De grondster-associatie (Digitario-Illecebretum) is een associatie uit het dwergbiezen-verbond (Nanocyperion). De associatie omvat pioniervegetatie van kale, vochtige en zandige bodems in de heide, vooral bestaande uit eenjarige pionierssoorten.
Naamgeving en codering Synoniemen Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r29Aa04
De wetenschappelijke naam Digitario-Illecebretum is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk glad vingergras (Digitaria ischaemum) en grondster (Illecebrum verticillatum).
Fysiognomie De grondster-associatie omvat zeer laagblijvende, doorgaans open pioniervegetatie. Het kan als inslaggemeenschap optreden. Grondster bepaalt vaak in hoge mate het vegetatieaspect.
In de kruidlaag zijn laagblijvende, eenjarige rozetvormende planten als grondster dominant, samen met hogere grassen als struisgras en tredplanten als gewoon varkensgras en straatgras. De moslaag is weinig soortenrijk met het gewoon broedpeermos als meest gevonden soort.
Ecologie thumb|Een rugstreeppad in de grondster-associatie Deze plantengemeenschap is voornamelijk te vinden op onbegroeide, vochtige voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot neutrale bodems. Voorbeelden zijn vochtige, weinig belopen zandpaden, in de zomer droogvallende sloten en plassen, randen van duinplassen en vennen, zandgroeven en plagplekken in vochtige heide.
Het substraat is meestal leemarm, kalkarm grof zand, waar door opeenhoping van organisch materiaal en/of spoorvorming stagnatie van water optreedt.
Subassociaties in Nederland en Vlaanderen Binnen de grondster-associatie worden in Nederland en Vlaanderen twee subassociaties onderscheiden.
Subassociatie met glad vingergras Een subassociatie met glad vingergras (Digitario-Illecebretum digitarietosum) gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van glad vingergras (Digitaria ischaemum). De syntaxoncode voor Nederland is r29Aa04a.
Subassociatie met waterpostelein Een subassociatie met waterpostelein (Digitario-Illecebretum peplidetosum) gekenmerkt door de opvallende aanwezigheid van waterpostelein (Lythrum portula, synoniem: Peplis portula), knolrus, waterpeper, pitrus, gewone waternavel en moeraswalstro. De syntaxoncode voor Nederland is r29Aa04b.
Biogeografie De grondster-associatie heeft een beperkt verspreidingsgebied binnen atlantische en subatlantisch Europa. Ze is bekend van België, Nederland en Duitsland.
In Nederland komt deze associatie vooral voor in heidegebieden in het oosten van het land (drents-, subcentreuroop-, Gelders- en kempens district), waar ze vrij zeldzaam is. In Vlaanderen is ze, buiten de leemstreek, meer verspreid maar eveneens zeldzaam.
Vegetatiezonering In de vegetatiezonering kan de grondster-associatie contactgemeenschappen vormen met andere syntaxa van de hogere zandgronden. Langs zandige bermen, en dan vooral de subassociatie met glad vingergras, maakt de grondster-associatie vaak contact met grasland uit de struisgras-orde, doorgaans de vogelpootje-associatie. Op ietwat vochtige paden wordt de grondster-associatie ook vaak met de subassociatie van tengere rus van de associatie van Engels raaigras en grote weegbree aangetroffen.
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen De associatie heeft in Nederland en Vlaanderen twee kensoorten, waarvan de grondster dikwijls een dominante rol speelt en de rode schijnspurrie op het tweede plan komt. Ze onderscheidt zich van de andere associaties binnen het verbond door de aanwezigheid van gewoon struisgras, schapenzuring en glad vingergras. In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische taxa van de grondster-associatie voor Nederland en Vlaanderen.
Kruidlaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding kA - > 90% grondster Illecebrum verticillatum 100px kA - > 40% rode schijnspurrie Spergularia rubra 100px kV - > 10% liggend hertshooi Hypericum humifusum 100px kV - > 10% waterpostelein Lythrum portula 100px kO - > 60% moerasdroogbloem Gnaphalium uliginosum 100px kK - > 60% greppelrus Juncus bufonius 100px dA > 60% gewoon struisgras Agrostis capillaris tov. andere associaties in het verbond 100px dA > 50% schapenzuring Rumex acetosella tov. andere associaties in het verbond 100px dA > 40% glad vingergras Digitaria ischaemum tov. andere associaties in het verbond 100px dA riempjes Corrigiola litoralis tov. andere associaties in het verbond 100px bg > 60% straatgras Poa annua 100px bg > 30% gewoon varkensgras Polygonum aviculare 100px bg > 30% gewone spurrie Spergula arvensis 100px bg > 30% moerasstruisgras Agrostis canina 100px bg > 20% getande weegbree Plantago major subsp. intermedia 100px bg > 20% tormentil Potentilla erecta 100px bg > 20% gestreepte witbol Holcus lanatus 100px bg > 20% tengere rus Juncus tenuis 100px bg > 20% waterpeper Persicaria hydropiper 100px bg > 20% liggende vetmuur Sagina procumbens 100px bg > 20% pijpenstrootje Molinia caerulea 100px bg pitrus Juncus effusus 100px Moslaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding kV - > 10% gewoon broedpeermos Pohlia annotina 100px kV - < 10% bolletjespeermos Pohlia bulbifera 100px - > 20% zandhaarmos Polytrichum juniperinum 100px
Fotogalerij
Zie ook Natte heide (natuurdoeltype)
Grondster-associatie