Het Brits-Amerikaanse maatsysteem (Engels: Imperial Standard System) is een van oorsprong Brits systeem van maten en gewichten, met als standaard lengtemaat de yard, standaardmaat voor massa het pond en als standaard inhoudsmaat de gallon.
De Anglo-Amerikaanse maatsystemen hebben allemaal hun oorsprong in oudere Engelse systemen en werden vóór de invoering van het metriek stelsel ook in andere landen van het Gemenebest gebruikt (het Imperial Standard System van 1824). Tegenwoordig is het vrijwel alleen de Verenigde Staten die de eenheden van dit systeem (de customary units) gebruikt, terwijl ze tot ver in de 20e eeuw ook in het Verenigd Koninkrijk en zijn koloniën werd gebruikt. Na de Brexit is er in het Verenigd Koninkrijk een gedeeltelijke terugkeer te zien naar dit maatsysteem. thumb|250px|Het voormalige Weights and Measures office in Seven Sisters, Londen
Lengte-eenheden thumb|Britse lengtestandaarden in 1876 in Trafalgar Square, Londen Symbool grootheid: l
Voorheen was ook in Nederland de basiseenheid van lengte de duim (Engels: inch). In 1958 werd, met inwerkingtreding vanaf 1 juli 1959, internationaal afgesproken dat de inch exact 2,54 cm bedraagt. Hiervan wijkt de Amerikaanse landmetingsinch (US survey inch) af: deze is exact ofwel ca. 2,540 005 080 010 cm. Voor 1959 weken de Amerikaanse lengtematen licht af van de Britse.
Vroeger hanteerde men een zeemijl, vaak aangeduid als de Admiralty mile, die precies 800 voet langer was dan de landmijl en daarmee overeen kwam met 1853,184 meter. De internationale zeemijl (International nautical/sea mile) is intussen (1929, VS 1954) vastgelegd op exact 1852 m en de kabellengte op 185,2 m. Deze cable length kan worden benaderd met 100 fathoms (182,88 m) of 120 fathoms (219,456 m) bij de US Navy. Fathoms (nl: vadems) worden alleen nog bij dieptemeting in water gebruikt; de shackle ofwel naval shot bestaat praktisch niet meer, hoewel deze Britse maateenheid nog in 1949 van 12½ naar 15 fathom werd verhoogd.
Voor speciale toepassingen bestond ook nog de geographical mile van 6082 feet (1,853 793 6 km) en de telegraph mile van 6087 feet (1,855 317 6 km).
+ Lengtematen Eenheid Nederlands Afkorting Grootte In meters (exact) inch inch/duim in., ″, " 0,025 4 m = 2,54 cm foot voet ft., ′, ' 12 inch 0,304 8 m = 30,48 cm yard yard yd. 3 feet 0,914 4 m = 91,44 cm (statute) mile mijl mi., m. 8 furlong = 1760 yard 1609,344 m league - lea., l. 3 mile 4 828,032 m Veld-lengtematen link Kettingschakel (?) li., l., lnk. 1⁄25 rod = 7,92 inch 0,201 168 m rod, pole, perch roede rd., p. 198 inch 5,029 2 m chain, (acre-breadth) Keten ch. 4 rod / 100 links 20,116 8 m furlong furlong fur. 10 chain 201,168 m Nautische lengtematen fathom vadem fm., fth. 6 feet 1,828 8 m shackle (VK), shot (VS) 15 fathom 27,432 m cable (length) Kabellengte cbl. 1⁄10 sea mile (admiralty) 185,318 4 m nautical/sea mile (admiralty) Britse zeemijl (admiralty) nm (adm), sm 6080 feet 1853,184 m (international) nautical/sea mile Internationale zeemijl nm, sm 1852 meter 1852 m nautical/sea league nl. 3 sea mile (admiralty) 5559,552 m Andere, oude, specialistische lengtematen twip twp. 1⁄1440 inch 0,017 63¯8 mmil (VS), thou (VK) 1⁄1000 inch 0,000 025 400 m mickey 1⁄200 inch 0,000 127 m calibre kaliber cal. 1⁄100 inch 0,000 254 m point punt pt. 1⁄72 inch 0,000 352 7¯7 m (shoe) ounce 1⁄64 inch 0,000 396 875 m (shoe) iron 1⁄48 inch 0,000 529 1¯6 m line lijn ln 1⁄12 inch 0,002 11¯6 m barleycorn gerstekorrel 1⁄3 inch 0,008 4¯6 m digit, nailfoot vinger ¾ inch 0,019 050 m finger (breadth) vinger 7⁄8 inch 0,022 225 m stick 2 inch 0,050 800 m nailyard nagel 3 digit 0,057 150 m palm hand(-palm) 3 inch 0,076 200 m hand, (palm width) hand(-breedte) 4 inch 0,101 600 m shaftment 6 inch 0,152 400 m span 3 palm 0,226 200 m quarter ¼ yard 0,226 200 m cubit 18 inch 0,457 200 m pace (VS), step (VK) pas/stap 2½ ft 0,762 m ell el 45 inch 1,143 m grade, geometric pace dubbele pas/stap 2 pace 1,524 m rope touw (?) 20 ft 6,096 m skein (streng ?) 120 yard 109,728 m spindle (spindel ?) 120 skein 13 167,360 m
De hierboven genoemde chain en link behoren tot de Gunter’s measurements. Daarnaast bestaat er ook nog de Ramsden’s of Engineer’s measurements:
+ Ramsden- of Ingenieurssysteem Eenheid Nederlands Afkorting Grootte meter link (ketting-)schakel (?) lnk. 1 foot 3,05 dm 0,304 800 m chain ketting(lengte) (?) ch. 100 feet 3,05 dam 30,480 m
Oppervlakte-eenheden Symbool grootheid: A, O, F.
De belangrijkste van de bijzondere oppervlakte-eenheden is de acre, die 1 furlong × 1 chain is, alsmede 40 rods × 4 rods of 10 square chains en daarmee corresponderend: 10•22² = 4840 square yards; 640 acres geven een square mile. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze grootheden in de VS in de regel zijn afgeleid van de survey inch en dus iets grotere waarden hebben dan de waarden in de volgende tabel:
+ Oppervlaktematen Eenheid Nederlands Afkorting Grootte vierkante meter circular mil/thou circ.mil ¼•π mil² 507 µm² ~0,000 000 000 506 707 m² square mil/thou sq.mil 1 mil² 645 µm² 0,000 000 000 645 160 m² circular inch circ.in. ¼•π inch² 5,07 cm² ~0,000 506 707 479 164 m² square inch vierkante inch sq.in. 1 inch² 6,45 cm² 0,000 645 160 m² square foot vierkante voet sq.ft. 1 foot² 9,29 dm² 0,092 903 040 m² square yard vierkante yard sq.yd. 1 yard² 83,6 dm² 0,836 127 360 m² square 100 feet² 9,29 m² 9,290 304 m² square rod, square perch, square pole sq.rd. 1 rod² 25,3 m² 25,292 852 640 m² board bd. 1 inch × 1 foot 77,4 cm² 0,007 741 920 m² cord 192 board 1,49 m² 1,486 448 640 m² rood ro. ¼ acre 10,1 a 1011,714 105 600 m² acre a., ac. 160 rod² 40,5 a 4046,856 422 400 m² square mile vierkante mijl sq.mi. 1 mile² 2,59 km² 2 589 988,110 336 m²
+ Amerikaanse land-oppervlaktematen Eenheid Nederlands Grootte vierkante meter (ca.) square rod, square perch roede 1 rod² 25,3 m² 25,292 953 811 714 m² acre 160 rod² 40,5 a 4046,872 609 874 m² homestead ¼ section 64,7 ha 647 499,617 579 5 m² section 1 survey mile² 2,59 km² 2 589 998,470 319 5 m² township 36 section 93,2 km² 93 239 944,931 502 m²
De Angelsaksische hide kan behalve 100 ook 120 acre omvatten en was eigenlijk ook geen echte oppervlakte-eenheid, maar diende eerder als een abstracte bezittingsbeschrijving voor het vastleggen van de belasting.
Een yardland was meestal één vierde hide en kon 15 tot 80 acres omvatten. De oude Duitse Hufe of Hube is hieraan verwant en tevens op dezelfde manier variabel.
Hier gegeven zijn de grootheden die in de Britse volksmond nog gebruikt worden. + Oude Engelse land-oppervlaktematen Eenheid Nederlands Afkorting Grootte vierkante meter yardland, virgate 30 acre 12,1 ha 121 405,692 672 m² hide 100 acre 40,5 ha 404 685,642 240 m² barony 40 hide 16,2 km² 16 187 425,689 600 m²
Volume-eenheden Symbool grootheid: V
+ Britse volume-eenheden Eenheid Nederlands Afkorting Grootte kubieke meter cubic inch kubieke inch cu.in. 1 inch³ 16,4 cm³ 0,000 016 387 064 m³ cubic foot kubieke voet cu.ft. 1 foot³ 28,3 dm³ 0,028 316 846 592 m³ perch 1 perch × 1½ ft² = 24¾ ft³ 701 dm³ 0,700 841 953 200 m³ cubic yard cu.yd. 1 yard³ 765 dm³ 0,764 554 857 984 m³ freight ton 40 ft³ 1,13 m³ 1,132 673 863 680 m³ load 50 ft³ 1,42 m³ 1,415 842 329 600 m³ register ton RT 100 ft³ 2,83 m³ 2,831 684 659 200 m³ acre-inch 1 acre × 1 inch 103 m³ 102,790 153 129 m³ acre-foot 1 acre × 1 foot 1,23 dam³ 1233,481 837 547 m³
Acre-foot en acre-inch worden in de landbouw en meteorologie gebruikt voor neerslaghoeveelheden. In het metrische systeem worden voor deze doeleinden de equivalente liter per vierkante meter en millimeter gebruikt ( = = = 1 mm).
Een perch is niet alleen een lengtemaat (=pole, rod), maar wordt ook (zij het zelden) gebruikt in de bergbouw als volume-eenheid.
Inhoudsmaten Symbool grootheid: V
De Amerikaanse en Britse inhoudsmaten zijn gebaseerd op drie verschillende Gallons van de oorspronkelijk vele Britse Gallons: de ale gallon, de wine gallon en de corn gallon. In het Verenigd Koninkrijk is de ale gallon van de oorspronkelijke 277,42 kubieke inch sinds 1824 op 277,419 450 kubieke inch teruggebracht (10 pound H2O bij 62 °F en een luchtdruk van 30 inch). In de VS wordt voor vloeistoffen sinds 1707 de wine gallon gehanteerd die 231 inch³ telt (oorspronkelijk 230,907 in³) en voor inhoudsmaten wordt de corn gallon van 268,8 inch³ gebruikt.
De inhoudsmaten in kubieke inch lijken misschien wat krom, maar toch steekt er meestal een bepaald concept erachter; het moet vooral makkelijk zijn om een passende maatbeker (cilindrisch of balkvormig (vierhoekig)) te fabriceren die vaak precies waren vastgelegd. Voor de wine gallon voldoet een 'balkvormige' beker van en voor de corn gallon gebruikt men een Winchester-Buschel, een cilinder van 18½ inch in diameter en 8 inch hoog. Hier kunnen 8 gallons in.
Het gebruik van de Britse droge inhoudsmaten (peck en bushel) werd in het Verenigd Koninkrijk van 1968 verboden, de kenning is net als de wijn-reeks rundlet tot tun al veel eerder verouderd. In de Weights and Measures Act van 1963 werden per 1 februari 1971 ook de kleine (Apotheker-)vloeistofmaten minim, fluid scruple en fluid drachm die sinds 1824 werden gebruikt, afgeschaft.
In 1995 werd het Britse vloeistof-pint ten behoeve van de overgang op het metrische systeem op exact 568,261 250 milliliter vastgelegd, wat een lichte afronding betekent ten opzichte van () en () en omgerekend een gallon van ca. betekent – telkens met de gebruikelijke inch van 25,4 mm.
De gebruikte eenheden hebben in beide systemen dezelfde namen (bijvoorbeeld drachm werd in dram veranderd) en doorgaans onderling dezelfde factoren (met uitzondering van de barrels en gill). Ter onderscheiding wordt eventueel met de afkorting Imp. resp. VS het gebruikte systeem aangegeven.
Opmerkelijk is dat zowel het Britse als het Amerikaanse aardolievat (barrel) ongeveer 159 liter bevat, terwijl het ene als 35 en het andere als 42 gallons is gedefinieerd. Verder is de Britse vloeistof-ounce kleiner, maar de gill, quart en gallon groter dan het Amerikaanse pendant.
In het apothekensysteem werden alleen de minim, scruple, drachm, ounce, pint en gallon gebruikt.
Tabel Eenheid Nederlands Afkorting Grootte literBritse vloeistofmaten, Imperial wet minim, drop druppel min. 1⁄20 scruple 59,2 µl 0,000 059 193 883 880 l fluid scruple fl.sc. 1⁄3 drachm 1,18 ml 0,001 183 877 677 603 l fluid drachm fl.dr. 1⁄8 ounce 3,55 ml 0,003 551 633 032 809 l fluid ounce fl.oz. 1⁄5 gill 2,84 cl 0,028 413 l glass glas ½ noggin 7,10 cl 0,071 033 l gill, noggin kwart pint gi. ¼ pint 1,42 dl 0,142 065 l pint pint (bierglas) fl.pt., pt. ½ quart 5,68 dl 0,568 26 l quart Quart qt. ¼ gallon 1,14 l 1,136 52 l gallon Gallon gal. 277,42 inch³ 4,55 l 4,546 09 l (petrol) barrel vat bl., bbl. 35 gallon 1,59 hl 159,113 l Britse 'droge' inhoudsmaten, Imperial dry, tot 1968 peck pk. 2 gallon 9,09 l 9,092 1 l kenning 2 peck 1,82 dal 18,184 3 l bushel bsh., bu. 2 kenning 3,64 dal 36,368 7 l sack, bag 3 bushel 1,09 hl 109,106 1 quarter qr. 8 bushel 2,91 hl 290,9 l chaldron 12 sack 1,31 kl 1309,273 2 l load 5 quarter 1,45 kl 1454,5 lAmerikaanse vloeistofmaten, US wet minim, drop druppel min. 1⁄60 dram 61,6 µl 0,000 061 611 519 920 l fluid dram fl.dr. 1⁄8 ounce 3,70 ml 0,003 696 691 195 310 l fluid ounce fl.oz. ¼ gill 2,96 cl 0,029 573 529 562 500 l gill gi. ¼ pint 1,18 dl 0,118 294 118 250 l pint pint (bierglas) pt. ½ quart 4,73 dl 0,473 176 473 l quart kwart gallon qt. ¼ gallon 9,46 dl 0,946 352 946 l gallon gallon gal. 231 inch³ 3,79 l 3,785 411 784 l petrol barrel olievat bl., bbl. 42 gallon = ½ firkin 1,59 hl 158,987 294 928 l Amerikaanse 'droge' inhoudsmaten, US dry pint pint pt. 1⁄8 gallon 5,51 dl 0,550 610 515 239 l quart 2 pint 1,10 l 1,101 221 030 l gallon gallon gal. ½ peck ≅ 268,8 inch³ 4,40 l 4,404 884 121 915 l peck pk. 2 gallon = ¼ bushel 8,81 l 8,809 768 244 l (Winchester) bushel bsh., bu. 8 inch × π•(18½ inch ÷ 2)² ≅ 2150,42 inch³ 3,52dal 35,239 072 975 l quarter qr. 8 bushel 2,82 hl 281,912 583 803 l
Bier en wijn