De blauwe bes (Vaccinium corymbosum), ook wel trosbosbes genoemd, is een plant uit de heidefamilie (Ericaceae). Het is een vruchtdragende struik met een hoogte van 1,5-2,5 m. Het blad verkleurt in de herfst naar vuurrood. In natuurgebieden kan de struik verwilderen en zich gedragen als invasieve exoot.Trosbosbes in de NDFF Verspreidingsatlas. Gearchiveerd op 1 maart 2023.

De blauwe bes wordt vaak verward met de blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus). De blauwe bosbes is een andere soort, waarvan het bessensap sterk kleurend is, in tegenstelling tot dat van de blauwe bes. Beide soorten worden regelmatig simpelweg als "bosbes" aangeduid. Meestal wordt echter met "bosbes" de blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) bedoeld, en niet de blauwe bes (Vaccinium corymbosum).

De blauwe bes bloeit in trossen met een groot verschil in bloei tussen de eerste en laatste bloemen in de tros. De bloem is crèmewit tot roze van kleur. De bloei is in de eerste helft van mei. Door deze vroege bloei kan er nachtvorstschade optreden. Er zijn cultivars die hiertegen bestand zijn. Hoewel de blauwe bes zichzelf bestuift, leidt kruisbestuiving tot meer en grotere vruchten. De blauwe bes wordt bestoven door hommels en de honingbij.

De blauwe bes komt van nature voor in het oosten van Noord-Amerika. Daarom wordt hij in de handel ook wel Amerikaanse bosbes genoemd. De mens heeft de blauwe bes veredeld door selectie en kruising. De meeste cultivars komen uit de Verenigde Staten, maar onder andere ook uit Duitsland.

Gebruik De vruchten van zijn vers goed te bewaren, en ook invriezen en drogen gaat goed. De bessen kunnen worden gebruikt als vulling van gebak, worden ingemaakt (als jam, bessensap, siroop) en worden verwerkt tot vruchtenwijn.

Teelt In Nederland wordt de blauwe bes vooral in Noord-Limburg, het oosten van Noord-Brabant en in Drenthe geteeld. De blauwe bes wordt geteeld op een luchtige zand- of veengrond met een lage pH (pH = 4 tot 5). Bij een hogere pH groeien de struiken bijna niet, vertonen gebrekverschijnselen en sterven uiteindelijk. De blauwe bes heeft vochthoudende grond nodig.

De plantafstand voor eigen teelt is 0,75-1,5 m. Tijdens het rijpen worden de vruchten met netten tegen vogels beschermd. Voor de beroepsteelt wordt 1 (1,5) × 2 (2,5) m geplant. Zodra de beplanting te dicht wordt, worden er struiken tussenuit gehaald en voor nieuwe aanplant gebruikt. Na zes tot acht jaar heeft een struik zijn maximale omvang gekregen.

De vroegstbloeiende cultivars rijpen eind juni tot eind juli en de zeer laat rijpende cultivars van half augustus tot half september. Voor de verse consumptie wordt met de hand geoogst en is een grote vrucht belangrijk. Bij machinale oogst worden de bessen van de struik getrild.

thumb|Bloemen

+ Jaar hectare 1997198 2000173 2001164 2002182 2003198 2004214 2005254 2006217 2007269 2015737 2016777 2017832 2018934 2019949 2020920

Blauwe bessen struik in de tuin Naast professionele teelt van blauwe bessen in Nederland is de blauwe bessen struik ook in opmars als toevoeging aan de (moes)tuin van hobby tuinders. De blauwe bessen struik vraagt relatief weinig onderhoud en blijft jarenlang blauwe bessen produceren mits de grond zuur genoeg is.

Populaire soorten voor in de tuin zijn de cultivars; Duke (zeer vroeg rijpend), Bluecrop (middenseizoen), Elliot (zeer laat rijpend) en North country. Dit laatste ras blijft relatief klein en kan ook in pot geplaatst worden. De blauwe bessen struik in de tuin gedijt het beste op een zonnige plek aangeplant met voldoende turf of veengrond om de pH waarde te reguleren.

Vermeerdering Blauwe bessen kunnen ongeslachtelijk vermeerderd worden door winterstekken/houtstekken, zomerstekken/scheutstekken en door marcotteren. De bessen kunnen uitzaaien, voornamelijk als vogels de bessen eten.

Cultivars Er zijn verscheidene cultivars van zeer vroeg tot zeer laat rijpend: V. corymbosum 'Bluetta': Zeer vroeg rijpend. Matig grote vruchten. Goede smaak. Tamelijk vatbaar voor taksterfte. V. corymbosum 'Duke': Zeer vroeg rijpend. Tamelijk grote vruchten. Goede smaak. Weinig vatbaar voor taksterfte. V. corymbosum 'Patriot': Vroeg rijpend. Grote vruchten. Goede smaak. Erg winterhard. V. corymbosum 'Spartan': Rijpt vroeg. Zeer grote vruchten met een erg goede smaak. Lijkt weinig vatbaar voor ziekten. V. corymbosum 'Berkeley': Rijpt middentijds. Zeer grote vruchten. Goede smaak. Tamelijk vatbaar voor taksterfte en wintervorst. V. corymbosum 'Bluecrop': Rijpt middentijds. Grote mooie stevige lichtblauwe vruchten met een goede smaak. Weinig vatbaar voor taksterfte en wintervorst. V. corymbosum 'Brigitta Blue': Rijpt middentijds. Relatief korte oogstperiode. Grote zeer goed houdbare bessen met een goede smaak. V. corymbosum 'Goldtraube 71': Rijpt middentijds. Matig grote iets donkere vruchten. Goede smaak. Zeer weinig vatbaar voor taksterfte. Ontstaan uit een kruising van V. corymbosum en V. angustifolium V. corymbosum 'Dixi': Rijpt laat. Tamelijk grote iets donkere vruchten. Tamelijk goede smaak (aan het begin van de oogst beter dan later). Lijkt matig vatbaar voor taksterfte. V. corymbosum 'Elliott': Rijpt zeer laat met een soms lange oogstperiode. Matig grote lichtblauwe vruchten met een goede smaak. Lijkt weinig vatbaar voor taksterfte. V. corymbosum 'Darrow': Rijpt middentijds tot laat. Grote vruchten met lichtzure smaak.

Inhoudsstoffen De voedingswaarde van 100 gram verse blauwe bessen is:

Energetische waarde 230 kJ Koolhydraten 11 gram Eiwit 1 gram Vet 0,37 gram Vitamine C 13 mg Vitamine B1 0,03 mg Vitamine B2 0,06 mg Calcium 6,21 mg IJzer 0,17 mg

Een liter bessensap bevat 8-11 g (gemiddeld 9,5 g) zuur, waarvan citroenzuur het belangrijkste is.

Ziekten en beschadigingen Taksterfte (Godronia cassandrae f. vaccinii), grauwe schimmel (Botryotinia fuckeliana) en vruchtrot (Colletotrichum gloeosporioides) komen in Nederland bij de teelt van blauwe bes voor. Vooral taksterfte kan een probleem zijn, maar er zijn cultivars die hier weinig gevoelig voor zijn.

Externe link

Categorie:Heidefamilie Categorie:Fruit Categorie:Noord-Amerikaanse exoot in Europa blauwe bes