miniatuur|Spuugbak (links) naast een urinoir
Een spuugbekken of kotsbak is een sanitaire voorziening die bedoeld is voor het hygiënisch verwerken van menselijke uitscheiding door de mond, zoals speeksel, water, bloed of braaksel. Het wordt vooral aangetroffen in Duitsland. Het wordt daar een Kotzbecken, "Pabst" (paus) of Speibecken genoemd. In Duitsland wordt het alleen in herentoiletten opgehangen, waardoor dames het artikel niet kennen. In Nederland zijn deze kotsbakken te vinden in studentensociëteiten en -huizen, maar is verder niet gebruikelijk in de traditionele horeca.
De kotsbak moet niet verward worden met de kwispedoor, die laatste wordt gebruikt voor echt vloeibaar mondafval, terwijl de kotsbak ook brokkelige uitstoot kan verwerken.
Geschiedenis Volgens de overlevering leegden rijke Romeinen tijdens een overvloedig diner af en toe hun maag door vrijwillig te braken, zodat ze daarna verder konden eten. Dit is bijvoorbeeld overgeleverd in de schelmenroman Satyricon.
Dat braken gebeurde echter niet in een vomitorium. Een vomitorium is namelijk iets heel anders. Het is een gang achter of onder een rij stoelen in een amfitheater, waarlangs grote menigten mensen snel konden vertrekken na afloop van de voorstelling. De overeenkomst met braken is alleen de snelheid van het leeglopen van het amfitheater resp. de maag.
Gebruik in de horeca In traditionele horeca in Duitsland, maar ook in studentenhuizen en -sociëteiten in Nederland, vindt men regelmatig nog een rechthoekig porseleinen bekken met afgeronde hoeken en metalen handvatten. De installatie is aan de muur bevestigd en bevindt zich ter hoogte van de borst. Er is een krachtige waterspoeling aangebracht. De afvoerpijp heeft een grotere diameter dan die van een wastafel.
Het spuugbekken dient voor het opvangen van braaksel, als een van de gasten te veel drank met alcohol heeft genuttigd. Er zijn ook nieuwere varianten die automatisch spoelen via een optische sensor, zoals ook wel in urinoirs toegepast.
Gebruikelijk is de aanduiding "grote witte telefoon". Het doorspoelen van het braaksel gebeurt meestal met een douchekop die iets weg heeft van de hoorn van een ouderwets telefoontoestel.
Zie ook Kwispedoor
Categorie:Sanitair