Echte wormhagedissen (Amphisbaena) zijn een geslacht van wormhagedissen uit de familie wormhagedissen sensu stricto (Amphisbaenidae).

Naam en indeling De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1758 voorgesteld door Carl Linnaeus. Het is met 103 soorten het grootste geslacht van alle wormhagedissen; bijna de helft van alle soorten behoort tot deze groep.

Er worden nog regelmatig nieuwe soorten ontdekt waardoor veel bronnen een lager soortenaantal geven. Drie soorten zijn pas in 2018 voor het eerst beschreven en de soort Amphisbaena mebengokre is pas sinds 2019 bij de wetenschap bekend.

Verspreiding en habitat De verschillende vertegenwoordigers komen voor in delen van Zuid-Amerika en leven in de landen Argentinië, Bolivia, Brazilië, Colombia, Cuba, Ecuador, Frans-Guyana, Guyana, Haïti, Hispaniola, Maagdeneilanden, Paraguay, Peru, Puerto Rico, Suriname, Trinidad, Uruguay en Venezuela. Hiervan komt bijna de helft van alle soorten (48) endemisch voor in Brazilië.

De habitat bestaat voornamelijk uit vochtige tropische en subtropische bossen in laaglanden, drogere bossen en vochtige savannes. Ook in door de mens aangepaste gebieden zoals tuinen en plantages komen verschillende soorten voor.

Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 52 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Van de soorten worden er 31 gezien als 'veilig' (Least Concern of LC), een als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU), twaalf als 'onzeker' (Data Deficient of DD) en twee als 'gevoelig' (Near Threatened of NT). Drie soorten worden beschouwd als 'bedreigd' (Endangered of EN) en drie soorten ten slotte als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).

Soorten Onderstaand is een lijst van alle soorten weergegeven, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Amphisbaena absaberi Strüssmann & Carvalho, 2001 Brazilië Amphisbaena acangaoba Ribeiro, Gomides & Costa, 2020 Brazilië Amphisbaena acrobeles Ribeiro, Castro-Mello & Nogueira, 2009 Brazilië Witte wormhagedis(Amphisbaena alba) Linnaeus, 1758 Colombia, Venezuela, Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Peru, Bolivia, Brazilië, Paraguay, Trinidad, Ecuador Amphisbaena albocingulata Boettger, 1885 Paraguay Amphisbaena amethysta Ribeiro et al., 2024 Brazilië Amphisbaena anaemariae Vanzolini, 1997 Brazilië Amphisbaena angustifrons Cope, 1861 Argentinië, Paraguay, Bolivia Amphisbaena anomala Barbour, 1914 Brazilië Amphisbaena arda Rodrigues, 2003 Brazilië Amphisbaena arenaria Vanzolini, 1991 Brazilië Amphisbaena arenicola Perez & Borges-Martins, 2019 Brazilië Amphisbaena bahiana Vanzolini, 1964 Brazilië Amphisbaena bakeri Stejneger, 1904 Puerto Rico Amphisbaena barbouri Gans & Alexander, 1962 Cuba Amphisbaena bedai Vanzolini, 1991 Brazilië Amphisbaena bilabialata Stimson, 1972 Brazilië Amphisbaena bolivica Mertens, 1929 Argentinië Amphisbaena borelli Peracca, 1897 Argentinië, Bolivia Amphisbaena brasiliana Gray, 1865 Brazilië Amphisbaena brevis Strüssmann & Mott, 2009 Brazilië Amphisbaena caeca Cuvier, 1829 Puerto Rico Amphisbaena caetitensis Almeida, Freitas, Silva, Costa-valverde, Rodrigues, Pires & Mott, 2018 Brazilië Amphisbaena caiari Teixeira Jr, Dal Vechio, Neto & Rodrigues, 2014 Brazilië Amphisbaena camura Cope, 1862 Paraguay, Bolivia, Brazilië Amphisbaena carlgansi Thomas & Hedges, 1998 Cuba Amphisbaena carli Pinna, Mendonça, Bocchiglieri & Fernandes, 2010 Brazilië Amphisbaena carvalhoi Gans, 1965 Brazilië Amphisbaena caudalis Cochran, 1928 Hispaniola Amphisbaena cayemite Thomas & Hedges, 2006 Hispaniola Amphisbaena cegei Montero, Sáfadez & Álvarez, 1997 Bolivia Amphisbaena crisae Vanzolini, 1997 Brazilië Amphisbaena cubana Gundlach & Peters in Peters, 1879 Cuba Amphisbaena cuiabana Strüssmann & Carvalho, 2001 Brazilië Amphisbaena cunhai Hoogmoed & Avila, 1991 Brazilië Amphisbaena darwinii Duméril & Bibron, 1839 Uruguay, Brazilië, Paraguay Amphisbaena dubia Müller, 1924 Brazilië Amphisbaena elbakyanae Torres-Ramírez, Angarita-Sierra & Vargas-Ramírez, 2021 Colombia Amphisbaena eleutheria Perez et al., 2026 Brazilië Amphisbaena fenestrata Cope, 1861 Maagdeneilanden Amphisbaena filiformis Ribeiro, Gomes, Rodrigues Da Silva, Cintra & Da Silva, 2016 Brazilië Amphisbaena frontalis Vanzolini, 1991 Brazilië Gevlekte wormhagedis(Amphisbaena fuliginosa) Linnaeus, 1758 Colombia, Venezuela, Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Trinidad, Brazilië, Peru Amphisbaena gonavensis Gans & Alexander, 1962 Haïti Amphisbaena gracilis Strauch, 1881 Venezuela Amphisbaena hastata Vanzolini, 1991 Brazilië Amphisbaena heathi Schmidt, 1936 Brazilië Amphisbaena hiata Montero & Céspedez, 2002 Argentinië Amphisbaena hogei Vanzolini, 1950 Brazilië Amphisbaena hoogmoedi Oliveira, Vaz-silva, Santos-jr, Graboski, Teixeira Jr, Dal Vechio & Ribeiro, 2018 Brazilië Amphisbaena hyporissor Thomas, 1965 Hispaniola Amphisbaena ignatiana Vanzolini, 1991 Brazilië Amphisbaena innocens Weinland, 1862 Hispaniola Amphisbaena kingii Bell, 1833 Brazilië, Uruguay, Argentinië, Bolivia Amphisbaena kiriri Ribeiro, Gomides & Costa, 2018 Brazilië Amphisbaena kraoh Vanzolini, 1971 Brazilië Amphisbaena leali Thomas & Hedges, 2006 Hispaniola Amphisbaena leeseri Gans, 1964 Brazilië, Paraguay Amphisbaena leucocephala Peters, 1878 Brazilië, Uruguay Amphisbaena littoralis Roberto, Brito & Ávila, 2014 Brazilië Amphisbaena longinqua Texeira Junior et al., 2019 Brazilië Amphisbaena manni Barbour, 1914 Brazilië Amphisbaena maranhensis Gomes & Maciel, 2012 Hispaniola Amphisbaena mebengokre Ribeiro, Sá, Santos Jr, Graboski, Zaher, Guedes, Andrade & Vaz-silva, 2019 Brazilië Amphisbaena medemi Gans & Mathers, 1977 Colombia Amphisbaena mertensii Strauch, 1881 Brazilië, Argentinië, Paraguay Amphisbaena metallurga Costa, Resende, Teixeira, Vechio & Clemente, 2015 Brazilië Amphisbaena miringoera Vanzolini, 1971 Brazilië Amphisbaena mitchelli Procter, 1923 Brazilië Amphisbaena mongoyo Texeira Junior et al., 2019 Brazilië Amphisbaena munoai Klappenbach, 1960 Brazilië, Uruguay Amphisbaena myersi Hoogmoed, 1988 Suriname Amphisbaena nana Perez & Borges-Martins, 2019 Brazilië Amphisbaena neglecta Dunn & Piatt, 1936 Brazilië Amphisbaena nigricauda Gans, 1966 Brazilië Amphisbaena occidentalis Cope, 1875 Peru Amphisbaena pericensis Noble, 1921 Peru Amphisbaena persephone Pinna, Mendonça, Bocchiglieri & Fernandes, 2014 Brazilië Amphisbaena plumbea Gray, 1872 Argentinië Amphisbaena polygrammica Werner, 1900 Peru Amphisbaena pretrei Duméril & Bibron, 1839 Brazilië Amphisbaena prunicolor Cope, 1885 Argentinië Brazilië, Paraguay Amphisbaena ridleyi Boulenger, 1890 Brazilië Amphisbaena roberti Gans, 1964 Brazilië Amphisbaena rozei Lancini, 1963 Venezuela Amphisbaena sanctaeritae Vanzolini, 1994 Brazilië Amphisbaena saxosa Castro-Mello, 2003 Brazilië Amphisbaena schmidti Gans, 1964 Puerto Rico Amphisbaena silvestrii Boulenger, 1902 Brazilië, Bolivia Amphisbaena slateri Boulenger, 1907 Peru, Bolivia Amphisbaena slevini Schmidt, 1936 Brazilië, Frans-Guyana Amphisbaena spurrelli Boulenger, 1915 Colombia, Panama Amphisbaena steindachneri Strauch, 1881 Brazilië, Bolivia, Paraguay Amphisbaena stejnegeri Ruthven, 1922 Guyana Amphisbaena supernumeraria Mott, Rodrigues & dos Santos, 2009 Brazilië Amphisbaena talisiae Vanzolini, 1995 Brazilië Amphisbaena tiaraju Perez & Borges-Martins, 2019 Brazilië Amphisbaena townsendi Stejneger, 1911 Peru Amphisbaena tragorrhectes Vanzolini, 1971 Brazilië Amphisbaena uroxena Mott, Rodrigues, de Freitas & Silva, 2008 Brazilië Amphisbaena vanzolinii Gans, 1963 Guyana, Suriname, Brazilië Amphisbaena vermicularis Wagler, 1824 Brazilië, Bolivia Amphisbaena xera Thomas, 1966 Puerto Rico

Bronvermelding

Categorie:Wormhagedissen