Een participatieladder is een hiërarchie van participatievormen gerangschikt naar de mate waarin participatie binnen een maatschappij mogelijk is. Met een participatieladder is de mate van invloed die actieve burgers kunnen uitoefenen te toetsen. Als de term 'participatieladder' valt, wordt meestal gedoeld op de oorspronkelijke ladder die werd ontwikkeld door Sherry Arnstein., Handboek opbouwwerk, Dr. Gradus Hendrinks-stichting 2004, p.158 Participatieladders worden onder andere door gemeenten gebruikt om te beoordelen welke graad van participatie binnen een bepaalde beleidscyclus geschikt is.
Arnsteins ladder Amerikaans sociaal-wetenschapper en auteur Sherry Arnstein zag participatie als een 'categorale' term voor macht van burgers, voor de redistributie van macht die de 'have-nots' die van politieke en economische processen uitgesloten zijn in staat stelt om bewust 'ingesloten' te worden. Zij ziet participatie zonder redistributie van macht als een betekenisloos en frustrerend proces voor de have-nots waardoor de status quo in stand blijft. De ladder kan volgens Arnstein helpen om het maatschappelijke debat over participatie te verheffen en te verhelderen en het zo voorbij retoriek en misleiding te brengen.
Niveau Participatievorm Burgermacht 8 samenwerking met burgers als opdrachtgever 7 samenwerking met burgers als grootste belanghebbende 6 samenwerking met burgers als erkend medebelanghebbende Nepparticipatie 5 inspraak voor/door burgers 4 consultatie van burgers 3 informatie aan burgers Non-participatie 2 opvoeding van burgers 1 manipulatie van (onderkende) belangen burgers
Ladder van Pröpper Als hoofddocent bestuurskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam publiceerde Igno Pröpper onder meer over de aanpak van interactief beleid. De eerste druk verscheen in 1999. Het boek was indertijd bedoeld om bij te dragen aan een meer doordacht beleid op basis van een afwegingskader: in welke situatie is welke vorm van (interactief) beleid van toepassing?
Trede Participatievorm (rol van de participant) Bestuursstijl (rol van het bestuur) 7 initiatiefnemer - beleidseigenaar - bevoegd gezag faciliterende stijl 6 samenwerkingspartner samenwerkende stijl 5 medebeslisser delegerende stijl 4 adviseur beginspraak participatieve stijl 3 adviseur eindspraak consultatieve stijl 2 toeschouwer - ontvanger van informatie - informant open autoritaire stijl 1 geen rol gesloten autoritaire stijl
Ladder van Burns et al. Burns et al. stelden een alternatieve ladder voor die de macht van burgers beschrijft.. (1994). The Politics of Decentralisation, London: Macmillan.
Niveau Vorm Burgermacht 12 onafhankelijke macht 11 toevertrouwde macht Burgerparticipatie 10 gedelegeerde macht 9 partnerschap 8 gelimiteerd gedecentraliseerde beslissingsmacht 7 effectieve adviesorganen 6 oprechte consultatie 5 informatie van hoge kwaliteit Burger-non-participatie 4 klantenservice 3 slechte informatie 2 cynische consultatie 1 civiele hype
Wilcox' ladder David Wilcox identificeert vijf samenhangende niveaus van participatie in gemeenschappen.Framework for participation
Niveau Vorm 5 ondersteunen van individuele initiatieven in de gemeenschap 4 samen handelen 3 samen beslissen 2 consultatie 1 informatie
Categorie:Mens en maatschappij