De heerlijkheid Buren, later verheven tot graafschap, in de huidige provincie Gelderland, maakte tot 1714 in principe geen deel uit van de Verenigde Provinciën maar was er in de praktijk wel grotendeels afhankelijk van.
Vrije heerlijkheid Buren
De Vrije heerlijkheid Buren ontstond in het jaar 994 doordat het graafschap Teisterbant werd opgedeeld. De heerlijkheid werd bestuurd door de familie van Buren. Hun familiewapen werd ook het wapen van de heerlijkheid en de hoofdstad Buren.
De heerlijkheid bestond oorspronkelijk uit de vestingstad Buren, stadsrechten in 1395 verkregen van ridder Allard van Buren, Asch en Erichem, maar door verwerving, oorlog en huwelijken kwamen er nog een aantal dorpen bij, waardoor de heerlijkheid in omvang groter werd. Op het einde bestond de heerlijkheid uit: de voorgenoemde plaatsen en Beusichem, Zoelmond, Buurmalsen en Tricht.
In de 15e eeuw liep de opvolging tweemaal langs de vrouwelijke lijn. Elizabeth van Buren huwde Gerard II van Culemborg, en hun dochter Aleida van Culemborg trouwde met Frederik van Egmond. Sindsdien was het Huis Egmont de heersende familie in Buren.
Graafschap thumb|260px|Buren tot graafschap verheven In 1498 werd Buren door keizer Maximiliaan I verheven tot een graafschap. Later wilde keizer Karel V Buren nog verheffen tot een hertogdom, maar Maximiliaan van Egmond antwoordde hierop: "Liever een rijke graaf, dan een arme hertog" en dus bleef Buren een graafschap.
Willem van Oranje trouwde in 1551 met de erfdochter Anna van Egmont, gravin van Buren. Daarmee kwam het graafschap Buren aan het Huis Oranje-Nassau. Sindsdien voeren leden van dit huis tevens de titel graaf van Buren.
Maria, het derde kind van Willem van Oranje en Anna van Egmond, stichtte in 1612 het weeshuis van Buren, dat 350 jaar lang als zodanig heeft dienstgedaan. Daar is sinds 1972 het Marechausseemuseum gevestigd. Het ten dele nog door een wal en muren omgeven plaatsje is tot beschermd stadsgezicht verklaard.
Heren en graven van Buren en Leerdam regering naam geboren overleden familie Otto I Allard I zoon Allard II zoon Otto II zoon Allard III zoon Otto III zoon Lambrecht broer Allard IV zoon Allard V zoon Allard VI zoon Elisabeth van Buren nicht -1471 Aleida van Culemborg erfdochter 1473-1521 Frederik Afkomstig uit het huis Egmont, echtgenoot van Aleida van Culemborg 1521-1539 Floris zoon 1539-1548 Maximiliaan zoon 1548-1558 Anna erfdochter 1551-1584 Willem I afkomstig uit het Huis Oranje-Nassau, echtgenoot van Anna van Egmont 1584-1618 Filips Willem zoon 1618-1625 Maurits halfbroer 1625-1647 Frederik Hendrik halfbroer 1647-1650 Willem II zoon 1650-1702 Willem III zoon 1702-1711 Johan Willem Friso neef 1711-1751 Willem IV 1-9-1711 22-10-1751 Schenking 1751-1795 Willem V 8-3-1748 9-4-1806 zoon
Met de komst van de Bataafse Republiek hielden de graafschappen op te bestaan. Het hoofd van het Huis Oranje-Nassau (het Nederlandse staatshoofd) voert echter tot op de dag van vandaag de titel graaf/gravin van Buren en Leerdam.
Literatuur Marijke Gijswijt-Hofstra: Wijkplaatsen voor vervolgden: asielverlening in Culemborg, Vianen, Buren, Leerdam en IJsselstein van de 16de tot eind 18de eeuw. Bataafsche Leeuw, 1984.
Zie ook van Buren (geslacht) Beleg van Buren Huis Buren
Buren
Buren Categorie:Huis Egmont