Johannes Juliaan Gijsbert (Hans) Jansen (Amsterdam, 17 november 1942 – aldaar, 5 mei 2015) was een Nederlands arabist, islamoloog, columnist-publicist en politicus namens de Partij voor de Vrijheid.
Jansen heeft veel artikelen en boeken over de islam geschreven en ook op internet publiceerde hij veel. In de media trad hij vaak op in programma's waar de islam ter sprake kwam. Zijn aanvankelijk milde standpunt over de islam veranderde in de loop der jaren door een aantal incidenten. Hij raakte bevriend met Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali. Hij kreeg bredere bekendheid toen hij als getuige-deskundige voor Wilders optrad.
Hij overleed op 72-jarige leeftijd.
Persoonlijk leven Hans Jansen groeide op in een streng gereformeerd gezin en zat op de 'School met den Bijbel'. Op zijn zeventiende deed hij een propedeusejaar theologie aan de Universiteit van Amsterdam en daarna Arabisch en Semitische talen. Politiek links georiënteerd was hij lid van de socialistische studentenvereniging Politeia. Hij verbleef vervolgens een jaar in Caïro om Arabisch te leren. Aan de Universiteit Leiden deed hij een doctoraalexamen Arabisch en promoveerde in 1974 op het proefschrift The Interpretation of the Koran in Modern Egypt.Zij aan zij met Wilders tegen de islam. NRC, 14 mei 2014. Gearchiveerd op 7 april 2022.
In 1988 bekeerde hij zich tot het katholicisme. Voordien bewonderde hij de islam om zijn "heel aantrekkelijke en krachtige cultuur, hoge beschaving en grote schoonheid". Een Palestijnse vliegtuigkaping in 1974 wekte Jansens belangstelling voor islamitisch extremisme. De moord op Anwar Sadat in 1981 tijdens zijn werk in Caïro deed hem anders kijken naar de islam en koran. De aanslagen van 11 september 2001 en de moord op Pim Fortuyn droegen daar verder aan bij. De moord op Theo van Gogh in 2004 was het kantelpunt waarop hij de islam steeds meer als een gevaar ging zien.Hans Jansen (1942-2015): van brave arabist tot vurig polemist. Trouw, 5 mei 2015. Gearchiveerd op 7 april 2022.
Hij was kortstondig getrouwd met een dochter van een voormalige CPN’er, Joop van Santen. Hij hertrouwde en kreeg drie kinderen, maar ook dit huwelijk liep uit op een scheiding. Zijn zoon Ewout Jansen was in 2007 als cabaretier betrokken bij een rel vanwege zijn grappen over de moord op Theo van Gogh.
Loopbaan Als docent en arabist Van 1982 tot 2005 was hij universitair docent Arabisch en islamkunde in Leiden. Volgens een voormalige vriend kon Jansen het moeilijk verkroppen dat een vrouw de baan kreeg die hij zelf ambieerde. Van 2003 tot 2008 was hij bijzonder hoogleraar ‘het hedendaags islamitisch denken’ aan de Universiteit Utrecht.Prof.Dr. J.J.G. (Hans) Jansen. Parlement.com (mei 2022 bekeken). Gearchiveerd op 6 oktober 2022. Hij doceerde ook aan de Universiteit Groningen.
Jansen werkte van 1979 tot 1982 in Egypte als directeur van het Nederlands Instituut voor Arabische Studiën in Caïro. Verder was hij in 1990 in Irak actief als tolk voor het Rode Kruis en zat hij van 1991 tot 1997 in de Nationale Adviesraad voor ontwikkelingssamenwerking.
Relatie tot de wetenschap Aanvankelijk had hij als wetenschapper een milde visie op de islam. Hij werd gezien als een kundig arabist en zijn werken werden geroemd door vakgenoten. Hij zag dat Nederlandse moslims snel assimileerden en vond de islamkritiek van Pim Fortuyn overdreven. Later begonnen zijn opvattingen te botsen met die van andere islamologen. Hij ging zich steeds feller tegen hen afzetten en trok meer naar islam-kritische niet-wetenschappers die zich uitspraken over problemen in de multiculturele samenleving, zoals VVD-leider Frits Bolkestein, Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali en later ook Geert Wilders. Na zijn hoogleraarschap in Utrecht raakte hij geïsoleerd van de wetenschap, vooral toen hij columns ging schrijven voor GeenStijl en zijn collega-wetenschappers zich daarop geheel van hem afkeerden. Hij sprak zeer negatief over zijn collega's, die te veel – reactionair en multicultureel – met de moslims mee zouden praten.
Hoogleraren Martin van Bruinessen en Dick Douwes lieten zich kritisch uit over Jansens werk Islam voor varkens, apen, ezels en andere beesten en betitelden het als onwetenschappelijk en misleidend. In dit boek komt de islam naar voren als een gevaarlijke, gewelddadige godsdienst. Jansen zou door zijn vakgenoten niet serieus worden genomen, omdat hij al jaren uitsluitend populariserend schreef.Hans Jansen wekt irritatie bij islamologen. RNW, 24 april 2008 (archief)
Op zijn eigen website typeerde Jansen zichzelf in 2014 als "een van de weinige islam-watchers in Nederland die zonder roze bril naar de recente ontwikkelingen binnen de islam durft te kijken."cv op arabistjansen.nl (jan 2022 bekeken)
Als publicist Als opiniemaker Jansen concentreerde zich in zijn werk vooral op onderwerpen als de Koran, Mohammed en het moslimfundamentalisme. Hij publiceerde regelmatig in het dagblad Trouw. Zijn laatste bijdrage aan het katern Letter & Geest was zijn essay Het wankele fundament van de ware Mohammed.Het wankele fundament van de ware Mohammed Trouw, 31 mei 2014. Gearchiveerd op 25 mei 2019. Verder schreef hij in het in 2008 ter ziele gegane opinieweekblad Opinio en HP/De Tijd.
Jansen schreef vooral veel kritische artikelen over de islam in gedrukte media, vanaf 2010 met name op de rechts-populistische websites Hoei Boeihoeiboei.blogspot.nl en GeenStijl. Op GeenStijl had hij een wekelijkse column.
Boeken Vanaf 1974 schreef hij zo'n 20 boeken over de islam, die verschenen bij Nederlandse, Duitse en Amerikaanse uitgevers.Publicatielijst op arabistjansen.nl Zijn werk is onder andere in het Duits en het Turks vertaald. Zijn boek The Neglected Duty ging over het moderne islamitisch fundamentalisme. In 1992 verscheen een, samen met Asad Jaber, door Jansen bewerkte editie van de koranvertaling van J.H. Kramers.De Koran uit het Arabisch Vertaald door Prof. dr. J.H. Kramers, 1992 (bewerkt door Drs. Asad Jaber & Dr. Johannes J.G. Jansen) In 2008 schreef hij samen met de Nederlandse moslim Abdul-Jabbar van de Ven het boek Bombrieven, over hun onderlinge correspondentie-dialoog. Eveneens in 2008 verschenen de boeken Islam voor Varkens en Zelf Koran Lezen. In 2009 stelde hij samen met Bert Snel de bundel Eindstrijd samen, waarin hij zelf twee bijdragen publiceerde.
Eurabië Jansen schreef het voorwoord bij het boek "Eurabië" van de schrijfster Bat Ye'or.Voorwoord Hans Jansen, 2007 (doc). Gearchiveerd op 18 juni 2022. Eurabië — De geheime banden tussen Europa en de Arabische wereld]. Bat Ye'or, Meulenhoff, 2007. Afbeelding op bibliotheek.nl; Gedeeltelijke weergave herdruk 2011 op Google Boeken. Gearchiveerd op 25 juli 2023. Het is een islamofobische complottheorie die er van uitgaat dat Europese leiders in de 1970er jaren met de Arabische landen in het geheim zouden hebben afgesproken dat middels de Euro-Arabische dialoog (islamitische) immigranten onbeperkt toegang zouden krijgen tot Europa in ruil voor het opheffen van de olieboycot van 1973, handelsbelangen en het voorkomen van Palestijns terrorisme in Europa, waarbij Israël door Europa zou worden opgeofferd. Het resultaat zou volgens deze omvolkingstheorie een antisemitisch Eurabië zijn, waarin de oorspronkelijke Europese joods-christelijke cultuur is uitgewist en de joden en christenen als dhimmi's onderworpen aan de islamieten.
In de politiek Als student was Jansen al provocerend met vaak controversiële standpunten. Politiek was hij in die tijd uitgesproken links georiënteerd. Jansen gold als een van de vertrouwelingen van Geert Wilders. Zo adviseerde hij Wilders onder meer over Koranteksten in de film Fitna. Jansen stond voor Wilders' partij, de PVV, op de vierde plaats op de kandidatenlijst voor de Europese Parlementsverkiezingen van 2014.PVV presenteert kandidatenlijst Europees Parlement. PVV.nl (maart 2014 bekeken) Wilders zag af van zijn zetel in het Europees Parlement, omdat hij niet tegelijkertijd lid kon blijven van de Tweede Kamer en zijn partij ook geen deel uitmaakte van een Europese fractie.Wilders gaat niet naar Europees Parlement. BNR Nieuwsradio, 24 juni 2014. Gearchiveerd op 27 juni 2014. Jansen werd op 25 juni 2014 door de Kiesraad in zijn plaats benoemd.Benoeming J.J.G. Jansen tot lid van het Europees Parlemen. Kiesraad, 26 juni 2014 (archief) Hij was van 1 juli 2014 tot aan zijn overlijden op 5 mei 2015 Europees parlementslid. In die periode sprak hij vijf keer in de plenaire zaal en diende hij twee ontwerpresoluties in.PVV’er Hans Jansen wist dat hij voor niets in het Europees Parlement zat. TPO, 6 mei 2015. Gearchiveerd op 29 maart 2019.
Counter Jihad In 2007 was Jansen een van de sprekers op een internationale "CounterJihad-conferentie" in Brussel. Deze tweedaagse anti-islam-conferentie vond deels plaats in het Europees Parlement en deels in het Vlaams Parlement. In zijn toespraak zei Jansen dat de PvdA, SP en GroenLinks (the Labor Party, Socialist Party and the Green-Left Party) een proces van bijna totale dhimmificatie (onderwerping aan de islam) had ondergaan. Alleen de PvdA toonde volgens hem af en toe nog wat zwakke tekenen van weerstand.Jihad and anti-Jihad in the Netherlands: A Short Overview in Ten Minutes. Johannes J.G. Jansen, Brussel, 18 okt 2007. via . Gearchiveerd op 9 november 2022.
Standpunten Over de Koran Jansen verzette zich tegen het uitgangspunt dat de Tora of het Oude Testament net zo agressief zouden zijn als de Koran. Met Harry de Winter verschilde hij daarover sterk van mening in het televisieprogramma Pauw & Witteman, waarbij Jansen de kritiek van De Winter, dat hij geen Hebreeuws kende, in diezelfde taal pareerde.Fragment van Pauw en Witteman, gesprek tussen Jansen en De Winter. Gearchiveerd op 25 maart 2023. Dit fragment werd later herhaald in programma's als De Wereld Draait Door.
De Koran bestond volgens Jansen hoofdzakelijk uit heilige groepsopdrachten, die worden verstaan als het letterlijke woord van God. De Bijbel bestond volgens Jansen vooral uit stichtende verhalen, die door mensen zijn opgeschreven. Daarnaast betoogde hij dat sommige soera's vrijwel niet anders zijn uit te leggen dan zoals de standaard-handboeken en de fundamentalisten dat doen, terwijl de agressievere teksten in de Bijbel historisch zijn weg te interpreteren; althans in de praktijk weinig betekenis hebben. Eenmaal algemeen geaccepteerd, waren volgens Jansen ook agressieve Koran-interpretaties heilig in het theologische systeem van de islam, omdat Mohammed - de profeet van de islam - zou hebben gezegd: "Mijn volk zal niet overeenstemmen in een dwaling." Daarom zou er volgens Jansen ook in de toekomst geen ruimte meer zijn om bijvoorbeeld terug te komen op de huidige geaccepteerde uitleg van de - volgens critici althans - agressieve verzen. Jansen betoogde dat de Hadith en ook de Koran zelf regelmatig stelling namen tegen vermeende flexibiliteit en onduidelijkheden over bronteksten binnen het christendom en het joodse geloof. Jansen was daarom pessimistisch over de mogelijkheid tot hervormingen binnen de officiële leer van de islam.
Over het islam-fundamentalisme