Beatrice Albertha de Graaf (Putten, 19 april 1976) is een Nederlandse historicus en faculteitshoogleraar Geschiedenis van de internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht. Ze treedt regelmatig op in de media als terrorisme-expert.
Studie en werk De Graaf studeerde Geschiedenis en Duits aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Bonn. In december 2004 promoveerde ze op het proefschrift Over de Muur. De DDR, de Nederlandse kerken en de vredesbeweging, over de relatie tussen de DDR, de vredesbeweging en de Nederlandse kerken; promotoren waren Friso Wielenga en Duco Hellema. Voor dit proefschrift ontving zij in 2005 de Max van der Stoel-Mensenrechtenprijs.Award winners Max van der Stoel Human Rights Award, Tilburg University. Geraadpleegd op 28 maart 2015 Na haar promotie werkte De Graaf in Utrecht als universitair docent. In 2007 stapte ze over naar de Universiteit Leiden, waar zij medeoprichter was van het Centre for Terrorism and Counterterrorism (CTC), verbonden aan de Campus Den Haag. In 2012 werd ze aan het CTC benoemd tot hoogleraar 'Conflict en veiligheid in historisch perspectief'. In februari 2014 ging zij terug naar de Utrechtse universiteit. Hier bekleedt zij de leerstoel "History of International Relations & Global Governance" binnen het strategisch thema "Instituties".Beatrice de Graaf wordt hoogleraar bij de Universiteit Utrecht, persbericht Universiteit Utrecht, 5 december 2013 In 2018 werd ze benoemd tot faculteitshoogleraar.
Als historicus zet ze veiligheid en terrorismebestrijding in historisch perspectief, en richt zich niet alleen op een internationaal-wetenschappelijk maar ook op een breed publiek. Haar boek Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon (2018), werd genomineerd voor de Libris-geschiedenisprijs. Haar boek Radicale verlossing. Wat terroristen geloven werd genomineerd voor de Prijs voor het Belangrijkste boek en voor het Beste theologieboek in 2021/22.
De Graafs overkoepelende onderzoeksthema is de geschiedenis van veiligheid en (contra)terrorisme vanaf de negentiende eeuw. Tussen 2009 en 2013 deed zij onderzoek op dit gebied met een NWO VIDI & ASPASIA-beurs voor het project Enemies of the State,Enemies of the State. The making of the National Security State in the Western world, 1945-2001, website NWO. Geraadpleegd op 28 maart 2015 en als Fellow aan het Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS). In 2014 ontving zij een ERC Consolidator Grant voor het project Securing Europe, Fighting its enemies, waarvoor zij met een team van historici onderzoek doet naar de ontwikkeling van Europese veiligheidsregimes tussen 1815 en 1914.Prestigious European grant for Beatrice de Graaf, persbericht Universiteit Utrecht, 9 december 2013. Gearchiveerd op 7 april 2015. Daarnaast verricht ze diverse onderzoeksactiviteiten naar terrorisme en veiligheid in de eenentwintigste eeuw, bijvoorbeeld naar de maatschappelijke effecten van rechtszaken tegen terroristen.Terrorists on Trial. The Court Room as a Stage in the Struggle for Publicity, Public Support and Legitimacy, website NIAS-KNAW. Geraadpleegd op 28 maart 2015
De Graaf brengt met haar onderzoeksteam in kaart hoe samenlevingen en overheden omgaan met oorlog, conflict en crisis, en hoe zij hun veiligheidscultuur – als som van dreiging, belang en veiligheidspraktijken – daaromheen vormgeven.https://securityhistorynetwork.com/. Gearchiveerd op 25 mei 2023. Ze is onderdeel van de Adapt Academy. In de ADAPT Academy werken onderzoekers van de Universiteit Utrecht, Universiteit Leiden, Radboud Universiteit, Vrije Universiteit Amsterdam en Universiteit Twente samen, met als doel meer kennis en kunde op te bouwen over het aanpassingsvermogen van samenlevingen in tijden van crises.
De Graaf specialiseerde zich ook op de Duitse geschiedenis en de Duits-Nederlandse betrekkingen (in navolging van haar promotores Friso Wielenga en Duco Hellema). Zo ontdekte ze in 2018 in de Berlijnse archieven bewijsmateriaal dat wees op betrokkenheid van koningin Wilhelmina bij de voorbereidingen van de komst van keizer Wilhelm II naar Nederland, in november 1918. In haar artikel schreef De Graaf dat het beeld dat Cees Fasseur van Wilhelmina schetste in zijn biografie, waarin hij schreef dat Wilhelmina zich "niet van haar menselijke kant" liet zien bij de behandeling van Wilhelm rigoureus moet worden bijgesteld.
In 2022 publiceerde ze het essay Crisis! ter gelegenheid van de landelijke Maand van de Geschiedenis. In de lente van 2024 ontving De Graaf samen met een groep onderzoekers een NWO-zwaartekrachtbeurs van 23 miljoen euro voor onderzoek naar het aanpassingsvermogen van samenlevingen in tijden van crises. Het onderzoeksteam waar ze leiding aan geeft, Adapt!, doet de komende tien jaar op interdisciplinair niveau onderzoek naar sociaal-maatschappelijke, culturele en beleidsmatige capaciteiten waarmee crises het hoofd kan worden geboden. Aan dit project zijn onder meer hoogleraar psychologie Paul van Lange, theoloog en filosoof Rik Peels en neerlandica Lotte Jensen verbonden. Op 12 december 2024 gaf De Graaf de 52e Huizingalezing, met als titel: Wij zijn de tijden. Geschiedenis in crisistijd.
Internationale fellowships Naast haar werkzaamheden aan de Universiteit Utrecht is De Graaf ook als fellow verbonden geweest aan enkele buitenlandse wetenschappelijke instituten. Ze was in 2016 visiting fellow aan St. Catherine's College en de geschiedenisfaculteit van de Universiteit van Cambridge. In datzelfde jaar was ze ook verbonden aan de Universiteit van Californië - Los Angeles. Ook is De Graaf fellow bij het Programma over Extremisme/ISIS Files project van de George Washington University. Hiervoor schreef ze samen met Ahmet S. Yahla in 2020 het rapport "Policing as Rebel Governance: The Islamic State Police". Met dit rapport bracht ze de Shurta-politie van IS in kaart aan de hand van documenten die IS zelf had achtergelaten en in Amerikaanse handen kwamen.
Daarnaast is De Graaf verbonden aan het Center for Advanced Security, Strategic and Integration Studies (CASSIS) van de Universiteit van Bonn.
Nevenactiviteiten In 2017 werd De Graaf benoemd tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Ze is tevens lid van de Academia Europaea. Ze is redacteur van Terrorism and Political Violence, alsmede van het Journal of Modern European History.
Beatrice de Graaf was lid van De Jonge Akademie van de KNAW,Leden van De Jonge Akademie de European Council on Foreign RelationsOverzicht raadsleden ECFR. Gearchiveerd op 25 februari 2016. en diverse adviescommissies op het gebied van nationale en internationale veiligheid. Ze was lid van de commissie-Joustra voor interlandelijke adoptie en van de commissie-Muller over de herziening van de Wet veiligheidsregio's.
Van november 2004 tot juni 2013 was De Graaf voorzitter van de Vereniging van Christen-Historici (VCH). Beatrice de Graaf is lid van de ChristenUnie en stond voor die partij vijfde op de kandidatenlijst voor de verkiezing van de Eerste Kamer in 2015 (de ChristenUnie behaalde drie zetels).Kandidatenlijst ChristenUnie Eerste Kamer 2015.Geraadpleegd op 28 maart 2015 Voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 stond De Graaf als lijstduwer op de 50e plaats van de kandidatenlijst. Bij de verkiezingen van 2025 is ze opnieuw lijstduwer, wederom de nummer 50 van de kandidatenlijst van de ChristenUnie.
De Graaf zet zich in voor meer investering in onderzoek en wetenschap, en voor meer impact van wetenschap in staat en samenleving. Op 23 januari 2015 werd Beatrice de Graaf samen met Alexander Rinnooy Kan benoemd tot voorzitter van de Nationale Wetenschapsagenda.Beatrice de Graaf en Alexander Rinnooy Kan voorzitters Nationale Wetenschapsagenda, nieuwsbericht Rijksoverheid.nl, 23 januari 2015 In 2022 publiceerde ze samen met KNAW-collega's de handreiking Wetenschap met de ramen open. De Graaf behoort ook tot de "external faculty" van het Institute for Advanced Study.
Sinds september 2024 is De Graaf lid van de raad van toezicht van het Duitsland Instituut Amsterdam.
Onderscheidingen 2005: Max van der Stoel mensenrechtenprijs 2011: Docentenprijs, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen 2011: Excellent Female Researcher Prize, Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren 2012: Evaluating Counterterrorism Performance (2011, monografie) opgenomen in de wereldwijde top 150 boeken over terrorisme (Perspectives on Terrorism) 2016: UU Publiprijs, Prijs voor beste presentatie en publieksvoorlichting in de media 2017: TaalstaatmeesterDe Taalstaat, NPO Radio 1, 30 december 2017 2018: Stevinpremie (2,5 miljoen euro) toegekend door NWO 2018: Opzij Top 100 meest invloedrijke vrouw van Nederland in de categorie Onderwijs en wetenschap 2022: Comeniusprijs, toegekend als onderscheiding voor haar historisch inzicht en bijdrage aan het oplossen van maatschappelijke problemen 2022: Arenberg Prize for European History door Cambridge University voor Fighting Terror After Napoleon. How Europe Became Secure after 1815 2025: Lof der Zotheidspeld 2025: Vrouw in de Media Award, provincie Utrecht
Bibliografie (selectie) Boeken (met André van Voorst) Duitsland en Europa 1945-2000. De Nieuwe Studiegids havo/vwo 2000-2001 voor het CSE geschiedenis en staatsinrichting, Amsterdam: Meulenhoff Educatief 1999 Over de muur: De DDR, de Nederlandse kerken en de vredesbeweging, Amsterdam: Boom 2004, (proefschrift Universiteit Utrecht) (met Isabelle Duyvesteyn) Terroristen en hun bestrijders: Vroeger en nu, Amsterdam: Boom 2007 Theater van de angst: De strijd tegen terrorisme in Nederland, Duitsland, Italië en Amerika, Amsterdam: Boom 2010 Waar zijn wij bang voor? Veiligheidsdenken en de angst voor de ander, Utrecht: Forum 2011 Gevaarlijke vrouwen: Tien militante vrouwen in het vizier, Amsterdam: Boom 2012Het glazen plafond van Tanja Nijmeijer, Trouw, 25 november 2012 Evaluating Counterterrorism Performance. A Comparative Approach, Oxford/New York: Routledge 2011, 2014 Heilige strijd. Het verlangen naar veiligheid en het einde van het kwaad, Utrecht: Boekencentrum 2017 Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon, Amsterdam: Prometheus 2018 Engelse vertaling: Fighting Terror After Napoleon: How Europe Became Secure after 1815, Cambridge: Cambridge University Press 2020 Radicale verlossing: Wat terroristen geloven, Amsterdam: Prometheus 2021 Crisis!, Amsterdam: Prometheus 2022, Essay Maand van de Geschiedenis 2022 Wij zijn de tijden, Amsterdam: EW Boeken 2025 Poetins tsaristische droom: Geschiedenis als wapen in de Russische politiek, Amsterdam: Prometheus 2026, in samenwerking met Niels Drost De ongelooflijke geschiedenis, Amsterdam: Prometheus 2026, in samenwerking met Stefan Paas en David Boogerd
Bundels Patrick Dassen, Ton Nijhuis en Krijn Thijs (red.) Duitsers als slachtoffer: Het einde van een taboe? Amsterdam: Duitsland Instituut 2007 (bijdrage) Cees Dekker (red.) Geleerd & Gelovig: 22 Wetenschappers over hun leven, werk en God. Kampen: Ten Have 2008 (bijdrage) Frits Boterman en Willem Melching (red.) Het wonder Bondsrepubliek: In 20 portretten, Amsterdam: Nieuw Amsterdam 2009 (bijdrage) Beatrice de Graaf, Erwin Muller en J.A. van Reijn (red.), Inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Alphen aan den Rijn: Kluwer 2010. Frits Boterman, Arnold Labrie en Willem Melching (red,), Na de catastrofe: De Eerste Wereldoorlog en de zoektocht naar een nieuw Europa. Amsterdam: Nieuw Amsterdam 2014 (bijdrage) Beatrice de Graaf, George Dimitriu en Jens Ringsmose (red.), Strategic Narratives, Public Opinion and War : Winning domestic support for the Afghan War, London: Routledge 2015 Frank Judo en Stijn Van de Perre (red.), Belg en Bataaf: De wording van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Antwerpen: Polis 2015 (bijdrage)