thumb|De Marekerk aan de Zandweg De Meern is een woonplaats in het westen van de Nederlandse gemeente Utrecht.
Tot 2001 vormden de woonplaatsen De Meern, Vleuten en Haarzuilens samen de gemeente Vleuten-De Meern. Op 1 januari 2001 werd deze gemeente bij de gemeente Utrecht gevoegd. Daarbij behielden De Meern, Vleuten en Haarzuilens hun status van woonplaatsen. Samen met het ten zuiden van De Meern gelegen poldergebied Rijnenburg vormen zij thans de wijk Vleuten-De Meern binnen de gemeente Utrecht.
Vóór 1997 lag tussen de dorpskernen van Vleuten en De Meern en het Amsterdam-Rijnkanaal een landelijk gebied met vooral glastuinbouw en weidegrond. Thans is dit gebied geheel verstedelijkt en draagt het de wijknaam Leidsche Rijn. Samen met de sterk gegroeide woonplaatsen Vleuten en De Meern vormt het een stedelijk gebied binnen de gemeente Utrecht, gelegen ten westen van het Amsterdam-Rijnkanaal. Dit gebied heeft in 2025 ongeveer 101.400 inwoners, van wie ruim 22.000 in De Meern, ruim 28.000 in Vleuten en ruim 51.000 in Leidsche Rijn.utrecht.incijfers.nl/dashboard/thema/bevolking--wijk- De woonplaats Haarzuilens en de polder Rijnenburg, met samen ongeveer 900 inwoners, zijn hierbij niet meegeteld.
Een bijzonder gebouw in De Meern is het gereconstrueerde Romeinse fort Castellum Hoge Woerd met daarin het permanent tentoongestelde Romeinse schip De Meern 1. Zie voor meer hierover onder het kopje 'Cultuur'.
De plaatsnaam De oude dorpskern van De Meern ligt bij het begin van de Meerndijk. Deze dijk werd omstreeks het jaar 1200 aangelegd om de laag gelegen polders ten westen ervan te beschermen tegen water uit het hoger gelegen Utrechtse rivierengebied. De middeleeuwse naam van deze dijk was de Marne of Meern. De plaats De Meern is hiernaar genoemd. Aan het begin van de dijk lag (en ligt nog steeds) de Meernbrug. Deze gaf toegang tot de dijk en was van belang voor het wegverkeer tussen Utrecht en Montfoort en verder. In de late middeleeuwen ontwikkelde deze plek zich tot een bescheiden knooppunt van wegen over land en vaarwegen en ontstond hier een kleine nederzetting. De inwoners ervan woonden, zo zei men, aan de Meern, dat wil zeggen: aan of dicht bij de dijk met de naam 'Meern'. Tot in de twintigste eeuw is deze uitdrukking in gebruik geweest. Heden ten dage noemen vele (oud-)inwoners van De Meern zichzelf Merenees.
Geografie Ligging De Meern ligt ten noordwesten van het verkeersknooppunt Oudenrijn. Het grootste deel van de bebouwde kom ligt tussen de A12 en het kanaal Leidse Rijn; een kleiner deel ligt ten noorden van de Leidse Rijn.
De Meern wordt begrensd door in het noorden en oosten: de Utrechtse wijk Leidsche Rijn. in het zuiden: de voormalige polder Heicop en de buurtschap Achthoven in het westen: Harmelen in het noordwesten: Vleuten.
Buurten thumb|De Leidse Rijn gezien vanaf de Kloosterbrug, die de Zandweg in Het Weer (links) en De Balije (rechts) met elkaar verbindt De Meern is opgedeeld in de volgende buurten: De Meern Noord (buurtnummer 10.31) ten noorden van de Leidse Rijn. Hiertoe behoren De Woerd, Het Weer, Parkrand De Meern en de Zandweg tussen de Langerakbrug en de Loobrug; De Meern Zuid (buurtnummer 10.32), bestaande uit het gebied ten zuiden van de Leidse Rijn, ten westen van het Meentpark, ten noorden van de A12 en ten oosten van het Kloosterpark; de buurtschap Reijerscop ten zuiden van de A12; Bedrijvengebied Oudenrijn (buurtnummer 10.33). Hiertoe behoren de Zandweg ten oosten van de Langerakbrug en het gebied ten zuiden van de Leidse Rijn en ten oosten van het Meentpark; Veldhuizen (buurtnummer 10.24) ten zuiden van de Leidse Rijn, ten westen van De Meern Zuid en ten noorden van de A12; de Zandweg ten westen van de Loobrug in Vleuterweide Zuid (buurtnummer 10.23).
Bereikbaarheid De Meern Zuid en Veldhuizen bereikt men via de afrit De Meern in de A12. Het westelijke deel van Veldhuizen kan ook via de afrit Harmelen in de A12 worden bereikt. De Meern Noord en Oudenrijn bereikt men via de afrit Utrecht-Langerak in de A2, of via de afrit De Meern in de A12. Er zijn frequente en snelle busverbindingen met onder andere de treinstations Utrecht Centraal, Utrecht Vaartsche Rijn, Utrecht Leidsche Rijn en Vleuten, met de binnenstad van Utrecht en met het Utrecht Science Park. Ook tussen De Meern en de naburige plaatsen Harmelen en Montfoort rijden veel bussen. Een 6 km lange fietsroute loopt van het Utrechtse Domplein via de Dafne Schippersbrug naar de Meernbrug.
Aantal inwoners Op 1 januari 2024 telde De Meern iets meer dan 22.000 inwoners, die als volgt waren verdeeld over de vijf buurten: 5.996 in De Meern Noord, 6.512 in De Meern Zuid, 263 in Bedrijvengebied Oudenrijn, 9.205 in Veldhuizen en een onbekend klein aantal in Vleuterweide Zuid.waarschijnlijk minder dan 100 utrecht.incijfers.nl/dashboard/thema/bevolking/--wijk-
Samenstelling van de bevolking (situatie 2019) De Zandweg ten westen van de Loobrug blijft in deze paragraaf buiten beschouwing. Inleiding Over het algemeen zijn de verschillen tussen de buurten van De Meern niet groot wat betreft bevolkingssamenstelling.
De buurt die het meest afwijkt van het gemiddelde is het dunbevolkte Bedrijvengebied Oudenrijn. Het gemiddeld inkomen is hier duidelijk hoger dan in de andere buurten, maar dit geldt ook voor de aantallen diefstallen, vernielingen en geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. In de drie andere buurten van De Meern liggen de criminaliteitscijfers ongeveer de helft lager dan in de hele gemeente Utrecht.
De op een na meest afwijkende buurt is De Meern Zuid. Hier is het grootste deel van de huizen gebouwd in de jaren 1960 en 1970 en daarvan een groot deel als huurwoningen van de gemeente Vleuten-De Meern. Later werden vele daarvan verkocht aan bewoners. Dat hier meer ouderen en minder kinderen wonen en het gemiddeld inkomen lager ligt dan in de andere buurten, heeft mogelijk te maken met deze historische achtergrond.
Tussen de buurten De Meern Noord, De Meern Zuid en Veldhuizen bestaan de volgende opvallende overeenkomsten. Globaal genomen is 3/4 deel van de huizen koopwoning en 1/4 deel huurwoning. In elk van deze drie buurten is zo'n 86% van de huizen eengezinswoning en 14% appartement.
Samenstelling naar leeftijd 26% van de Meernse bevolking is jonger dan 18 jaar. In de hele gemeente Utrecht is dit 20%. Vooral in De Meern Noord en Veldhuizen wonen veel minderjarigen, namelijk 28% van de bevolking aldaar.
Voor de groep jongvolwassenen (18 t/m 34 jaar) is het beeld als volgt: in de gemeente Utrecht valt ruim 1/3 van de bevolking in deze categorie, mede door de vele studenten, in De Meern is het aandeel van deze leeftijdsgroep 16,5%.
De groep van middelbare leeftijd (35 t/m 54 jaar) is in De Meern relatief sterk vertegenwoordigd met 33%, tegen 27% in de hele gemeente Utrecht. Deze leeftijdsgroep bestaat voor een belangrijk deel uit ouders van minderjarigen. In de kinderrijke buurten De Meern Noord en Veldhuizen is het percentage van deze leeftijdsgroep het hoogst, namelijk 37%.
Een kwart van de Meernse bevolking is ouder dan 55 jaar, tegenover 19% in de gemeente Utrecht. Veldhuizen zit op dit Utrechtse gemiddelde. In de drie andere buurten van De Meern is het percentage 55-plussers hoger; het hoogste in De Meern Zuid, namelijk 35%.
Samenstelling naar migratie-achtergrond Wat dit aspect betreft, is er een verschil tussen Veldhuizen en de drie andere buurten. In Veldhuizen heeft 69% van de inwoners twee ouders die in Nederland zijn geboren, 9% heeft ten minste één ouder die in een ander westers land is geboren, 5% heeft ten minste één ouder die geboren is in Suriname of in het tot het Koninkrijk der Nederlanden behorende deel van de Antillen en 17% heeft ten minste één ouder die geboren is in een ander niet-westers land. 'westers' en 'niet-westers' overeenkomstig de definitie die het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruikt In de drie andere buurten zijn deze percentages respectievelijk 83%, 8%, 2% en 7%, met nauwelijks onderlinge verschillen. In de gemeente Utrecht zijn deze percentages, 65%, 12%, 3% en 20%.
Gemiddeld jaarinkomen Het gemiddeld jaarinkomen per inwoner van De Meern bedraagt € 29.300. In Oudenrijn is dit € 36.600, in De Meern Noord € 32.600, in Veldhuizen € 28.500 en in De Meern Zuid € 27.300. In de gemeente Utrecht is het gemiddeld jaarinkomen € 28.000.
Geschiedenis Geschiedenis in vogelvlucht In de Romeinse tijd liep de noordelijke grens van het Romeinse Rijk door het grondgebied van het huidige De Meern. Dankzij archeologische opgravingen is de kennis over het verblijf van de Romeinen in deze streek sterk toegenomen. Ook zijn vele voorwerpen opgegraven, waaronder een compleet Romeins schip dat permanent is tentoongesteld in het museum Castellum Hoge Woerd.
De geschiedenis van het in de late middeleeuwen ontstane dorp De Meern is nauw verweven met die van de ontginning van het gebied tussen de stroomruggen van de Rijn en de Hollandse IJssel. Bij de Meernbrug aan het begin van de Meerndijk ontstond een kleine nederzetting. Deze lag aan een van oost naar west lopende polderwetering. In 1381 werd deze wetering verbreed tot een kanaal voor de scheepvaart. In 1665 vonden nogmaals verbeteringen plaats, nu ten behoeve van de trekvaart tussen Utrecht en Leiden. Zo ontstond de huidige Leidse Rijn en kon de nederzetting bij de brug uitgroeien tot een klein dorp met onder andere een kerk, een school, een herberg, een hoefsmederij en een broodbakkerij.
In de twintigste eeuw veranderde De Meern van klein plattelandsdorp in een woonplaats met boeren, fruittelers, tuinders, ondernemers in handel, nijverheid en dienstverlening, werknemers in al deze sectoren en forensen. Sinds 1997 wordt de ontwikkeling van De Meern in hoge mate bepaald door de snelle groei van de stad Utrecht. Sinds 2001 is De Meern een woonplaats binnen de gemeente Utrecht. Boeren, tuinders en fruittelers zijn dan al vertrokken of gestopt met hun bedrijf. Anno 2020 is De Meern ten noorden van de A12 zo goed als volgebouwd.
Uitgebreide geschiedenis
Bijzondere gebouwen en percelen Religieuze gebouwen en begraafplaatsen Mariakerk (rooms-katholiek), Pastoor Boelenslaan 11, rijksmonument. Deze kerk, gewijd aan Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming, werd gebouwd in 1940 in Delftse-school-stijl naar het ontwerp van architect H.C. van de Leur. De pastorie, die via een gang met de kerk verbonden is, maakt deel uit van het complex. Het interieur is rijk aan voorwerpen van beeldende kunst. Het in 1888 door Michaël Maarschalkerweerd gebouwde orgel was door de parochianen Johannes Oostrom (1863-1917) en zijn echtgenote M. Pouw geschonken ten behoeve van de vorige parochiekerk bij de Stadsdam. In 1940 werd dit orgel naar de toen gereed gekomen nieuwe kerk overgebracht. Aan de zuidzijde van de kerk ligt de Rooms-katholieke Begraafplaats. Sociaal-Cultureel Centrum De Schalm, Oranjelaan 10, eigendom van de rooms-katholieke parochie. Het heeft een ontmoetingsruimte en verschillende zalen, waaronder een toneelzaal. De Schalm functioneert vooral dankzij de inzet van vele vrijwilligers. Metaal Kathedraal, Rijksstraatweg 20, Utrecht, voorheen de Rooms-Katholieke Kerk van Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming, waarvoor de huidige Mariakerk (zie hierboven) in de plaats is gekomen. Na de sluiting in 1940 werd het gebouw tot fabriek getransformeerd. Het kerkelijk gezag eiste dat aan de buitenkant alles zou worden verwijderd dat het gebouw op een kerk deed lijken. Binnen is de vroeg-neogotische kapconstructie nog aanwezig. Anno 2025 is dit gebouw in gebruik als kunstzinnige en culturele broedplaats.