Ter Haar is een gehucht onder Ter Apel in de gemeente Westerwolde in de Nederlandse provincie Groningen. De plaats ligt ten noorden van Ter Apel, ten westen van de Ruiten Aa en ten zuiden van het natuurgebied Laudermee (Meebosch). De plaats is gelegen op een zandrug, die ook de naam ("op de zandige heuvelrug") verklaart.
De bebouwing van Ter Haar bestaat uit twee 19e eeuwse boerderijen. Een derde boerderij ten westen van de Sellingerstraat werd na een brand in 1923 niet weer herbouwd. Verder is er een schaapskooi en een standerdmolen uit 1832, die van vermoedelijk 1619 tot 1831 in Bourtange stond.
Geschiedenis In 1818 ontdekte ingenieur Jan Wiedemann Karsten ten westen van Ter Haar de met 12 kilometer Nederlands langste veenweg Valtherbrug uit de Pre-Romeinse ijzertijd, die van Valthe naar de omgeving van Ter Apelkanaal liep. De functie is onbekend.
Het gehucht ontstond in de middeleeuwen vanuit Sellingen en kreeg binnen dit kerspel in de 13e eeuw een eigen marke tussen die van Laude en Ter Apel. De oudste vermelding van de plaats is in een oorkonde uit 1327 als domus in Hare. In 1480 is er voor het eerst sprake van een erve. In 1568 blijkt deze gesplitst in 2 erven en in 1829 stonden er 4 boerderijen op deze erven, 3 schaapskooien en 1 herdershuis. Eind 18e eeuw bestond de marke vooral uit hoogveen en werd er veel boekweit verbouwd.
In 1780 kocht de stad Groningen een van de erven en in 1831 de helft van de andere erve. In 1851 werd de marke verdeeld en kreeg de stad een belangrijk deel van de grond in handen. De stad had het beheer van de wegen en kanalen en gaf de grond in stroken uit voor vervening met 'eeuwigdurend' voorbehoud van de zakelijke rechten (eind 20e eeuw beëindigd).
Na de voltooiing van het Ter Apelkanaal in 1856 verkocht de stad Groningen ten westen van Ter Haar langgerekte percelen aan dit kanaal waarop rond 1900 de eerste huizen van het gelijknamige lintdorp Ter Apelkanaal werden gebouwd. In 1902 waren de grootste delen van de vroegere marke rond dit kanaal reeds verveend. Het oostelijke deel rond Ter Haar zelf werd in de eerste helft van de 20e eeuw en jaren 1950 langzamerhand gerationaliseerd met het kanaliseren van de Ruiten Aa, het vergroten van de kavels en het daarbij verwijderen van de aanwezige houtwallen. De meanders van de Ruiten Aa werden in de jaren 1990 hersteld in het kader van het Natuurnetwerk Nederland.
Trivia
Op een kaart uit 1634 lag er een schansje aan de weg tussen Ter Apel en Ter Haar. Ter Haar was op papier het eindpunt van de Semslinie.
Zie ook Lijst van rijksmonumenten in Ter Haar
Externe link Standerdmolen in Ter Haar
Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Geografie van Westerwolde