De soemba-jaarvogel (Rhyticeros everetti, synoniem: Aceros everetti) is een neushoornvogel die endemisch voorkomt op het Indonesische eiland Soemba. De vogel is vernoemd naar de Britse koloniaalambtenaar en verzamelaar Alfred Hart Everett.BirdLife International (2020). Species factsheet: Sumba Hornbill Rhyticeros everetti. Geraadpleegd van https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sumba-hornbill-rhyticeros-everetti op 29 mei 2026.
Kenmerken De soemba-jaarvogel is een middelgrote neushoornvogel van circa 70 cm. Het mannetje heeft een roodachtig bruine bovenzijde en achterkop, met een bleekwitte nek. Het vrouwtje is geheel zwart. Beide partners hebben een grote, vuilgele snavel met een oranjegele vlek op de ondersnavel, een hoornachtige casque en een blauwgekleurde keelzak die kan worden opgeblazen.
Verspreiding en leefgebied De soemba-jaarvogel is endemisch op het eiland Soemba in de Kleine Soenda-eilanden, Indonesië. Het verspreidingsgebied beslaat een EOO van slechts circa 13.100 km². De grootste populatie bevindt zich in het Manupeu-Tanadaru Nationaal Park.
De soort is sterk afhankelijk van laaglandbos met grote bomen met dichte kroon, tot op circa 950 meter boven zeeniveau. De soort kan alleen duurzaam voorkomen in bospatches van minimaal 10 km²; in kleinere fragmenten is zij afwezig of slechts incidenteel aanwezig. Als nestholte worden bij voorkeur grote loofbomen gebruikt, met name Tetrameles nudiflora. De generatieduur bedraagt 8,4 jaar.
Voedsel en voortplanting De soemba-jaarvogel voedt zich met vruchten en kleine dieren. De soort wordt waargenomen in bosranden en geïsoleerde boomgroepen. Gedetailleerde broedgegevens zijn schaars, maar broedholtes worden aangetroffen in grote bladwisselende bomen, met name in steeds-groen bos.
Bedreigingen De voornaamste bedreiging is habitatvernietiging en -fragmentatie door kleinschalige houtkap, brandstofinzameling en omzetting van land naar landbouw of weidegrond. Bosbranden, veroorzaakt door het droge klimaat en ongecontroleerd afbranden voor nieuwe grasgroei voor vee, zijn bijzonder schadelijk. Sinds de 19e eeuw is circa 60% van het bosoppervlak op Soemba verloren gegaan. Concurrentie om nestholtes met andere holtebroeders (zoals de zwavelkuifkaketoe) verergert de situatie.
Status De soemba-jaarvogel staat als bedreigd (Endangered, criteria A2cd+3cd+4cd; C2a(ii)) op de Rode Lijst van de IUCN (beoordeling 2020), opgewaardeerd van kwetsbaar (Vulnerable) in 2016. De populatieomvang wordt geschat op 1.000–2.000 volwassen individuen, met een snelle aanhoudende afname van 50–79% over drie generaties (ca. 25 jaar). De soort is opgenomen in CITES Appendix II.
Externe link BirdLife DataZone – Sumba Hornbill
Categorie:Diersoort beschreven in 1898 Categorie:Neushoornvogels Categorie:IUCN-status bedreigd Categorie:Dier uit Wallacea