Tegenlicht is een informatief programma van de VPRO. Door de VPRO wordt het programma bestempeld als documentaire op het vlak van politiek, economie, sociologie en wetenschap. Het programma stelt zich ten doel inzicht in de werking van de samenleving te verschaffen. De eerste uitzending was op 8 september 2002 op Nederland 3. Sinds januari 2014 werd het programma niet langer op maandagavond uitgezonden, maar op zondagavond op NPO 2 (het vroegere Nederland 2). Sinds 2023 werd het programma elke vier weken uitgezonden op donderdagavond. Eind 2024 kwam het bericht dat NPO/VPRO in 2025 zou gaan stoppen met Tegenlicht op televisie, vanwege bezuinigingen. Tegenlicht post sinds juni 2025 wekelijks op de zondag een YouTube video op het eigen Tegenlicht YouTube kanaal: youtube.com/@tegenlicht
De eerste aflevering van de bijbehorende, gelijknamige podcast is uitgebracht op 10 november 2017. Elke vier weken verschijnt er een aflevering.
In 2024 maakte de VPRO bekend in 2026 te stoppen met het programma. Volgens de omroep stopt Tegenlicht vanwege de wens voor een nieuw geopolitiek en buitenlandjournalistiek programma, in combinatie met aankomende bezuinigingen vanuit de regering.VPRO Tegenlicht moet stoppen na 2025, VPRO Tegenlicht, 17 december 2024. Geraadpleegd op 17 januari 2025. Er kwam veel kritiek op het nieuws van zowel de redactie als van VPRO-hoofdredacteur Sarah Sylbing, die zei dat het einde van Tegenlicht "een verlies voor de VPRO en zijn publiek" is. Ook kwam er actie van kijkers van het Tegenlicht, die een petitie startte voor het behoud van het programma. De petitie werd meer dan 21.000 keer ondertekend.
Waardering Het programma ontving een aantal prijzen en nominaties voor prijzen. 2003 - eervolle vermelding bij de Zilveren NipkowschijfJaaroverzicht, IKON. 2003 - Europrix Award voor Tegenlicht-websites en televisieontwerp Voor het seizoen 2004-2005 won Tegenlicht de Zilveren Nipkowschijf voor het beste televisieprogramma. 2007 - Zilveren Prichettprijs voor de website van TegenlichtArtikel in de Volkskrant van 4 april 2007
Afleveringen In de onderstaande tabel staan de afleveringen van Tegenlicht, die op televisie zijn uitgezonden. (bron: VPRO Tegenlicht website. De VPRO Tegenlicht website bevat fouten, waardoor onderstaande lijst niet compleet is.)
Seizoen 1 - 2002-03 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 8 sep 2002 Frontberichten van de nieuwe oorlog Afl. 2 15 sep 2002 Mazar I Sharif Afl. 3 22 sep 2002 Blühende Landschaften Afl. 4 29 sep 2002 Una storia Italiana Afl. 5 13 okt 2002 Drijfzand (1/2) Afl. 6 20 okt 2002 Drijfzand (2/2) Afl. 7 27 okt 2002 Nederland in analyse Afl. 8 3 nov 2002 Weg met de multi-culturele samenleving?! Afl. 9 10 nov 2002 De wankelende reus (1/3) - de hegemonie van de VS Afl. 10 17 nov 2002 De wankelende reus (2/3) - even India bellen Afl. 11 24 nov 2002 De wankelende reus (3/3) - de berg Afl. 12 1 dec 2002 De gemiste kans Afl. 13 8 dec 2002 Übermensch Afl. 14 15 dec 2002 Debat: retour Europa Afl. 15 22 dec 2002 Menselijke grondstoffen Afl. 16 29 dec 2002 De val van Milosevic (1/3) Afl. 17 5 jan 2003 De val van Milosevic (2/3) Afl. 18 12 jan 2003 De val van Milosevic (3/3) Afl. 19 19 jan 2003 Nederland onveilig?! Afl. 20 26 jan 2003 Amram Mitzna Afl. 21 2 feb 2003 Leven in Afrika Afl. 22 9 feb 2003 Riverside conversations (1) - toekomst van de wereldeconomie Afl. 23 16 feb 2003 De foto (1/2) Afl. 24 23 feb 2003 De foto (2/2) Afl. 25 2 mrt 2003 Wouter Afl. 26 9 mrt 2003 Al-Jazeera Afl. 27 16 mrt 2003 Rwanda, het beloofde land Afl. 28 23 mrt 2003 De tegenovergestelde kant Afl. 29 30 mrt 2003 Wat moet ik weten om de oorlog te begrijpen? Afl. 30 6 apr 2003 Stemmen uit het zand Afl. 31 13 apr 2003 Campus Vught (1/2) Afl. 32 20 apr 2003 Campus Vught (2/2) Afl. 33 27 apr 2003 Bijlmer: the Rough Guide Afl. 34 4 mei 2003 De uitverkorenen Afl. 35 11 mei 2003 De ijzeren driehoek Afl. 36 18 mei 2003 Gesubsidieerde aarde (1/2) - berekenende boeren Afl. 37 25 mei 2003 Gesubsidieerde aarde (2/2) - methode Mansholt Afl. 38 1 juni 2003 Versluierd Iran Afl. 39 8 juni 2003 Opgeschort leven Afl. 40 15 juni 2003 Arbeidsmigratie: probleem of oplossing Afl. 41 22 juni 2003 De War on Drugs (1/2) Afl. 42 29 juni 2003 De War on Drugs (2/2)
seizoen 2 – 2003-04 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 7 sep 2003 De eeuw van Kohnstamm Afl. 2 14 sep 2003 Het Finse model Afl. 3 21 sep 2003 De zaak Milosevic (1/2) Afl. 4 28 sep 2003 De zaak Milosevic (2/2) Afl. 5 5 okt 2003 Real men don't rape Afl. 6 12 okt 2003 De waterstofrevolutie (1/2) - de energiebron van de toekomst Afl. 7 19 okt 2003 De waterstofrevolutie (2/2) - de schone vrijheid Afl. 8 26 okt 2003 Guantanmo Bay Afl. 9 2 nov 2003 Wim op de berg Afl. 10 9 nov 2003 De muur Afl. 11 23 nov 2003 Mission Impossible Afl. 12 30 nov 2003 Checkpoint Afl. 13 7 dec 2003 Het oordeel van de twijfel Afl. 14 14 dec 2003 Vlucht uit de hemel Afl. 15 21 dec 2003 Circus Schwarzenegger Afl. 16 4 jan 2004 Enkele reis Europa (1/2) Afl. 17 18 jan 2004 Tussen angst en overmoed Afl. 18 25 jan 2004 De ijzeren driehoek Afl. 19 1 feb 2004 Het geloof, geld en de dood van sgt. Abdullah Afl. 20 8 feb 2004 Stroomstrijd Afl. 21 15 feb 2004 In het gareel (1/3) - pubers van nu, ouders van toen Afl. 22 22 feb 2004 In het gareel (2/3) - de reddende engel Afl. 23 29 feb 2004 In het gareel (3/3) - bevangen in vrijheid Afl. 24 7 mrt 2004 Casa Marseille Afl. 25 14 mrt 2004 De weg naar het Kremlin Afl. 26 21 mrt 2004 De wraak van Saddam Afl. 27 28 mrt 2004 Mijn vriend de burgemeester Afl. 28 4 apr 2004 Liever leuk dan lastig Afl. 29 11 apr 2004 Cuba na Castro Afl. 30 25 apr 2004 Een ontmoeting met Osama bin Laden Afl. 31 2 mei 2004 Uit naam van ' t volk (1/2) - democratie voor beginners Afl. 32 9 mei 2004 Uit naam van ' t volk (2/2) - democratie voor gevorderden Afl. 33 16 mei 2004 De graaicultuur Afl. 34 23 mei 2004 Riverside conversations (2/3) Afl. 35 30 mei 2004 Letland ontketend Afl. 36 6 jun 2004 Big Brother in het Midden-Oosten Afl. 37 13 jun 2004 De waterstofrevolutie Afl. 38 20 jun 2004 De zaak Milosevic vervolgd Afl. 39 27 jun 2004 Control room
seizoen 3 – 2004-05 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 5 sep 2004 De Brooklyn connectie Afl. 2 12 sep 2004 De Chinezen komen! (1/2) Afl. 3 19 sep 2004 Noord-Korea: een dag uit het leven Afl. 4 26 sep 2004 De waardenfluisteraar van Balkenende Afl. 5 3 okt 2004 Purple Hearts Afl. 6 10 okt 2004 Dagboek van een VN-diplomaat Afl. 7 17 okt 2004 De regels en het spel Afl. 8 24 okt 2004 Outfoxed Afl. 9 7 nov 2004 De Berg Afl. 10 14 nov 2004 Het kindsdeel Afl. 11 28 nov 2004 Mamma please call me Afl. 12 12 dec 2004 Dokter, u maakt me ziek! Afl. 13 19 dec 2004 Ben Bot - Even Europa uitleggen Afl. 14 9 jan 2005 Tippelen in Teheran Afl. 15 16 jan 2005 Sahara Express Afl. 16 23 jan 2005 Met harde of zachte hand Afl. 17 6 feb 2005 Irak, het gedroomde scenario (1/2) Afl. 18 13 feb 2005 Irak, het gedroomde scenario (2/2) Afl. 19 20 feb 2005 The smell of paradise (1/2) Afl. 20 27 feb 2005 The smell of paradise (2/2) Afl. 21 6 mrt 2005 Euro-islam volgens Tariq Ramadan Afl. 22 20 mrt 2005 Eeuwig Leven Afl. 23 27 mrt 2005 Denkend aan Europa Afl. 24 3 apr 2005 Riverside Conversations (3/3) - de verkoop van Georgië Afl. 25 10 apr 2005 Een duivels pact Afl. 26 17 apr 2005 Drugs: Maffia of minister? Afl. 27 1 mei 2005 Sloop! Afl. 28 8 mei 2005 Tot elkaar veroordeeld Afl. 29 15 mei 2005 Houden van Holland Afl. 30 22 mei 2005 De nucleaire club Afl. 31 29 mei 2005 Bagdad Reality TV Afl. 32 5 jun 2005 Lockerbie: het witwassen van een regime Afl. 33 12 jun 2005 Normen en bejaarden
seizoen 4 – 2005-06 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 4 sep 2005 De media en de markt, de kijker en de macht Afl. 2 11 sep 2005 De geur van het paradijs (1/2) Afl. 3 18 sep 2005 De geur van het paradijs (2/2) Afl. 4 25 sep 2005 Noreena's agenda - Armoedebestrijders (1/2) Afl. 5 2 okt 2005 Jeffrey's aanpak - Armoedebestrijders (2/2) Afl. 6 9 okt 2005 De Chinezen komen! (2/2) Afl. 7 23 okt 2005 Een potje domino in Libanon Afl. 8 30 okt 2005 Femmes fatales: Arabische vrouwen aan de top (1/3) Afl. 9 6 nov 2005 Saoedische oplossingen - Arabische vrouwen aan de top (2/3) Afl. 10 13 nov 2005 Saoedische oplossingen - Arabische vrouwen aan de top (3/3) Afl. 11 20 nov 2005 De dag dat de dollar valt... Afl. 12 4 dec 2005 actie @ vpro.nl Afl. 13 11 dec 2005 Maak me beter Afl. 14 8 jan 2005 La Sierra Afl. 15 15 jan 2006 Zaterdag is voor de doden Afl. 16 22 jan 2006 De Flexmens Afl. 17 5 feb 2006 No time for losers Afl. 18 12 feb 2006 Drie Kameraden (1/2) Afl. 19 19 feb 2006 Drie Kameraden (2/2) Afl. 20 26 feb 2006 Voor volk en vaderland Afl. 21 5 mrt 2006 Erop of eronder in Noord Afl. 22 12 mrt 2006 Halve waarheden Afl. 23 19 mrt 2006 Hoera het klimaat verandert! Afl. 24 26 mrt 2006 New Orleans in de polder Afl. 25 2 apr 2006 Seksslavinnen Afl. 26 9 apr 2006 Gesprek met Francis Fukuyama Afl. 27 16 apr 2006 Paul Bremer, lessen uit Irak Afl. 28 30 apr 2006 Topdames Afl. 29 7 mei 2006 Google - Achter het scherm Afl. 30 14 mei 2006 Onderhandelen met Al Qaeda Afl. 31 21 mei 2006 Hoe begin je een revolutie?
seizoen 5 – 2006-07 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 18 sep 2006 I fight for you Afl. 2 25 sep 2006 Je werk of je leven Afl. 3 2 okt 2006 Afval is voedsel (1) Afl. 4 16 okt 2006 Interview met John le Carré Afl. 5 23 okt 2006 De snuffelstaat Afl. 6 30 okt 2006 Energy War (1/2) Afl. 7 6 nov 2006 Energy War (2/2) Afl. 8 20 nov 2006 De luiken dicht Afl. 9 27 nov 2006 De geoliede revolutie van Hugo Chavez Afl. 10 18 dec 2006 Hel en paradijs in Indonesië Afl. 11 1 jan 2007 Agenda 2007 Afl. 12 15 jan 2007 In memoriam: Aleksander Litvinenko Afl. 13 22 jan 2007 Van de straat Afl. 14 29 jan 2007 Vrienden van God Afl. 15 5 feb 2007 Gods agenda Afl. 16 26 feb 2007 Vergeet vroeger - Een Surinaamse vertelling Afl. 17 5 mrt 2007 Onvoltooid verleden tijd - 11 maart in Spanje Afl. 18 12 mrt 2007 Videoletters - Balkan Afl. 19 19 mrt 2007 De Wouter tapes (1/2) Afl. 20 26 mrt 2007 De Wouter tapes (2/2) Afl. 21 2 apr 2007 De Israël Lobby Afl. 22 9 apr 2007 Het Midden-Oosten gedecodeerd Afl. 23 16 apr 2007 Standpunt Teheran Afl. 24 23 apr 2007 In gesprek met Amos Oz Afl. 25 7 mei 2007 Eindspel: een onheilspellende toekomstvisie op de Plaats des Oordeels Afl. 26 21 mei 2007 Carácas - de informele stad Afl. 27 28 mei 2007 De Zaak Litvinenko Afl. 28 11 jun 2007 De laatste markt Afl. 29 18 jun 2007 Het ei van De Soto
seizoen 6 – 2007-08 Aflevering Datum uitzending Titel Afl. 1 17 sep 2007 Zie Harry Holland Afl. 2 24 sep 2007 Onze jongens Afl. 3 1 okt 2007 Terug naar Turkije Afl. 4 8 okt 2007 Turkije - Het dilemma van de democratie Afl. 5 15 okt 2007 Het nieuwe bouwen Afl. 6 22 okt 2007 Slotakkoord: Sterven in Nederland Afl. 7 29 okt 2007 Ik en het web Afl. 8 5 nov 2007 De kracht van ideeën - In gesprek met Amartya Sen Afl. 9 26 nov 2007 Afval is Voedsel (2) Afl. 10 3 dec 2007 De nieuwe investeerder Afl. 11 10 dec 2007 De nieuwe ondernemer en de hyperconsument Afl. 12 7 jan 2008 Agenda 2008 Afl. 13 14 jan 2008 De dag dat de dollar valt... (update) Afl. 14 22 jan 2008 Satellite Queens Afl. 15 28 jan 2008 De toekomst van ons voedsel Afl. 16 3 mrt 2008 Kasparovs andere Rusland Afl. 17 17 mrt 2008 De verkoop van een oorlog Afl. 18 24 mrt 2008 Boys from Baghdad Afl. 19 31 mrt 2008 Het oorlogsspel Afl. 20 7 apr 2008 Wiki's Waarheid Afl. 21 14 apr 2008 IMAM: Made INHOLLAND Afl. 22 21 apr 2008 "NIET OPKLOTEN!" Dick Berlijn, een portret Afl. 23 28 apr 2008 In gesprek met John Gray Afl. 24 12 mei 2008 De Kolonist van Kibboets Karmya Afl. 25 19 mei 2008 Papa is een martelaar Afl. 26 26 mei 2008 Weg uit de ‘War on Terror’ Afl. 27 2 jun 2008 Joris Luyendijk in gesprek met Amin Maalouf
seizoen 7 – 2008-09