Red Dwarf is een Britse sciencefiction-komedie, bedacht en geschreven door Rob Grant en Doug Naylor. De serie telt 13 seizoenen met in totaal 74 afleveringen, die werden uitgezonden over een periode van 32 jaar. In 2016 kreeg de serie een reboot. Wereldwijd heeft de serie in de loop der jaren een cultstatus gekregen.
Ondanks de sciencefictionomgeving, is de serie grotendeels een sitcom. De show beleefde zijn hoogtepunt in 1994, toen de aflevering "Gunmen of the Apocalypse" een International Emmy won.
Verhaal De serie draait om Dave Lister, een jonge man uit Liverpool die werkzaam is als bemanningslid op het ruimteschip "Red Dwarf". Hij neemt tegen de reglementen van het schip in een zwangere kat mee aan boord. Als straf hiervoor moet hij worden opgesloten in een stasekamer. De kat wordt ondertussen ondergebracht in het vrachtruim.
Terwijl Lister zich in stase bevindt, gebeurt er een ongeluk waarbij er Cadmium II in het schip lekt. Hierdoor komt de hele bemanning om het leven en raakt het schip dusdanig vervuild door radioactiviteit dat er geen leven meer kan plaatsvinden. Pas na 3 miljoen jaar is de straling verdwenen en kan Holly, de scheepscomputer, Lister weer uit stase halen. Hierdoor is hij de laatste mens aan boord van het schip, en mogelijk zelfs de laatste mens in het universum. Om Lister gezelschap te geven, creëert de computer een hologram van Arnold Rimmer, het bemanningslid waar Lister het meeste contact mee had, ook al hebben de twee een eerder moeizame band met elkaar. Tevens ontdekt Lister dat de nakomelingen van zijn kat zich in het vrachtruim verder hebben ontwikkeld, en zijn geëvolueerd tot een humanoïde ras. De laatste aanwezige van deze humanoïde katten, eenvoudigweg bekend als The Cat, voegt zich ook bij het trio.
In de eerste paar seizoenen is een rode draad in de serie Listers verlangen om terug te keren naar de aarde, ondanks het feit dat niemand weet hoe die er na 3 miljoen jaar uitziet. In het tweede seizoen ontmoet de groep de mechanoid Kryten, die zich vanaf het volgende seizoen bij hen aansluit.Howarth & Lyons (1993) p52. Aan het eind van het vijfde seizoen wordt de Red Dwarf gestolen en ontmanteld door nanobots, waardoor de crew moet overstappen naar een kleiner schip genaamd Starbug. In dit schip spelen de seizoenen 6 en 7 zich af. In seizoen 7 verlaat Rimmer het schip om in een parallel universum de rol van zijn overleden alter-ego Ace Rimmer over te nemen. Kort daarna ontdekken de personages een ander parallel universum waarin Kristine Kochanski, Listers vriendin voor het ongeluk met de Cadmium II, was ingevroren in plaats van Lister. Na een reeks bizarre gebeurtenissen voegt ze zich bij de bemanning in het primaire universum van de serie.
In seizoen 8 wordt de Red Dwarf herbouwd door dezelfde nanobots die het schip aanvankelijk hadden verwoest. Tevens wordt hierbij de volledige originele bemanning van de Red Dwarf weer tot leven gewekt (exclusief de reeds in leven zijnde Lister en Kochanski, maar inclusief de originele Arnold Rimmer). Aan het eind van het seizoen wordt de Red Dwarf opgegeten door een virus. De personages, minus Rimmer, weten te ontsnappen naar een parallel universum, maar of ze hun aankomst daar overleven wordt niet onthuld. De serie eindigt daarmee met een cliffhanger.
De cliffhanger wordt nooit echt opgelost en bij de driedelige special "Back to Earth" en de daaropvolgende seizoenen 10, 11 en 12 krijgt de serie een reboot. De verhalen spelen zich terug af aan boord van de Red Dwarf met als bemanningsleden Lister, Cat, Kryten en een weer in de hoedanigheid van hologram verkerende Rimmer. Holly en Kochanski zijn niet meer aanwezig, al wordt er nog wel met regelmaat naar hen verwezen. Holly wordt uiteindelijk in de tv-film "The Promised Land" weer in werking gesteld.
Personages en acteurs
Dave Lister (gespeeld door Craig Charles): de hoofdpersoon uit de serie. Hij was ooit het laagste crewlid van de Red Dwarf, tot hij door het ongeluk met de Cadmium II als enige overbleef. Zijn primaire doel is terugkeren naar de aarde in de hoop daar een boerderij te beginnen.Howarth & Lyons (1993) p. 19-24. Arnold Rimmer (gespeeld door Chris Barrie): het op een-na laagste crewlid van de Red Dwarf en daardoor Listers directe meerdere. Hij was verantwoordelijk voor het ongeluk waardoor heel de oorspronkelijke bemanning van de Red Dwarf -inclusief hemzelf- om het leven kwam. In de serie is hij echter weer tot leven gewekt als hologram om Lister gezelschap te houden, ook al is hij door zijn vervelende karakter vooral een bron van ergernis bij de rest van de bemanning.Howarth & Lyons (1993) p. 24-30. The Cat (gespeeld door Danny John-Jules): een humanoïde wezen dat over een periode van drie miljoen jaar is geëvolueerd uit Listers huiskat. Hij geeft vrijwel alleen om eten, slapen en zijn uiterlijk.Howarth & Lyons (1993) p. 30-34. Holly (gespeeld door Norman Lovett en van serie III tot V door Hattie Hayridge): de scheepscomputer van de Red Dwarf die een IQ heeft van 6.000, hoewel dit na drie miljoen jaar sterk is afgezwakt. Hij wordt steevast vertoond als een zwevend hoofd op een monitor. Kryten (in serie II eenmalig gespeeld door David Ross en vanaf serie III voltijds door Robert Llewellyn): een mechanoid die door de bemanning gered wordt van een neergestort ruimteschipHowarth & Lyons (1993) p. 38-42. en doorheen de reeks steeds assertiever en minder onderdanig wordt. Kristine Kochanski (oorspronkelijk gespeeld door Clare Grogan en vanaf serie VII door Chloë Annett): de navigator van de Red Dwarf en Listers ex-vriendin. Ze kwam samen met de rest van de bemanning van de Red Dwarf om bij het ongeluk met de Cadmium II, maar in serie VII weet men haar te laten terugkeren vanuit alternatief universum waar ze nog in leven was. Captain Frank Hollister (gespeeld door Mac McDonald): de kapitein van de Red Dwarf. Hij stierf in het Cadmium II-incident, maar werd in serie VIII tijdelijk weer tot leven gewekt. Tabel Personage Acteur Seizoenen I (1988) II (1988) III (1989) IV (1991) V (1992) VI (1993) VII (1997) VIII (1999) Back to Earth (2009) X (2012) XI (2016) XII (2017) The Promised Land (2020) Dave Lister Craig Charles Arnold J. Rimmer Chris Barrie Holly Norman Lovett Hattie Hayridge The Cat Danny John-Jules Kryten David Ross Robert Llewellyn Kristine Kochanski Clare Grogan Chloë Annett Captain Frank Hollister Mac McDonald Legenda Hoofdrol Gastrol Niet aanwezig Thema’s Red Dwarf bevat veel typische sitcomelementen, zoals een groep van onhandige individuen die samenleven in een kleine ruimte, en om beurten tonen hoe lui, laf of onhandig ze zijn. Tevens komen er veel sarcastische dialogen in de serie voor. Met dat alles staat Red Dwarf lijnrecht tegenover de onverschrokken ruimteverkenners die men doorgaans in een sciencefictionserie aantreft.
De serie bevat veel parodieën op bekende sciencefictionthema’s en elementen, zoals tijdverstoringen, reizen met de snelheid van het licht, gemuteerde ziektes en vreemde levensvormen. Verder bevat de serie referenties naar, en parodieën op, bekende boeken, series en films (niet noodzakelijkerwijs allemaal uit het sciencefictiongenre) zoals 2001: A Space Odyssey (1968), Top Gun (1986), RoboCop (1987), Star Wars (1977), Citizen Kane (1942), The Wild One (1953), High Noon (1952), Rebel Without a Cause (1955), Easy Rider (1969), The Terminator (1984)Nazzaro, Joe. p. 39. Red Dwarf Smegazine, volume 2 issue 3, July 1993 and Pride and Prejudice (1813).
Aliens komen in de serie vrijwel niet voor, daar Rob Grant en Doug Naylor hier tegen waren. De monsters en andere bizarre sciencefictionfiguren die incidenteel in de serie voorkomen worden altijd gezegd een aardse oorsprong te hebben.
Productie Concept Het concept voor de show werd oorspronkelijk bedacht voor de sketchserie Dave Hollins: Space Cadet, die onderdeel uitmaakte van de Britse radioserie Son of Cliché op BBC radio 4. De sketches werd geschreven door Rob Grant en Doug Naylor. Zij haalden inspiratie uit films en televisieprogramma’s als Alien (1979), Dark Star (1974) en The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (1981).
In 1983 schreven de twee een pilotaflevering voor de serie, maar deze werd bij de BBC geweigerd. Uiteindelijk accepteerde BBC North het scenario in 1986 toch, omdat de zender een budget opzijgezet had voor een nooit gemaakte tweede reeks van de serie Happy Families en producer Paul Jackson erop aandrong dat met dit budget in plaats daarvan Red Dwarf opgenomen zou worden. De productie liep echter nog vertraging op door een staking van elektriciens. Uiteindelijk werd de pilotaflevering op 15 februari 1988 uitgezonden.
Audities Alan Rickman en Alfred Molina deden auditie voor rollen in de serie, waarbij Molina werd ingezet als Rimmer.Red Dwarf Series 1 Episode One: The End, Red Dwarf Smegazine, volume 2 issue 1, May 1993, Fleetway Editions Ltd, ISSN 0965-5603Interview: Norman Lovett, Red Dwarf Smegazine, issue 9, November 1992, Fleetway Editions Ltd, Molina had echter problemen met het concept voor de serie, en zijn rol, dus verliet hij nog voor productie begon de show en werd Chris Barrie geselecteerd voor de rol van Rimmer.
Craig Charles kreeg de rol van Dave Lister. Hij werd benaderd door het productieteam toen ze zijn mening wilden weten over het personage The Cat omdat men vreesde dat kijkers dit personage als racistisch zouden kunnen opvatten.Howarth & Lyons (1993) p. 5. Charles vond het personage juist perfect. Toen hij het scenario las, besloot hij auditie te doen voor de rol van Dave Lister.Howarth & Lyons (1993) p. 6. De komiek Norman Lovett, die eerst had geauditioneerd voor de rol van Rimmer, kreeg in plaats daarvan de rol van Holly. Oorspronkelijk zou Lovett alleen zijn stem lenen aan het personage, maar op zijn eigen aandringen werd hij toch in beeld gebracht via een beeldscherm. Professionele danser en zanger Danny John-Jules kreeg de rol van The Cat.
Productie en regie Grant en Naylor schreven de scenario's voor de eerste zes seizoenen. Ze deden dit gezamenlijk onder het pseudoniem Grant Naylor.Howarth & Lyons (1993) p. 205. Grant verliet de serie in 1995 om zich met andere projecten bezig te gaan houden.<ref name="series VI Aftermath"></ref> Naylor schreef de scenario's voor de latereseizoenen met een groep nieuwe schrijvers, waaronder Paul Alexander en acteur Robert Llewellyn.
Het grootste deel van de serie werd geproduceerd en geregisseerd door Ed Bye. Hij vertrok vlak voor seizoen vijf omdat hij de regie over een andere show, waarin onder andere zijn vrouw meespeelde, had aangeboden gekregen. Juliet May nam zijn regietaken over.Howarth & Lyons (1993) p. 16. May verliet de show halverwege de serie vanwege persoonlijke en professionele redenen. Na zijn vertrek namen Grant en Naylor naast het schrijfwerk ook de productie op zich. Seizoen zes werd geregisseerd door Andy de Emmony. Ed Bye keerde terug als regisseur voor seizoenen zeven en acht.
De titelsong werd geschreven en opgevoerd door Howard Goodall. Hij componeerde ook muziek voor de verschillende liedjes in de serie, zoals "Tongue Tied", met teksten geschreven door Grant en Naylor,<ref name="Interview: Howard Goodall">Interview: Howard Goodall, Red Dwarf Smegazine, issue 10, December 1992, Fleetway Editions Ltd, </ref>
Remastered In 1998 werd ter viering van het tienjarig bestaan van de show besloten om de eerste drie seizoenen digitaal op te poetsen en op VHS uit te brengen. Dit project wordt ook wel “Red Dwarf Remastered” genoemd. In de nieuwe versie werden de oude schaalmodellen voor de ruimteschepen vervangen door computeranimaties en bepaalde dialogen gecensureerd. Tevens werden de scènes met Norman Lovett als Holly opnieuw opgenomen om een vaste set introfilmpjes te krijgen.
Hiaten en veranderingen