thumb|Glycolaldehyde is de enige diose thumb|140px|Fischer projectie van D-glyceraldehyde
Een aldose is een monosacharide met een aldehyde- (-CH=O) groep per molecule. De chemische formule is Cn(H2O)n. De eenvoudigste aldose is de diose glycolaldehyde, dat uit twee koolstofatomen bestaat.Berg, J.M., Biochemistry, 6th edition, 2006, W.H. Freeman and Company, New York
Omdat een aldose, behalve het hierboven genoemde glycolaldehyde, ten minste één asymmetrisch koolstof heeft, vertonen aldosen stereo-isomerie. Een aldose kan bij een Fischerprojectie voorkomen in een D- of L-vorm. In biologische systemen worden D-aldosen meer herkend dan L-aldosen.
Een aldose verschilt van een ketose, doordat de carbonylgroep aan het eind van de koolstofketen voorkomt in plaats van in het midden. Hierdoor kunnen ketosen van aldosen onderscheiden worden met een Seliwanoff-test.Seliwanoff's Test, Harper College, geraadpleegd op 2011-07-10. Gearchiveerd op 16 december 2017. Een aldose kan met de Lobry de Bruyn-Alberda van Ekenstein-transformatie isomerisch omgezet worden in een ketose.
Lijst van aldosen Diose: glycolaldehyde Triose: glyceraldehyde Tetrosen: erythrose, threose Pentosen: ribose, arabinose, xylose, lyxose Hexosen: allose, altrose, glucose, mannose, gulose, idose, galactose, talose
thumb|none|550px|"Stamboom" van de D-aldosen. De diose ontbreekt. Door het toevoegen van CH–OH-groepen aan de keten ontstaan grotere moleculen. De draairichting van de polarisering wordt aangegeven met (+) en (−). (1) D-(+)-Glyceraldehyde; (2a) D-(−)-Erythrose; (2b) D-(−)-Threose; (3a) D-(−)-Ribose; (3b) D-(−)-Arabinose; (3c) D-(+)-Xylose; (3d) D-(−)-Lyxose; (4a) D-(+)-Allose; (4b) D-(+)-Altrose; (4c) D-(+)-Glucose; (4d) D-(+)-Mannose; (4e) D-(−)-Gulose; (4f) D-(−)-Idose; (4g) D-(+)-Galactose; (4h) D-(+)-Talose
Categorie:Monosacharide