300px|thumb|De Rijnlandse WaaierDe uitwaaiering is hier voorgesteld als verlopend van noordwest naar zuidoost, maar de historische ontplooiing was precies in omgekeerde richting: 1 Noord-Nederfrankisch, 2 Zuid-Nederfrankisch, 3 Ripuarisch, 4 en 5 Moezelfrankisch, 6 Rijnfrankisch 300px|thumb|Het Limburgs-Nederrijnse dialectcontinuüm
De Rijnlandse waaier is de benaming voor het taalkundige overgangsgebied, de "uitwaaiering" van een aantal isoglossen binnen de Frankische taalvariëteiten, die lopen van het Nederfrankisch via het Middelfrankisch (Ripuarisch en Moezelfrankisch) naar het Rijnfrankisch. Hij strekt van noord naar zuid van de Oude IJssel, Uerdingen, Düsseldorf-Benrath, Keulen, Bonn, Bad Honnef, Linz, Bad Hönningen, Koblenz en Sankt Goar naar Spiers. Binnen het gebied liggen onder andere de Eifel en de Hunsrück.
In deze regio werd de Hoogduitse klankverschuiving slechts ten dele doorgevoerd. De taalvariëteiten in de Rijnlandse waaier worden gerekend tot het Middelduits. Hoe noordelijker, hoe meer de taalvariëteiten op het Nedersaksisch respectievelijk het Nederfrankisch lijken.
Isoglosse Noordelijk woord Zuidelijk woord 1. Noord-Nederfrankisch (Nederlands, Kleverlands, Oost-Bergisch) Uerdinger Linie ik ich 2. Zuid-Nederfrankisch (Limburgs) Benrather liniegrens tussen het Nederfrankisch/Nederduits en het Middelfrankisch/Middelduits maken machen 3. Ripuarisch (Kerkraads, Akens, Keuls, Bönnsch) Bad Honnefer linie (ongeveer grens Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts) Eifel-Schranke Dorp Dorf 4. noordelijke Moezelfrankisch (Luxemburgs) Linzer linie tëschen, tëscht ‘tussen’ zwëschen, zwëscht Bad Hönninger linie op of 5. zuidelijke Moezelfrankisch (Koblenzer Platt) Bopparder linie Korf Korb Sankt-Goarse linieHunsrück-Schranke dat das 6. Rijnfrankisch (Paltsisch, Hessisch) Spierse linie (Main-linie)grens Middel- en Opperduits Appel Apfel Opperduits
Zie ook Keulse expansie Benrather linie Spierse linie Uerdinger linie Panninger linie Sankt-Goarse linie Oost-Limburgs
Literatuur Georg Wenker, 1877, Das rheinische Platt (Herdruk in: Sammlung deutsche Dialektgeographie Heft 8, Marburg, 1915.) Jan Goossens, 1973, Niederdeutsche Sprache - Versuch einer Definition; in: Niederdeutsch - Sprache und Literatur, red. Jan Goossens, Band 1 - Sprache, Neumünster
Externe links DiWA Digitaler Wenker-Atlas Map of the Rheinischer Fächer Kaart met geluidsvoorbeelden
Categorie:Germaanse taal Categorie:Duitse streektaal of dialect Categorie:Limburgs dialect