek van de huidige percelen Nieuwe Ebbingestraat 102 en 109.
Van 1880 tot in de eerste helft van de 20e eeuw reed er een paardentram (later een elektrische tram) tussen de voormalige Ebbingepoort (waar een remise was) en het Sterrebos via het Station Groningen. In 1988 werd verzorgingshuis 'Ebbingepoort' gebouwd nabij de locatie van de oude stadspoort.
Categorie:Geschiedenis van Groningen (stad) Categorie:Poort in Groningen (gemeente)